ءوڭىر كوكتەمگە دايىن با؟

الەۋمەتتىك جەلى بەتىندە باتىس قازاقستان وبلىسىندا جول ازابىن تارتقان جولاۋشى­لار تۋرالى ءتۇرلى بەينەجازبا شارلاپ ءجۇر. شىنىندا دا كوكتەم مەن كۇزدە مي بات­پاققا اينالعان جول بويىندا مىڭداعان باتىسقازاقستاندىق جاپا شەگەدى. ويتكەنى وڭىردەگى وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار 5 082,7 كم اۆتوجولدىڭ نەبارى 34 پايىزى عانا جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايدا. رەسمي مالىمەتكە قاراعاندا وبلىستاعى 3349,5 شاقىرىم جول قاناعاتتانارلىقسىز. ياعني اسفالتى جوق, توپىراق جول دەگەن ءسوز. بۇل – رەس­پۋبليكا بويىنشا ەڭ تومەن كورسەتكىشتىڭ ءبىرى.

اقپان ايىنىڭ 24-ءى كۇنى جاڭاقالا مەن بوكەي ورداسى اۋداندارى اراسىنداعى جولدىڭ 157 جانە 227 شاقىرىمدارى تۇسىندا ەرىگەن قار سۋىنىڭ دەڭگەيى كوتەرىلىپ, جول ۇستىمەن جولدىڭ ەكىنشى جاعىنا اعا باستاعان. تەك قانا توپىراقتان ءۇيىپ جاسالعان گرەيدەر جولدى اعىن سۋ مۇلدەم شايىپ كەتۋى مۇمكىن ەدى. جول بەتىندە تەرەڭدىگى 20 سم جەتەتىن كولدەنەڭ جىرا پايدا بولدى. توتەنشەلىكتەر جول قوزعالىسىن توقتاتىپ, قاۋىپتىڭ الدىن الدى. جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر مەن «جولاۋشى جول» جشس مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى – 30 ادام, 6 تەحنيكا جۇمىلىپ, قاپشىققا قۇم تولتىرىپ, سۋدىڭ الدىن بوگەدى. قازىر سۋ اعىنىن توقتاعان, قاۋىپتى تۇسقا كەزەكشىلىك قويىلعان.

وسىعان ۇقساس وقيعا قازتالوۆ – جانىبەك رەسپۋبليكالىق جولىنىڭ 25-28 شاقىرىمدارى تۇسىندا دا بولا جازداپتى. ەرىگەن قار سۋى جول بويىنا جينالىپ, لىقسىپ, قوزعالىسقا قاۋىپ توندىرگەن. قازتالوۆ اۋداندىق توتەنشە جاعداي, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق بولىمدەرى باسشىلارى وقيعا ورنىنا بارىپ, جاعدايدى كوزىمەن كورگەن. وسى جول بويىندا قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتقان مەردىگەر كومپانياعا ەرىگەن سۋدىڭ دالاعا كەتۋىنە كەدەرگى جاساعان توپىراق ءۇيىندىسىن جويۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلگەن.

كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە وبلىس جولدارىندا ەرىگەن قار سۋىنىڭ جولدى باسىپ كەتەتىن وقيعالارى جىل سايىن قايتالاناتىنىن باتىس قازاقستان وبلىسى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ەرنۇر وتەگەنوۆتىڭ ءوزى مويىندايدى.

– وبلىستىڭ اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جەلىسى – 6 176,1 شاقىرىم. مۇنىڭ 1 414 كيلومەترى – رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جول, 1620 كم – وبلىستىق ماڭىزى بار, ال 3 142,1 كم – اۋداندىق ماڭىزى بار جولدار. ەرىگەن قار سۋى وسى جولداردى بۇلدىرمەي ءوتىپ كەتۋى ءۇشىن 1 533 سۋ وتكىزۋ قۇبىرى ورناتىلعان. بۇل قۇبىردىڭ 446-سى – رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردا, وبلىستىق جولداردا – 491, اۋداندىق جولداردا 596 قۇبىر ورناتىلعان. جالپى, وبلىس اۋماعىندا سۋ تاسقىنى قاۋپى بار 59 بولىك بار. قازىرگى تاڭدا ول جەرلەرگە جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالار, ينجەنەرلىك تەحنيكا جانە ماتەريالدىق رەسۋرس­تار بەكىتىلدى. جاعدايعا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ, بارلىق سۋ تاسقىنى قاۋپى بار ايماق ەرەكشە باقىلاۋعا الىندى, – دەيدى ە.وتەگەنوۆ.

دەپارتامەنت باستىعىنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە 2022 جىلعى سۋ تاسقىنى كەزەڭىن اپاتسىز وتكىزۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالار كەشەنى جۇزەگە اسىرىلۋدا. الدىن الا جاسالعان جوسپارعا سايكەس, ەلدى مەكەندەردەن قار شىعارۋ جۇمىسى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. قازىرگى تاڭدا 845 مىڭ تەكشە مەتردەن اسا قار اۋلاققا شىعارىلىپتى. جۇمىس جالعاسۋدا.

ء«بىز وسى ماۋسىمعا قاجەتتى 249 توننا جانار-جاعارماي, 101 مىڭ دانا قاپشىق, 26 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريالدار قورىن دايىنداپ قويدىق», دەيدى ەرنۇر ساپار ۇلى.

وڭىردەگى نەگىزگى وزەندەر باستاۋىن رەسەي اۋماعىنان الادى. سوندىقتان تاسقىن سۋلاردىڭ ءوتۋى بويىنشا رەسەيدىڭ شەكارالاس وبلىستارىمەن تۇراقتى نەگىزدە بولجامدىق جانە جەدەل اقپاراتپەن الماسۋ جولعا قويىلعان.

وسى كوكتەمدە بولۋى ىقتيمال توتەنشە جاع­دايلاردىڭ الدىن الۋ, جويۋ ءۇشىن بارلىعى 2 381 ادام, 732 تەحنيكا, 41 ءجۇزۋ قۇرالى جانە 277 موتوپومپا دايىندالعان. ولاردىڭ ماۋسىمعا دايىندىعى وڭىردە ءوتىپ جاتقان «كوكتەم-2022» رەسپۋبليكالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا تەكسەرىلىپ جاتىر.

وڭىردە «2021-2023 جىلدارعا ارنالعان سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالار جول كارتاسى» جانە «2022 جىلعى سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە دايىندىق بويىنشا 2021 جىلعى جازعى-كۇزگى كەزەڭدەگى ينجەنەرلىك جۇمىستار جوسپارى» قابىلدانعانىن جوعارىدا ايتقانبىز.

بۇل جول كارتاسىندا 23 ءىس-شارا كوزدەلگەن. ونىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇي جانە وندىرىستىك نىسانداردى سۋ قورعاۋ ايماقتارى مەن بەلدەۋلەرىنەن تىس جەرگە كوشىرۋ جونىندەگى جۇمىستار, سۋ قورعاۋ ايماقتارى مەن بەلدەۋلەرىن ايقىنداۋعا ارنالعان جوبالار بار. مىسالى, جايىق, شاعان, دەركول, قاراوزەن, سارىوزەن, شىڭعىرلاۋ وزەندەرىندە, سارىشىعاناق جانە ايدارحان سۋ قويمالارىندا 20 587 تۇرعىن ءۇي مەن قۇرىلىستار ورنالاسقان سۋ قورعاۋ ايماقتارى مەن بەلدەۋلەرى ايقىندالعان. 2022-2023 جىلدارى اياقتاۋ جوسپارلانعان 3 جوبا مەرزىمىنەن بۇرىن ءبىتىپتى. مىسالى, جالپاقتال اۋىلىندا قاراوزەندەگى بوگەتتى نىعايتۋ, قاراوزەن اۋىلىنداعى بوگەتتى نىعايتۋ, جانىبەك اۋدانى جاسقايرات اۋىلىنىڭ اۆتوجولىن كۇردەلى جوندەۋ ءىسى جوسپاردان بۇرىن اياقتالعان.

قازىرگى تاڭدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ءبورلى اۋدانى جارسۋات اۋىلىنداعى جاعالاۋدى نىعايتۋ جۇمىستارى جانە اقجايىق اۋدانى چاپاەۆ اۋىلىنداعى جايىق وزەنى جاعالاۋىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن.

ە.وتەگەنوۆ ءالى شەشىلمەي تۇرعان ءتۇيىندى ماسەلەلەردىڭ دە بار ەكەنىن جاسىرعان جوق. مىسالى, تەرەكتى اۋدانىنداعى اششى وزەنى سۋ قويماسىن كۇردەلى جوندەۋگە, ءبورلى اۋدانىنىڭ قىزىلتال اۋىلىنداعى قورعانىس بوگەتىنىڭ قۇ­رىلىسىنا جانە تەرەكتى اۋدانىنىڭ «پويما-نوۆوپاۆلوۆكا» اۋداندىق ماڭىزى بار اۆتوجولىندا سۋ وتكىزۋ قۇبىرلارىنىڭ ورنالاسۋىن وز­گەرتۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قوسىمشا قار­جى قاراستىرىلىپ جاتىر ەكەن. مۇنداعى العاش­قى جوبا مەملەكەتتىك ساراپتامانى تالاپ ەتەدى.

سونداي-اق وڭىردە 9 ءىس-شارانى جوبالاۋعا دا قارجى قاجەت. ولار – تەرەكتى اۋدانى پودستەپنوە اۋىلىندا سۋ وتكىزۋ ارنالارىن سالۋ, تەرەكتى اۋدانى «پويما-نوۆوپاۆلوۆكا» اۋداندىق ماڭىزى بار اۆتوجولىندا سۋ وتكىزۋ قۇبىرلارىنىڭ ورنالاسۋىن وزگەرتۋ, ورال قالاسى ۆەتەلكا اۋىلىنداعى ۆەتەلكا توعانىن كۇردەلى جوندەۋ, تەرەكتى اۋدانى پوكاتيلوۆكا اۋىلىنداعى بارباستاۋ وزەنىندەگى سۋ قويماسىن كۇردەلى جوندەۋ, تەرەكتى اۋدانى جاڭا ءومىر اۋىلىنداعى بارباستاۋ وزەنىندەگى سۋ قويماسىن كۇردەلى جوندەۋ, بوكەي ورداسى اۋدانى مۇراتساي اۋىلىنداعى مۇراتساي سۋ قويماسىن كۇردەلى جوندەۋ, تاسقالا اۋدانى تاسقالا اۋىلىنداعى دەركول وزەنىنىڭ ارناسىن تۇزەتۋ جانە تازارتۋ, بايتەرەك اۋدانى چيروۆو اۋىلىنداعى مالايا بىكوۆكا وزەنىندەگى قولدانىستاعى بوگەتتى نىعايتۋ, بايتەرەك اۋدانى پاۆلوۆ اۋىلىنداعى كرۋتەنكايا وزەنىندەگى قولدانىستاعى بوگەتتى نىعايتۋ.

– جالپى, باعدارلامالىق قۇجاتتار شەڭبە­رىندە كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا 31 ءىس-شارا ورىندالدى. 24 ەلدى مەكەندە جالپى ۇزىندىعى 16,170 كم قورعانىس بوگەتتەرى ورناتىلىپ, نىعايتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. 4 ەلدى مەكەننىڭ 17 كوشەسىندە جالپى ۇزىندىعى 8,725 كم سۋ بۇرۋ ارنالارىن ورناتتىق. تاعى ءبىر ەلدى مەكەندە ۇزىندىعى 17 م جانە ديامەترى 320 مم سۋ وتكىزۋ قۇبىرى ورناتىلدى. سونداي-اق اۆتوجولداردىڭ 2 بولىگىندە جول توسەمىن نىعايتۋ جانە سۋ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. بايتەرەك اۋدانىنىڭ حامينو, سۇلۋكول, چيروۆو اۋىل­دارىندا, تاسقالا اۋدانى ورتالىعىندا ينجەنەرلىك-قورعاۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ارنايى تەحنيكا قولدانىلدى, – دەيدى باتىس قازاقستان وبلىسى تجد باستىعى ە.وتەگەنوۆ.

دەپارتامەنت ماماندارى بيىلعى كوكتەمدە وبلىس تۇرعىندارى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەكپەۋى ءۇشىن بارىن سالۋدا.

باتىس قازاقستان وبلىسى