شىعىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سەمەي جانە وسكەمەن قالالارىندا بولدى. ساپاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى حالىققا جولداۋىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن جانە ىسكە اسىرىلۋ بارىسىن تالقىلاۋ.
جاستارعا جيناقىلىق جاراسادى
جوعارعى پالاتانىڭ توراعاسى شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن جانە پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىمەن كەزدەستى. جينالعاندار الدىندا ءسوز العان ق.توقاەۆ مەملەكەت باسشىسى جاريا ەتكەن جاڭا باعىتتىڭ نەگىزىندە قازىرگى جەتىستىكتەر مەن قازاقستاننىڭ ەرەكشە دامۋ ۇلگىسى جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «الەمدىك قوعامداستىق ءبىزدىڭ ەلىمىزدى حالىق ءومىرىنىڭ ساپاسى مەن ستاندارتتارىن ەلەۋلى تۇردە وزگەرتكەن ساياسي جانە ەكونوميكالىق جۇيەنى جاڭعىرتۋ باعىتىن جۇرگىزىپ كەلە جاتقان دەموكراتيالىق مەملەكەت رەتىندە مويىندايدى», دەپ اتاپ ءوتتى توراعا.
سەنات توراعاسىنىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ گااگادا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك ءجونىندەگى ءۇشىنشى سامميتكە تابىستى تۇردە قاتىسۋى ونىڭ جارقىن دالەلى بولىپ تابىلادى. الەمدەگى باسقا حالىقتارداي ەمەس, سەمەي جۇرتشىلىعى يادرولىق قاۋىپتىڭ قانداي بولاتىنىن جاقسى بىلەدى. ق.توقاەۆ بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن الەمدەگى ەڭ ءىرى يادرولىق سىناق الاڭدارىنىڭ ءبىرى – سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 23 جىل تولاتىنىن ەسكە سالدى.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلاردى قولداۋ, ونىڭ ىشىندە ستيپەنديا مولشەرىن ۇلعايتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك شارالاردى اتاپ ءوتتى. سەنات توراعاسى قازىرگى كەزدە پارلامەنتتە «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى جاڭارتىلعان زاڭ جوباسىندا ەڭ تومەن كەپىلدى الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەر جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق شارالاردىڭ جۇيەلى پاكەتى قارالاتىن بولادى.
سونىمەن بىرگە, توراعا «ابىرويلى, جايلى دا جاقسى ءومىر تىنىمسىز ەڭبەكپەن عانا كەلەتىنىن» ايتا كەلىپ, جاستاردى جۇمىسقا جىگەرمەن كىرىسۋگە شاقىردى. بۇل رەتتە توراعا جاستاردىڭ جيناقىلىق تانىتاتىنىنا, ومىردەگى قولايسىز جايتتاردى ەڭسەرۋگە دايىن ەكەنىنە نىق سەنىمدى. «سىزدەرگە ءوز ەلىمىزدىڭ ەڭبەكتەرىڭىز قاجەت بولاتىن, قۇرمەتتەلەتىن ءارى ءتيىستى دەڭگەيدە اقى تولەنەتىن كەز كەلگەن جەرىندە ءومىر ءسۇرۋ كەرەك», دەپ قورىتىندىلادى ق.توقاەۆ ءسوزىن.
عىلىمي جوبالارعا بەلسەندى قاتىسقانى جانە ۇزدىك وقۋداعى جوعارى تابىستارى ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بىرقاتار ستۋدەنتتەرى قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ العىس حاتتارى مەن ەستەلىك سىيلىقتارىنا يە بولدى.
سەنات توراعاسى سەمەيدە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قالالىق فيليالىنىڭ مۇشەلەرىمەن جانە «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ وكىلدەرىمەن دە كەزدەستى. پارتيا ساياسي كەڭەسىنىڭ بيۋرو مۇشەسى ق.توقاەۆ «نۇر وتان» اكتيۆىنىڭ الدىندا پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ جونىندە مىندەتتەر قويدى.
سەنات توراعاسى سەمەيدەگى «سەماز» جشس-ىندە بولىپ, جۇك اۆتوموبيلدەرىن, اۆتوبۋستار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن قۇراستىراتىن كاسىپورىن جۇمىسىمەن تانىستى.
باستى باعىت – ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىق
ق.توقاەۆتىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى وسكەمەن قالاسىندا جالعاستى. توراعا مۇندا وبلىس اكتيۆىمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋدى اشا كەلىپ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ ايماقتىڭ قازىرگى كەزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى ايتىپ بەردى.
ق.توقاەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ۇزاق مەرزىمدى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ەلىمىز بەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەرگە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى. ول ورنىقتى جانە ۇدەمەلى دامۋ ۇستىندەگى قازاقستان جاھاندىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتەگى ەرەكشە فاكتورعا اينالعانىن اتاپ ءوتتى. «ءبىزدىڭ ەلىمىزگە حالىقارالىق ىستەردەگى سەنىمدى ارىپتەس رەتىندە سەنەدى, يادرولىق قارۋسىزدانۋعا, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى, ينتەگراتسيا مەن كوپتاراپتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ناقتى ۇلەس قوسقانى ءۇشىن قۇرمەتتەيدى», دەدى توراعا.
«بۇل تۇرعىدا قازاقستاندىق پاتريوتيزم يدەولوگياسى اسا ماڭىزدى بولىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعان وسى يدەولوگيا ەلىمىزدىڭ وركەندەۋى, ءار ازاماتتىڭ جايلى ءومىرى, ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سەكىلدى قۇندىلىقتاردان تۇرادى», دەپ اتاپ ءوتتى سەنات توراعاسى. توراعانىڭ پىكىرىنشە, بيلىكتىڭ زاڭ شىعارۋ جانە اتقارۋشى تارماقتارىنىڭ مىندەتى ازاماتتاردىڭ ۇمتىلىستارىن ىسكە اسىرۋ جانە سەنىم ۇدەسىنەن شىعۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك جاعدايلار جاساۋ بولىپ تابىلادى.
ق.توقاەۆ پرەزيدەنتتىڭ ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانككە بەرگەن ناقتى تاپسىرمالارىن ەسكە سالدى. ولار سالىقتىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, جۇمىس ىستەمەيتىن نەسيەلەردى تومەندەتۋ, قور نارىقتارىن جانداندىرۋ, ەكونوميكاعا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋىن ازايتۋ, كولەڭكەلى ەكونوميكانى قىسقارتۋ, ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ, اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى بولاتىن. قازىرگى كەزدە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولىپ وتىرعان ەرەجەلەردى جويۋ تۇرعىسىندا زاڭناماعا اۋقىمدى رەۆيزيا جۇرگىزۋ مىندەتى تۇر. ودان باسقا, قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر قىزمەتىنىڭ نەگىزگى قاعيدالارى بەلگىلەنەتىن, كاسىپكەرلەر قىزمەتىن رەتتەۋگە قاتىستى زاڭداردىڭ بارلىق ەرەجەلەرىن بىرىكتىرەتىن كاسىپكەرلەر كودەكسىن ازىرلەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
سەنات توراعاسى ايتقانداي, بيىل رۇقسات بەرۋ جانە ەسكەرتۋ, كاسىپكەرلەر قىزمەتى ءۇشىن جاعدايلاردى تۇبەگەيلى جاقسارتۋ, وزىنەن ءوزى رەتتەلەتىن ۇيىمدار قىزمەتى ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭ جوبالارى بويىنشا تياناقتى جۇمىستار كۇتىپ تۇر. قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرى مەن قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي اسەر ەتپەيتىن بارلىق رۇقساتتار جانە ليتسەنزيالار ولاردى ەسكەرتۋمەن الماستىرۋ ارقىلى قايتا قارالاتىن بولادى.
پرەزيدەنت ساياساتىنىڭ باسقا باسىمدىعى عىلىمعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋدى, ەڭ الدىمەن, قازاقستاندىق عىلىمنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋدى تالاپ ەتەدى. ءتوراعا اتاپ وتكەندەي, قازىرگى كەزدە عىلىمدى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 3 پايىزىنان كەم ەمەس دەڭگەيدە قارجىلاندىرۋدى بىرتە-بىرتە قالىپتاستىرۋدىڭ ناقتى جوسپارى جاسالۋدا. پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ الدىندا زەرتتەۋلەردى جانە يننوۆاتسيالاردى قولداۋ, عىلىمي جاڭالىقتاردى كوممەرتسيالاندىرۋ, ۆەنچۋرلىق قارجىلاندىرۋ, زياتكەرلىك مەنشىكتى قورعاۋ جونىندەگى زاڭنامالاردى جەتىلدىرۋ مىندەتى تۇر.
شىعىس قازاقستاننىڭ ءرولى تۋرا ايتا كەلىپ, ق.توقاەۆ ايماقتى تاماشا تابيعاتى, زور ونەركاسىپتىك الەۋەتى, تارماقتالعان الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمى مەن وركەندەگەن اگرارلىق سالاسى بار قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ءوڭىر رەتىندە اتاپ ءوتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, ايماق ەلىمىزدىڭ جالپى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا زور ۇلەسىن قوسا وتىرىپ, تۇراقتى دامۋ ۇستىندە. وبلىس ەلىمىزدەگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جوبالارىن قارجىلاندىرۋ كولەمى بويىنشا جەتەكشى ورىنداردىڭ ءبىرىن يەلەنىپ كەلەدى.
سەنات دەپۋتاتتارى ءوز كەزەگىندە سايلانعان ايماقتاردى دامىتۋدا وزدەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن بەلسەندى تۇردە پايدالانۋدا. «ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ اۋقىمدى اۋماعىن, الۋان ءتۇرلى تابيعي جاعدايىن جانە ايماقتار ەكونوميكاسىنىڭ ءتۇرلى دامۋ دەڭگەيلەرىن ەسكەرگەندە, بۇل وتە ماڭىزدى», دەپ اتاپ ءوتتى توراعا.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا ق.توقاەۆپەن بىرگە سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسقار بەيسەنباەۆ, پالاتانىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى راشيت احمەتوۆ, سونداي-اق, شىعىس قازاقستان وبلىسىنان سايلانعان سەناتورلار – ەكونوميكالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى تالعاتبەك ءابايدىلدين مەن دەپۋتات سەرگەي پلوتنيكوۆ بولدى.
سەنات بيۋروسىنىڭ تاياۋداعى شەشىمىمەن شىعىس قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتى مەن سەمەي قالالىق ءماسليحاتىنىڭ ءبىرقاتار دەپۋتاتتارى وتاندىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋدەگى بەلسەندى قىزمەتى ءۇشىن پارلامەنت سەناتىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان بولاتىن. ساپار كەزىندە گراموتالار تابىس ەتىلدى.
سەنات دەلەگاتسياسى وسكەمەندە قالىپتاسىپ جاتقان سپورت كلاستەرىندە جانە «بوبروۆكا+» اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورنىندا دا بولدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى.