بۇگىنگى ادەبيەتتە جازىپ جۇرگەن اۆتورلاردىڭ ءبارى اۋەسقوي جازۋشىلار. ونىڭ سەبەبى دە انىق: قوعامدا جازۋشىلىقپەن كاسىبي تۇردە اينالىسۋعا مۇمكىندىك جوق. حالىق ءۇشىن دە, بيلىك ءۇشىن دە ادەبيەت بەلگىسىز ءبىر ورىندا قالعان ونەرگە اينالدى. سوندىقتان كەيدە پروزاشىلارعا بيىك تالاپ قويۋعا دايىن تۇراتىنىمىز ابەستىك سياقتى كورىنەدى. الايدا «ادەبيەت – اردىڭ ءىسى» ەمەس پە ەدى؟.. القيسسا.
كەيدە سىزگە اينالاڭىزداعى بارلىق ادام ءبىر وبراز بولىپ كورىنە مە؟ جالپى, حالىقتىڭ ءبىر مىنەزگە, ءبىر سوزگە, ءبىر ويعا, ءبىر قالىپقا اينالۋى مۇمكىن بە؟ بۇل كورىنىستى كوز الدىڭىزعا ەلەستەتسەڭىز, ارينە, قورقىنىشتى فيلمدەر ەسكە تۇسەدى. دەگەنمەن قوعام ادامداردى تاربيەلەيتىنى دە راس.
جوعارىدا ايتقان اۋەسقوي جازۋشىلاردىڭ ءبىرى – ەسبول نۇراحمەتتىڭ «تاباق بەت, تاڭقى تاناۋ» اڭگىمەسىندەگى كەيىپكەرى ءدال وسىنداي كۇي كەشەدى. كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە ۇيقىسىنان ويانىپ, سىرتقا شىقسا, ايالداماداعى ادامداردان باستاپ ءبارى تاباق بەت, تاڭقى تاناۋ كەمپىر-شالدارعا اينالىپتى. اۆتوبۋستا وتىرعان حالىق, كوندۋكتور, جۇمىسىنداعى كۇزەتشىلەر, كابينەتىندەگى ارىپتەستەرى – ءبارى-ءبارى ءتۇرلى كيىم كيگەن ءبىر ادامداي: تاباق بەت, تاڭقى تاناۋ. كورگەندەرىنەن شوشىنعان ول ءوڭ-ءتۇسىن اجىراتا الماي, ۇيىنە قاراي زىتادى. ەنتىگىپ ۇيىنە كەلسە, تەلەۆيزور الدىندا الدەنە توقىپ تاڭقى تاناۋ, تاباق بەت سارى كەمپىر وتىر ەكەن: ايەلى.
جازۋشىنىڭ ءپروتوتيپى كوبىنەسە قوعامنان الىنعان جيناقى وبرازدان جاسالادى. دەگەنمەن سونىڭ وزىندە سول وبرازعا اسەر ەتكەن وقيعا, نە ادام بولاتىنى انىق. ماسەلەن, وسى «تاباق بەت, تاڭقى تاناۋ» نوۆەللاسىنداعى تاباق بەت, تاڭقى تاناۋ سارى شال وبرازى قالاي پايدا بولدى؟ اۆتوردان سۇراپ كوردىك.
«وسىدان 4-5 جىل بۇرىن ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە جۋرناليست بولىپ جۇمىس ىستەدىم. سول جەرگە ءار وبلىستىڭ اكىمدەرى, مينيسترلەر, دەپارتامەنت باسشىلارى كەلىپ ءباسپاسوز جيىنىن وتكىزەدى. كۇنىنە بىرنەشە پرەسس-كونفەرەنتسيا وتەدى, سوندا كەلگەن ءمينيسترى بولسىن, وبلىس اكىمى, نە باسقا باسشىلار بولسىن, ءبارى بىردەي سويلەيدى, بىردەي دايىندىقپەن كەلەدى, كۇمىلجىپ, كەي سۇراقتارعا جاۋاپ بەرە الماي قالعاندارىنا دەيىن بىردەي. ءتىپتى بولەك-بولەك فيزيكالىق دەنەگە كىرگەن ءبىر جان يەسى سەكىلدى. بۇل تۋرا اتامبەۆتىڭ سوزىنە بولا قىرعىزستانمەن اراداعى شەكارا بەكىتىلىپ, داۋ بوپ جاتقان كەز بولاتىن. پرەسس-كونفەرەنتسياعا كەلگەن مينيسترلەر دە, سانيتار دا وسىنى اشىق ايتا الماي, قىرعىز تاۋارلارىنىڭ تالاپقا ساي ەمەس ەكەنىن كەزەك-كەزەك ايتىپ جاتقان. مەملەكەتتىك تەلەارنالار مەن باسىلىمدارداعى جۋرناليستەر دە, ونىڭ ىشىندە ءوزىم دە بار, مىڭق ەتىپ باسقا سۇراق تا قويا المايمىز, باسقا اقپارات تا جازا المايمىز. سول تۇستا قاتتى دەپرەسسياعا كەتتىم, اينالامنىڭ ءبارى ءبىر ادام سەكىلدى, بولەك مىنەزدى, بولەك پىكىرلى ەشكىم جوق سەكىلدى كورىنىپ ءجۇردى. وسى قۇبىلىستاردان كەيىن «تاڭقى تاناۋ, تاباق بەت سارى شال» وبرازى ومىرگە كەلدى. نوۆەللا جارىق كورگەن سوڭ ءپروتوتيپتى ءدال تانىپ جاتقاندار دا بولدى, وزىنشە قيالداپ, وزىنشە تالداپ جاتقاندار دا بولدى. نەگىزى, ءوز باسىم وقىرماننىڭ تۇجىرىمى دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى ە.نۇراحمەت.
اۆتور بۇدان بولەك «جۋرناليست, مولدا, كيللەر جانە جەزوكشە» نوۆەللاسىنداعى كەيىپكەرلەرگە دە توقتالدى.
«بۇنداعى مولدا دا, كيللەر دە, جەزوكشە دە ءوزىنىڭ ىستەپ وتىرعان ءىسىن قۇدايدىڭ قولداۋى دەپ تۇسىنەدى. ءبىزدىڭ قوعامدا نە جاعىمپازدىقپەن, نە پىسىقتىقپەن, مۇمكىن ءوزىنىڭ قابىلەتى مەن ەڭبەگى ارقىلى بايىعان, جولى بولعان ادامداردىڭ كوبى وزدەرىن قۇداي قولداعان سوڭ وسىنداي تابىسقا جەتتىم دەپ ەسەپتەيدى. ءتىپتى بىرەۋگە قيانات جاساپ جاتسا دا قۇداي بەرگەن كۇشتىڭ, مىقتىلىقتىڭ ارقاسى دەپ قارايدى. «قۇدايدىڭ شىن ادىلەتى نە؟» دەگەن ويعا باستارىن قاتىرمايدى. بۇنداعى وبرازدار وسى قوعامداعى بىلىققا بەلشەسىنەن باتىپ ءجۇرىپ, ادىلەت پەن اقيقاتتى تۇنشىقتىرا ءجۇرىپ, وزدەرىن قۇداي سۇيگەن ادام سانايتىن شالا اقىلدىلار دەپ ەسەپتەيمىن. وقىرمان قالاي ءتۇسىندى, ول اركىمنىڭ ءوز ءىسى, ارينە», دەدى ول.
ءيا, كوركەم شىعارما – قوعامنىڭ كورىنىسى. سول زاماننىڭ شىندىعى دا, وتىرىگى دە, جاساندىلىعى دا, ءتىپتى جاپپاي ۇنسىزدىگى دە قوعام تۋدىرعان شىعارمالاردا بەينەلەنسە كەرەك. جازۋشىنىڭ نەگىزگى ميسسياسى دا وسى ەمەس پە؟..