ءبىز يمپورتقا تاۋەلدىمىز

كولىك يندۋسترياسى دا يمپورتقا تاۋەلدى. مىسالى, Hyundai Accent 2011 جىلى 15 مىڭ دوللار ەدى, قازىر دە وسى باعادا. بىراق ءۇش جىل بۇرىنعى تەڭگە باعامى مەن قازىرگى باعانى سالىستىرۋعا بول­مايدى. بىراق يمپورتقا, يمپورت دول­لارعا تاۋەلدى بولعان سوڭ امال جوق. زامان كوشى العا جىلجىعان سايىن تەح­ن­ولوگيا دا جاڭارىپ جاتىر. كولىك­تىڭ تەح­نو­لوگيالىق جاعىنان جاراقتان­دىرى­لۋى ءبىرىنشى كەزەكتە باعاسىنا اسەر ەتەدى.

سوڭعى ءۇش جىلدا لوگيستيكا 3,5 مىڭ دوللاردان 11,7 مىڭ دوللارعا دەيىن قىمباتتادى. جاڭا تاسىمالداۋ­شىلارمەن كەلىسىمشارتقا جاقىندا عانا قول قويدىق. سودان كەيىن تاسىمالداۋ باعىتى دا وزگەردى. بۇرىن قىتاي ارقىلى تاسىمالداساق, قازىر قيىر شىعىس ارقىلى الىپ كەلۋگە ءماجبۇرمىز. قىتاي ارقىلى 30 كۇندە جەتسە, جاڭا باعىتقا 45-60 كۇندى جوعالتامىز. باعا ەڭ الدىمەن لوكاليزاتسياعا, نارىقتاعى سۇرانىسقا تاۋەلدى. اينالىمعا شىققان كولىكتەردىڭ سانى كوبەيگەن سايىن ونىڭ وزىندىك قۇنى ارزاندايدى. بىزدە بۇل مۇمكىن ەمەس.

رەسەيدە 1 مىڭ ادامنىڭ 300-ىندە كولىك بار. ال قازاقستاندا 1 مىڭعا شاققاندا 200 ادام كولىك تىزگىندەگەن. سونىڭ 7-8 پايىزى عانا كولىكتى سالوننان ساتىپ الادى. قالعاندارى سىرتتان كەلەتىن ەسكى كولىكتەردى العاندى ءتاۋىر كورەدى. دەمەك قازاقستاندىقتاردىڭ كولىككە دەگەن قاجەتتىلىگىن ەسكى-قۇسقى بولسا دا يمپورت قاناعاتتاندىرىپ وتىر. ال يمپورت كولىك نەگە ارزان دەگەن ماسەلەگە كەلسەك, وعان دا جاۋاپ دايىن. ەلىمىزدە 3,5 ملن-نان استام جەڭىل اۆتو­كولىكتىڭ 12 پايىزى عانا جەتى جىل بۇرىن زاۋىتتان شىققان. قالعانى ەسكى. 20-30 جىلدان اسىپ كەتكەن كولىكتەر بىزدە جەتىپ-ارتىلادى. ال دامىعان ەلدەردە اۆتوكولىكتەردىڭ ەسكىسىن وتكىزەدى, جويادى. كوزىن تاپقاندارى – دامۋشى ەلدەرگە اسىرىپ جىبەرەدى.

بىزدەگى جاعدايدى ولارمەن سالىس­تىرۋعا تىپتەن كەلمەيدى. قىسقاسى, قازاق­ستان ەسكى كولىكتەردىڭ مۇراجايىنا اي­نال­دى. كولىكتى 100 پايىز وزىمىزدە قۇ­راس­تىر­ساق, باعا ارزانداپ كەتەدى دەۋ قيسىن­سىز. ءبارى لوكاليزاتسياعا بايلانىستى.

دەگەنمەن كولىك باعاسىن ارزانداتاتىن مۇمكىندىكتەردىڭ ءبارىن قاراس­تىرىپ جاتىر­مىز. ءبىز ءبىرىنشى كەزەڭدە دانەكەر­لەۋ, سىرلاۋ, ەكىنشى كەزەڭدە تاعى ءبىر ۇلگىنى مەڭگەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وسى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن Hyundai Motor كوم­پانياسىمەن كەلىسسوزدەر ءجۇرىپ جاتىر.

قازاقستاندا دا, رەسەيدە دە كولىك باعاسى دوللار باعامىنا تاۋەلدى. قازىر ەل ىشىندە دەلدال كومپانيالار تۋرالى اڭ­گىمە كوپ. ورتاداعى دەلدالدار باعا فاك­تورىنا اسەر ەتە مە دەگەن ماسەلە بىزگە دە جۇم­باق. بىراق زاڭمەن شەكتەمەگەن سوڭ ولار­دىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ مۇمكىن ەمەس. مىسالى, ءۇيدى ساتقان كەزدە ونى ءبىر جىل­دىڭ ىشىندە كەلەسى ادامعا ساتپاۋ تۋرالى شارت بار. ال اۆتوكولىكتەرگە قاتىستى ونداي شارت جوق. سول سەبەپتى زاۋىتقا كەلىپ, كولىك الىپ, وعان 10 پايىزدىق ۇستەمە باعا قوسىپ ساتىپ جۇرگەندەر جايلى ءجيى ەستيمىز. زاڭدا قارالماعان سوڭ ولاردىڭ جۇمىسىن شەكتەۋ مۇمكىن ەمەس. ءبىز دەلدال كومپانيالارمەن جۇمىس ىستەۋگە مۇددەلى ەمەس ەكەنىمىزدى تاعى دا ايتقىم كەلەدى. قازىر قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن ادامىنا سالونعا كەلىپ, اۆتوكولىكتى ءوز باعاسىنا الۋىنا مۇمكىندىك بار.

بەكنۇر نەسىپباەۆ,

«استانا موتورس» باس ديرەكتورى