باقىت سارسەكباەۆ: جالاڭ ۇرانمەن بوكستىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ مۇمكىن ەمەس

– باقىت, سپورتتاعى مان­سا­بىڭىزدى وزبەكستاندا باس­تا­عانىڭىزدى جۇرت جاقسى بىلەدى. كورشىلەس مەملەكەتتە بوكستىڭ قىر-سىرىنا قانىعىپ, ۋاقىت وزا ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ونەر كورسەتتىڭىز. سول كەزدەرى قان­داي ەلەۋلى تابىستارعا قول جەت­كىزگەنىڭىز جايىندا اڭگى­مە­لەپ بەرسەڭىز؟

– جاسوسپىرىمدەر, جاستار جانە ەرەسەكتەردى قوسا العاندا التى رەت وزبەكستان چەمپيونى اتاندىم. 16 جاسىمدا تاشكەنتتە وتكەن سيد­نەي دجاكسوننىڭ مەموريالىن­دا توپ جارعاننان كەيىن قىراعى مامانداردىڭ نازارىنا ىلىكتىم. 64 كيلو سالماق دارەجەسىندە سول ەلدىڭ ءبىرىنشى ءنومىرلى بوكسشى­سى اتانىپ, حالىقارالىق ارەنا­دا ونەر كورسەتە باستادىم. ­2002 جىلى مالايزيانىڭ سەرەمبام قالاسىندا ازيا چەمپيونى اتا­عىنا قول جەتكىزىپ, پۋساندا وتكەن ازيا ويىندارىندا قولا مەدالدى موينىما ءىلدىم. كەلەسى جىلى 69 كيلو سالماققا اۋىستىم. بۇل رەتتە دە ەلىشىلىك جارىستاردا قارسى­لاس شىداتپاي, بىرقاتار ءدۇبىرلى دودا­دا دارالاندىم. سودان 2004 جىلى الاۋى تۇتاناتىن افي­نا وليمپياداسىنا دايارلانا باس­تادىم. بىراق جەمە-جەمگە كەل­گەندە ليتسەنزيالىق تۋرنيرگە مەنى ەمەس, وزگە بوكسشىنى اپاردى. ما­نيلادا وتكەن تۋرنيردە ءدىلشود ماحمۇدوۆ جولداماعا يەلىك ەتىپ, مەن شەتتە قالىپ قويدىم.

– سوندا ءدىلشود ماحمۇدوۆ­تىڭ سىزدەن مىقتى بولعانى ما؟ الدە بۇل جەردە ءبىز بىلمەيتىن باسقا ءبىر «قۇپيا» بار ما؟

– سونى ءوزىم دە تۇسىنبەدىم. شار­شى الاڭدا ەكەۋمىز بىردە-ءبىر رەت كەزدەسكەن ەمەسپىز. وعان دەيىن ماحمۇدوۆ ءسال جەڭىلدەۋ سال­ماقتاردا سايىسقا ءتۇسىپ ءجۇر­دى. بىراق ءدال وليمپيا ويىندارى قارساڭىندا باپ­كەر­­لەر جوعارىداعىداي شەشىم قا­بىل­دا­دى. ءىشىم قان جىلاعانىمەن, قولدان كەلەر دارمەن جوق. سول كەزدەرى كوڭىلىمنىڭ قاتتى قۇلا­زىعانىن بايقاعان وزبەكستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەن­تى گافۋر راحيموۆ «تاجىكستان­­نىڭ اتىنان سىنعا ءتۇسىپ كورسەڭ قاي­تەدى؟ بالكىم, باعىڭ جانار» دەپ كەڭەس بەردى. سول كەڭەسكە قۇلاق استىم. تاجىكتەر مەنى قۇشاق جايا قار­سى الدى. پاكىستاندا وت­كەن سوڭ­عى ليتسەنزيالىق ءتۋر­نيردىڭ تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە وڭ­­تۇستىك كورەيانىڭ وتە مىقتى بوكس­­شىسىنىڭ ەكى اياعىن ءبىر ەتىك­كە تىقتىم. باسەكە اياقتالعان بەت­تە ولار مەنىڭ وزبەكستاننىڭ ازا­ماتى ەكەنىمدى ايتىپ, وليم­پيادالىق حارتيا بويىنشا تا­جىك­ستاننىڭ اتىنان سىنعا ءتۇ­سۋىم زاڭسىز دەپ, ايبا-عا شا­عىم­ ءتۇسىردى. كورەيلەردىڭ ءۋاجى قانا­عاتتاندىرىلدى. وسىلايشا, افي­نا وليمپياداسىنا قاتىس­سام دەگەن ارمانىممەن قوش ايتى­سۋىما تۋرا كەلدى.

– بۇل رەتتە وزبەكتەردىڭ ءوز قان­داستارىنا بۇيرەكتەرى بۇر­عانى انىق. قازاقستانعا قونىس اۋداراردا «ول جاقتا جاع­دايىم قالاي بولار ەكەن؟» دە­گەن ساۋال ءسىزدى تولعاندىرعان جوق پا؟ قانشا دەگەنمەن 69 كيلو سالماق دارەجەسىندە ءبىزدىڭ ەلدە دە­ مىقتى بوكسشىلار از ەمەس. سول ساڭلاقتاردىڭ كولەڭ­كە­­سىندە قالىپ قويامىن دەگەن قورقىنىش بولعان جوق پا؟

– ءبىر جاعىنان قازاقستاننىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتۋ مە­نىڭ كوپتەن بەرگى ارمانىم ەدى. ەكىن­شى جاعىنان ءوز كۇشىمە سە­نىم­دى بولدىم. سول سەنىم مەنى العا جەتەلەدى. سودان كيىم-كە­شەگىمدى جيدىم دا, الماتىعا تارتتىم. بۇل جاقتا مەنى ازات پەرۋاشەۆ كۇتىپ الدى. ال­عا­شىن­دا قارا­جات جاعىنان ءبىراز قينالدىم. باپكەرىم كارىم ماح­مۇدوۆ ەكەۋ­مىز ءبىر جارىم جىلد­اي­ ازات تۇرلىبەك ۇلى جە­تەك­شى­­لىك­ ەتەتىن ازاماتتىق پار­تيا­سى­­نىڭ كەڭسەسىندەگى بوس ءبىر بول­مەدە تۇردىق. ول جەردە ەش­قان­داي جاع­داي بولماسا دا, با­رى­نە شىداپ باقتىق. 2004 جىلى الماتىدا وتكەن قازاقستان چەم­پيوناتىنا قاتىسىپ, 69 كيلو­ سالماق دارە­جەسىندە باس جۇل­دە­نى ولجالا­دىم. باستاپقى باسە­كەلەردە قانات ءىلياسوۆ, دمي­تري سترەلنيكوۆ جانە ازات قا­زيحانوۆ سىندى ساڭ­لاقتاردى سان سوقتىرىپ, في­نالدا داۋ­رەن­ ەلەۋسىنوۆتەن با­سىم ءتۇس­تىم. ۇلتتىق قۇراما سا­پى­نا قا­بىل­دانعاننان كەيىن قا­زاق ەلى نا­مىسىن حالىقارالىق ارە­نادا قورعاپ, كوپتەگەن جارىستا ولجاعا كەنەلدىم. 2005 جىلى گەر­مانيانىڭ گاللە قالاسىندا وتكەن «ا» ساناتىنداعى تۋرنير ەسىمدە ەرەكشە ساقتالدى. فينال­دا كۋبانىڭ اتاقتى بوكسشىسى ەريسلاندي لارانى ۇتىپ, ەڭ ۇزدىك بوكسشىعا تيەسىلى ارنايى سىي­لىقتى يەلەندىم. كەلەسى جىلى دا قازاقستان چەمپيوناتىندا توپ جارىپ, ءوزىمنىڭ مىقتىلىعىمدى تۇبەگەيلى مويىنداتتىم.

– وسى جەڭىستەردىڭ اراسىندا ازيا ويىندارىنا جول اشىلدى عوي. 2006 جىلى دوحادا الاۋى تۇتانعان جارىستا قازاق­ستاننىڭ بوكسشىلارى اراسى­نان جالعىز ءوزىڭىز باس جۇلدەنى يە­لەندىڭىز ەمەس پە؟

– ازيادانىڭ الدىندا ماس­كەۋدە وتكەن الەم كۋبوگى جو­لىن-­­ دا­عى جارىسقا قاتىسقانىمدى ايتا كەتەيىن. رەسەيدىڭ استاناسىنا كەلگەننەن سوڭ ءوزىمنىڭ جەرلەسىم, قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليم­پيادا چەمپيونى ءالجان جار­مۇحمەدوۆتى ىزدەپ, ۇيىنە باردىم. تاباقسايدا ەكەۋمىزدىڭ اكە-شە­شە­لەرىمىز كورشى تۇردى, ارامىز­دا ەكى-ءۇش-اق ءۇي بار. بويى كوك تى­رەگەن باسكەتبولشى اعامىز وتە قا­راپايىم ەكەن. ءبىزدى قۇ­شاق جايىپ قارسى الىپ, كەڭ داس­تار­قاننان ءدام تاتىردى. ىرىمشىل حالىقپىز عوي, ميۋنحەندەگى ويىن­داردا جەڭىپ العان التىن مەدا­لىن موينىما تاعىپ, ىشىمنەن دۇ­عا جاسادىم. «مەن دە ءسىز سەكىلدى وليمپيادا چەمپيونى اتانۋدى ارماندايمىن» دەپ جان-سىرىمدى اقتاردىم. ابىز اقساقال اق باتا­سىن بەرىپ, اق جول تىلەدى. سول كەز­دەسۋدەن كادىمگىدەي مارقا­يىپ قايتتىم.

دوحاداعى جارىسقا كەلەر بول­ساق, شيرەك فينالدا تۇرىكمەن­ستان­دىق الياسكەر باشيروۆتەن (34:11) باسىم ءتۇستىم. جارتىلاي فينالدا قىتايدىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتكەن قانداسىمىز قانات يسلامدى (37:30) قاپى قالدىر­دىم. اقتىق سىندا تايلاندتىق ­انگك­حان شومپحۋپحۋاندى وڭدىر­ماي سابادىم. تورەشى باسەكەنى ەكىنشى راۋندتا توقتاتتى. ءسويتىپ, قازاقستاننىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى اراسىنان جالعىز ءوزىم التىن تۇعىرعا كوتەرىلدىم.

– 2008 جىلى بەيجىڭدە دە سول جاعداي قايتالاندى عوي. قى­تايدا وتان­دىق بىلعارى قول­عاپ شە­بەر­لەرى اراسىنان جال­­­عىز ءوزىڭىز وليمپيادا چەم­­پيونى اتان­دى­ڭىز. سول جا­رىس­تى جا­دىڭىزدا ءبىر جاڭ­عىرت­­سا­ڭىز...

– نەگىزى وليمپيا ويىندارى قارساڭىندا مەن قولىمدى جارا­قات­تاپ العان ەدىم. ونى ەشكىمگە ايتپادىم. سول شىتىناعان قولمەن جا­رىستى باسىنان اياعىنا دەيىن ءبىر دەم­مەن وتكىزدىم. شىنى كەرەك, بەي­جىڭدە مەن توپ جارادى دەپ ەشكىم ويلامادى. بوكستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن مامانداردىڭ دەنى سەرىك ساپيەۆ نەمەسە باقتيار ارتاەۆ التىن الادى دەپ ويلادى. ال مەن ەشتەڭەگە قاراماستان جاتپاي-تۇرماي دايارلاندىم. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋدە كانادالىق ادام ترۋپيشتى (20:1) ەش قينالماي ۇتتىم. ەكىنشى اينالىمدا سيدنەي وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, مولدوۆالىق ۆيتالي گرۋشاكتىڭ وسال تۇسىن وڭاي تاپتىم. بۇل باسەكە ەكىنشى راۋندتا توقتاتىلدى. شيرەك فينالدا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇل­دەگەرى, ازيا ويىندارىنىڭ جە­ڭىمپازى ءدىلشود ماحمۇدوۆپەن كۇش سىناستىم. وسى ءساتتى مەن ۇزاق كۇتكەن ەدىم. سودان ءتورت جىل بۇرىن افيناداعى ويىندارعا وزبەك باپكەرلەرى مەنىڭ ورنىما ءدال سول بوكسشىنى اپارعان ەدى. بۇل جولى ماحمۇدوۆتان الدەقايدا مىقتى ەكەنىمدى دالەلدەگىم كەلدى. سول ءۇشىن دە رينگتە بارىمدى سال­دىم. ناتيجەسىندە, بۇل جەك­پە-جەكتە ۇستەمدىك تانىتىپ, ءدىل­شودتى 12:7 ەسەبىمەن ۇتتىم. جار­­تىلاي فينالدا افينا وليم­پياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, كو­رەيالىق كيم چون چجۋدى (10:6) قاپى قالدىردىم. اقتىق سا­يىستا كۋبالىق كارلوس بانتو سۋراەسپەن كەزدەستىم. پانامەريكا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, الەم كۋبوگىنىڭ يەگەرى دەگەن اتاعى بار دۇلەي كۇش يەسىمەن ايانباي ايقاسىپ, كوزدەگەن ماقساتىما قول جەتكىزدىم. بۇل تارتىس 18:9 ەسەبىمەن اياقتالدى. وسىلايشا, وليمپيادا چەمپيونى اتاندىم.

– ارادا 14 جىل وتسە دە, سول ءسات كۇنى بۇگىنگە دەيىن كوز ال­­دىمىزدا. 69 كيلو سالماق دارە­­جەسىنىڭ جەڭىمپازى مەن جۇل­­دەگەرلەرىن ماراپاتتاۋ را­سىمىن­دە جەڭىس تۇعىرىندا قازاق­تىڭ قوس بوكسشىسى مارقايىپ تۇر­عانىن كورگەندە بارشا الاش جۇرتى ەرەكشە شاتتانعان ەدى...

– ءيا, ونداي ساتتەر ەشۋاقىتتا ۇمىتىلمايدى. سەبەبى وليمپيا ويىندارىندا اتوي سالۋ – ءار سپورتشىنىڭ ارمانى. بەيجىڭدە مەن التىن السام, قانات يسلام قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى. جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەندە ەكەۋمىز ءبىر-ءبىرىمىزدى قۇتتىقتاپ, قۇشاعىمىزعا قىستىق.

– وليمپيا ويىندارىنىڭ قار­ساڭىندا قازىرگى كەزدە كاسىپ­قوي رينگتى شايقاپ جۇرگەن اقش-تىڭ اتاقتى بوكسشىسى دە­مەتريۋس اندرادە باق وكىل­دە­رىنە بەرگەن سۇحباتىندا «بەي­جىڭدەگى مەنىڭ باستى قارسى­لا­سىم – قازاقستاندىق باقىت سار­­سەكباەۆ» دەپ ءتىل قاتقان ەدى. سول سۇحباتتى وقىعان بولارسىز؟

– ءيا, ونى وقىدىم. ول سۇح­باتتى اندرادە «نيۋ-يورك تايمس» گازەتىنىڭ تىلشىسىنە بەرگەن. كەيىننەن باسقا دا باسىلىمدار سو­نى كوشىرىپ باستى. نەگىزىندە دەمەتريۋس «شاماسى ەكەۋمىز فينالدا جولىعاتىن شىعارمىز. ناتيجەسىندە, مەن التىن, ال ول كۇمىس مەدال الادى» دەپ ايتقان ەدى. مەنىڭ دە وليمپيادادا اندرا­دەمەن ايقاسقىم كەلدى. بى­راق ول شيرەك فينالدا امەريكا­لىق بوكسشى كيم چون چجۋدان ۇتى­لىپ قالدى. ال مەن كورەيالىق­تى جار­تىلاي فينالدا جەڭدىم. وسىلايشا, ەكەۋمىزدىڭ جولىمىز تۇيىسپەدى.

– ناعىز كەمەلدەنگەن 26 جا­سىڭىزدا بىلعارى قولعا­بى­ڭىز­دى شەگەگە ءىلدىڭىز. تىم ەرتە ەمەس پە؟

– كوزدەگەن ماقساتىما قول جەت­كىزگەننەن كەيىن بوكستان قول ءۇزۋدى ءجون كوردىم. ءوزىمنىڭ سپورت­­تىق مانسابىمدا وليمپيا ويىن­دارىنان بولەك, ازيا چەم­پيو­ناتىن ءۇش رەت ۇتتىم. ازيا ويىن­دارىندا ءبىر التىن, ءبىر قولا مەدال ولجالادىم. ستۋ­دەنت­­تەر اراسىندا الەم چەم­پيو­­­نى اتاندىم. كوپتەگەن اسا ءىرى حا­لىقارالىق جارىستا ول­جاعا كەنەلدىم. سودان كەيىن سو­ڭى­مىزدان ەرگەن جاستارعا ور­نىم­دى بوساتۋدى ءجون كوردىم. بىراق بۇل سالادان الىسقا ۇزاعان جوقپىن. 2009-2010 جىلدار ارا­لىعىنا رەسپۋبليكالىق بوكس فە­دەراتسياسىندا ەڭبەك ەتىپ, ۇلت­تىق قۇراما كوماندامىزدىڭ ۇي­لەستىرۋشىسى بولدىم. ودان كەيىن ايبا جاڭا جوبا اشىپ, دۇنيەجۇزىلىك بوكس سەريا­سى (WSB) جارىستارىن ۇيىم­داس­تىرا باستادى. مەن سول ءدۇبىر­لى دودادا ونەر كورسەتكەن «استا­نا ارلاندارى» كلۋبىنىڭ جەتەك­شى­لەرىنىڭ ءبىرى بولدىم. ءبىز جاساق­تا­­عان جاڭا كوماندا العاشقى ماۋ­سىم­دا كۇمىس مەدال يەلەنىپ, ءوز ­جان­كۇيەرلەرىن قۋانتتى. سو­دان كەيىن قازاقستاننىڭ ەكس­پە­ر­يمەنتتىك قۇراماسىن جاتتىق­تىردىم.

– سول جوبانىڭ پايداسى بولدى ما؟

– نەگىزى بۇل وتە جاقسى جو­با ەدى. ءبىز بۇل ىسكە بەل شەشە كى­رىسىپ, جاپ-جاقسى ناتيجە شى­عاردىق. ەكسپەريمەنتتىك كومان­دانىڭ ساپىنا قازاقستان چەم­پيوناتتارىندا جۇلدەلى ورىندارعا ىلىگە الماي, كولەڭكەدە قالىپ قويىپ جۇرگەن بوكسشىلاردى قا­بىلدادىق. بارلىعى دا 18-22 جاس ارالىعىنداعى ورىمدەي جاس­تار. سول كوماندا 2014 جىلى رە­سەيدىڭ ياكۋتسك قالاسىندا وت­كەن ستۋدەنتتەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا 2 التىن, 3 كۇمىس جانە 2 قولا مەدال يەلەنىپ, جالپى ەسەپتە ەكىنشى ورىندى ولجالادى. ۋاقىت وزا تۇرسىن­باي قۇلاحمەت, نۇرزات سابيروۆ, ءانۋار مۇزافاروۆ, ماۋلەن وس­كەنباي, نۇربول قالجانوۆ, ول­جاس باينيازوۆ جانە تاعى باسقا بىل­عارى قولعاپ شەبەرلەرى ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. كەزىندە جانىبەك ءالىمحان ۇلى دا وسى ەكسپەريمەنتتىك قۇرامادا ونەر كور­سەتكەنىن ايتا كەتكەن ابزال. بىراق بۇل جوبا ۇلتتىق قۇراما باپ­كەرلەرى تاراپىنان قولداۋ تاپ­پادى. اقىرى ونى جاۋىپ تىندىق.

– 2014 جىلى الماتى قا­لا­سىنىڭ اعا جاتتىقتىرۋشى­سى بولىپ تاعايىندالعانىڭىز­بەن, نەبارى ءبىر جىل عانا ەڭبەك ­ەت­تىڭىز. بۇل قىزمەتتەن ءوزىڭىز كەت­تى­ڭىز بە؟

– ءوزىم كەتتىم. بايىپتاپ قارا­ساق, الماتىدا دارىندى جاستار وتە كوپ, سپورتتىق نىساندار دا جەتەرلىك. الايدا بوكسشىلاردىڭ الاڭسىز دايارلانۋىنا ەش جاعداي جوق. باپكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسى ماردىمسىز, سپورتشىلار جارىس­قا تىم سيرەك شىعادى. ويتكەنى قا­راجات جەتكىلىكسىز. سپورت باس­قار­ماسىنا بارىپ, جاعدايدى ايتساڭىز, «جوق!» دەگەننەن باسقا ءسوز ەستىمەيسىز. سونىڭ كەسىرى­نەن تالاي جىلدار بويى الماتى بوكسى تۇرالاپ تۇر. ەگەر قازاق­ستان چەمپيوناتىنىڭ ناتيجەلەرىنە ­زەر سالساڭىز, اتالعان مەگاپوليس­تىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى­نىڭ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن كەزدە­رى تىم سيرەك ەكەنىن بايقاي­سىز. وزگە ءوڭىردىڭ ورەندەرى ءتۇرلى ءتۇس­تى مەدالداردى كۇرەپ الىپ جات­قاندا, الماتىلىقتار ارا-تۇرا عانا جۇلدەگەرلەر ساناتىنان كو­رىنۋدە. ءارى كەتسە ءبىر-ەكى مەدال عانا الادى. كەيدە ول دا جوق. بوكس ونەرىنىڭ باي ءداستۇرى بار الماتى ءۇشىن بۇل ۇيات جاعداي. نە شاھار باسشىلىعى, نە سپورت باس­قارماسى سپورتتىڭ بۇل تۇرىنە جاناشىرلىق تانىتپاعاننان كەيىن مەن دە ەشتەڭە وزگەرتە ال­مايتىنىمدى ءتۇسىندىم. سودان ءوز ەركىممەن قىزمەتتەن كەتتىم. مەنەن كەيىن تىزگىندى تانىمال باپ­كەر رافاەل حاسانوۆ ۇستادى. ونىڭ دا جۇيكەسى سىر بەردى-اۋ دەيمىن, جارتى جىلدان كەيىن ول دا ءوتىنىش جازىپ كەتىپتى.

– «توكيو-2020» وليم­پيا­داسىندا قازاقستاننىڭ بوكس­شىلارى تىم سۇرەڭسىز ونەر كور­­سەتتى. سول جارىستىڭ قار­سا­­ڭىندا باق وكىلدەرىنە بەر­­گەن سۇح­باتتارىڭىزدا ءبىزدىڭ كو­مان­دانىڭ كۇنشىعىس ەلىن­دە كۇي­­رەي ۇتىلاتىنىن الدىن ­الا بول­جاعان ەدىڭىز. سول پىكىردى ­نەگە سۇيەنىپ ايتتىڭىز؟

– بىلعارى قولعابىمدى شە­گەگە ىلگەنىممەن, سپورت سالا­سى­نان الىستاعان جوقپىن عوي. ءتۇرلى قىزمەتتە ءجۇرىپ, ءبارىن با­قى­لاپ ءجۇردىم. ۇلتتىق قۇراما باپ­كەرلەرى تاراپىنان جىبەرىلگەن كەمشىلىكتەر مەن قاتەلىكتەردى انىق بايقادىم. كوماندا جاساقتاۋ­دان باستاپ, وقۋ-جاتتىعۋ جيىندا­رىن ۇيىمداستىرۋدا كوپ اعاتتىق كەت­تى. جىگىتتەردى ەش ماڭىزى جوق جارىستارعا قاتىستىرىپ, ابدەن دىڭكەلەتتى. ماسەلەن, ءدال وليمپيا ويىندارىنىڭ قارساڭىندا بەت­كە­ۇستار بوكسشىلاردى ازيا چەم­پيوناتىنا اپارۋدىڭ نە قاجەتى بولعانىن تۇسىنبەدىم؟ دۋبايداعى دودادا قوسالقى قۇرامداعىلار كۇش سىناسسا دا بولار ەدى. وسى كەمشىلىكتەردىڭ بارلىعىن ۇلت­تىق قۇراما باپكەرلەرىنە ايت­قىم كەلدى. بىراق ولار ەشكىمدى جاندارىنا جولاتقىسى كەلمەي­دى. ءبىزدى ءبىر جاۋ كورەدى. نەگىزى جاۋاپتى جارىس قارساڭىندا ءار جىلدارى وليمپيادا جانە الەم چەمپيوناتتارىندا اتوي سالعان ازاماتتاردىڭ باسىن قوسىپ, ولاردىڭ اقىل-كەڭەستەرىنە قۇلاق اسسا دەگەن تىلەگىمىز بار. ودان ەش ۇتىلمايمىز. كەرىسىنشە, بۇگىنگى تاڭدا ەل نامىسىن قورعاپ جۇرگەن بوكسشىلار ءۇشىن بۇل رۋحاني جانە پسيحولوگيالىق جاعىنان دا ۇلكەن دەمەۋ بولار ەدى. بىراق بۇل سالادا بىزدە اركىم ءوزى بي, ءوزى قوجا. اتام قازاق «التاۋ الا بولسا, اۋىزداعى كەتەدى...» دەگەن اتالى ءسوزدى وسىندايدا ايتسا كەرەك.

– ۇلتتىق قۇراما ساپىنا كاسىپقوي بوكسشىلاردى تارتۋ جونىندەگى باستاماعا دا قارسى بولعان ەدىڭىز...

– جوعارىداعى يدەيا كىمنىڭ ­ويىنا كەلگەنىن بىلمەيمىن, بىراق بۇل بارىپ تۇرعان ۋتوپيا ەكەنىن مەن ءاۋ باستا ايتىپ, دا­بىل قاقتىم. سپورتتىڭ بۇل تۇ­رىنەن تيتتەي دە حابارى بار ادام كاسىپقوي مەن اۋەسقوي بوكس­تىڭ ايىرماشىلىعىن بىلۋگە ءتيىس. ەكەۋىنىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي. كاسىپقويلار كوپ جاع­داي­­دا اسىقپاي-اپتىقپاي ءجۇرىپ جۇ­دىرىقتاسادى. اۋەسقوي­لارعا جىلدامدىق پەن ۇشقىرلىق قا­جەت. ولاردىڭ بوكسى قارقىن­دى. قىسقا قايىرساق, اۋەسقويلار قىس­­قا قاشىقتىققا جۇگىرەتىن سپرينتەرلەردى ەلەستەتسە, ال كا­سىپ­­قويلار ستايەرلەر مەن مارا­فون­شىلارعا كوبىرەك كەلەدى. سونى تۇ­سىنبەگەن باسشىلار مەن باپ­كەر­لەرگە ايتار ءسوزىم جوق.

– بۇعان دەيىنگى وليمپيا ويىندارىنىڭ بىردە-بىرەۋىنەن باس جۇل­دەسىز ورالماعان بوكسشى­لارى­مىز توكيودا نەبارى ەكى قولا مەدالدى يەلەنگەندە قات­تى قىنجىلعان شىعارسىز...

– قىنجىلعانىم بىلاي تۇر­سىن, نامىستان جارىلىپ كەتە جازدادىم. اسىرەسە باپكەرلەردىڭ تىرلىگىنە قاتتى قارنىم اشتى. ولار شاكىرتتەرىنە نە دۇرىس تاكتيكا قويا المادى, نە وڭ باعىت بەرە العان جوق. ايتاتىندارى تەك «سەن قازاقسىڭ عوي, العا!» دەگەن سوزدەر. ءبىر جاعىنان رۋح بەرىپ, نامىستى قامشىلاعان دۇرىس تا شىعار. بىراق جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن جالعىز رۋح جەتكىلىكسىز. جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلەمىن دە­گەن سپورتشىنىڭ بويىندا باسقا دا كوپتەگەن قاسيەت بولۋى شارت. ال تەك جالاڭ ۇرانمەن بوكستىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ مۇمكىن ەمەس.

– ەسەسىنە بەلگرادتا جا­لاۋى­ جەلبىرەگەن الەم چەم­پيو­ناتىنداعى تابىسىمىز قو­­ماق­تى بولدى. وسى ورايدا جا­ڭا­دان تا­عايىندالعان باس باپ­كەر تو­كيوداعى ساتسىزدىكتەن دۇ­رىس قو­رىتىندى شىعاردى دەپ وي­لايسىز با؟

– ءيا, سەربيانىڭ استانا­سىن­داعى ناتيجەگە كوڭىلىمىز تول­­دى. 2 التىن, 2 كۇمىس جانە 1 قو­لا مەدال ولجالاعان ءبىز­دىڭ جى­گىتتەر جالپى ەسەپتە ەكىنشى ورىن الدى. بۇل – وتە جاق­سى كور­سەتكىش. بىراق وليمپيا ويىن­دارىنان كەيىن كوپتەگەن مىقتى بوكسشىنىڭ بەلگرادقا كەل­مە­گەنىن دە ەسكەرگەن ءجون. توكيو­دا­عى جارىستان كەيىن ولار جا­را­قاتتارىن ەمدەپ, دۇ­رىستاپ تى­نىعىپ الۋدى ءجون كوردى. سول سە­بەپتى دە «الەم چەمپيوناتىن­دا ءبىز تەك كۋبادان عانا قالىپ قوي­دىق, ال باسقا مەملەكەتتەر ارتى­مىزدان سىعالاپ قالدى» دەپ ار­قانى كەڭگە سالۋعا بولمايدى. الدا ءالى كوپتەگەن بايراقتى باسە­كە بار. شىنايى الەۋەتىمىزدى سول جارىستاردا بايقايتىن بولامىز.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن

عالىم سۇلەيمەن,

«Egemen Qazaqstan»