سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ تومەندەۋى بايقالدى

2021 جىلعى جەلتوقساندا ەەب-تا ورنا­لاس­تىرىلعان بارلىق بوس جۇمىس ورىن­دارىنىڭ سانى وتكەن جىلعى قارا­شامەن سالىس­تىرعاندا 18,2 مىڭعا ازاي­دى. بۇل رەتتە ەلدىڭ 17 ءوڭىردىڭ 11-ىندە تومەن­دەۋ ورىن الدى. اناعۇرلىم قۇلدىراۋ الماتى قالاسىندا (-54%) جانە اقتوبە وبلىسىندا (-53%) باي­قالدى. سونىمەن قاتار الماتى وبلىسىندا جۇمىس بويىنشا ۇسىنىستار سانى 1,8 ەسەگە ءوستى. بۇل وڭىرگە جاريالانعان بوس ورىندار سانى بويىنشا ءبىرىنشى ورىنعا شىعۋعا مۇمكىندىك بەردى (12,4 مىڭ). سونداي-اق تۇركىستان وبلىسىنىڭ جۇمىس بەرۋشىلەرى – 9,3 مىڭ جانە نۇر-سۇلتان قالاسى 8,7 مىڭ بوس جۇمىس ورىندارىن ورنالاس­تىردى. بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ ەڭ از سانى سولتۇستىك قازاقستان (2,1 مىڭ) جانە ماڭعىستاۋ (2 مىڭعا جۋىق) وبلىس­تارىندا بايقالدى.

ءوز كەزەگىندە, 2021 جىلعى قاراشامەن سالىستىرعاندا جەكە كاسىپكەرلەر ورنالاستىراتىن بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ ۇلە­سى جالپى قۇرىلىمدا 21%-دان 30%-عا دەيىن ۇلعايدى. الايدا مۇنداي ءوسۋ جەكە كاسىپكەرلەردەگى بوس ورىنداردىڭ وسۋىمەن ەمەس, اتاپ ايتقاندا, زاڭدى تۇل­عا­لار تاراپىنان جۇمىس ىستەۋ تۋرالى ۇسىنىستاردىڭ 22 مىڭعا – 62 مىڭ بىرلىككە دەيىن قىسقارۋىمەن تۇسىن­دى­رى­لەدى, ولاردىڭ جارتىسىن 5 ءوڭىردىڭ (نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارى, تۇر­كىستان, قاراعاندى جانە شىعىس قازاق­ستان وبلىستارى) كومپانيالارى يەلەنەدى.

«جەلتوقسان ايىندا بىلىكتى ەڭبەككە دەگەن سۇرانىس جوعارى بولدى. جۇمىس بەرۋشىلەر ورنالاستىرعان 59% نەمەسە 52 مىڭ بوس جۇمىس ورنى ىزدەنۋشىلەردە كاسىبي بىلىكتىلىكتىڭ بولۋىن بولجادى. الايدا بۇل كورسەتكىش بىلىكتى مامانداردى تالاپ ەتەتىن 69,9 مىڭ بوس جۇمىس ورنى ورنالاستىرىلعان قاراشا ايىمەن سالىستىرعاندا تومەن. سونىمەن قاتار بىلىكتىلىگى جوق جۇمىس ءۇشىن, بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى وزگەرىسسىز قالدى – جەلتوقسان ايىندا دا, ءبىر اي بۇرىن دا 36 مىڭنان استام», دەدى ەردو-نىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى الەكساندرا مولچانوۆسكايا.

جەلتوقسان ايىندا بىلىكتى مامان­دىق­تار بويىنشا جۇمىس بەرۋ­شى­لەر كۇزەتشىلەرگە, مەدبيكەلەرگە/مەيىر­گەر­لەر­گە, اۆتوكولىك جۇرگىزۋ­شى­لە­رىنە جانە تاربيەشىلەرگە جوعارى سۇرانىس كورسەتىپ, وسى مامان­دىقتاردىڭ ارقايسىسى بويىنشا 1,4 مىڭنان استام بوس جۇمىس ورنىن ورنالاستىردى.

جۇمىس ىزدەۋشىلەردىڭ اراسىندا كوبى­نە­سە بىردەي اۆتوكولىك جۇرگىزۋشىلەرى مەن مەدبيكەلەر/مەيىرگەرلەر, ەسەپشىلەر مەن زاڭگەرلەر بولدى. سونىمەن قاتار قارا­ش­امەن سالىستىرعاندا الەۋمەت­تىك قىزمەتكەرلەرگە, كەڭسە قىزمەت­كەر­­لەرىنە, داياشىلارعا جانە تەحنيك-باع­دارلاماشىلارعا قاجەتتىلىك ارتتى. ال سۇ­رانىستىڭ تومەندەۋى ساتۋشى-كەڭەسشى, كۇزەتشى, كەڭسە مەنەدجەرى سياقتى مامان­دىق­تار بويىنشا بايقالدى.

بىلىكتىلىگى جوق ماماندىقتار بو­يىن­شا, ادەتتەگىدەي, جەلتوقسان ايىندا قوسالقى جۇمىسشىلارعا جوعارى سۇ­را­نىس ساقتالدى, ال ءبىر ايداعى ءوسىم شامامەن 50%-دى قۇرادى (+ 6,8 مىڭ بوس جۇمىس ورنى). ماسەلەن, جەلتوقسان ايىندا 20,7 مىڭ بوس جۇمىس ورنى ورنالاستىرىلدى, قاراشا ايىندا 13,9 مىڭعا قارسى. بۇل قىزمەتكەرلەرگە دەگەن مۇنداي سۇرانىس كادرلاردىڭ جوعارى اۋىسۋىمەن, سونداي-اق بىلىكتىلىگى تومەن ازا­ماتتاردى قوعامدىق جۇمىستارعا ورنالاستىرۋ بويىنشا مەملە­كەتتىك قولداۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋمەن تۇسىندىرىلەدى. وڭىرلەر بولىنىسىندە قو­سال­قى جۇمىسشىلارعا ەڭ كوپ قاجەت­تى­لىك الماتى (34%) جانە تۇركىستان (32%) وب­لىستارىندا بايقالادى. سونداي-اق ىزدەنۋشىلەر اراسىندا تۇيىندەمەنىڭ ەڭ كوپ سانىن قوسالقى جۇمىسشىلار ورنالاستىردى, بىراق ۇسىنىس سۇرانىستان 7 ەسە از, 20,7 مىڭ بوس ورىنعا – 3,1 مىڭ تۇيىندەمە.

«ىزدەنۋشىلەرگە كەلەتىن بولساق, جەل­توق­سان ايىندا ولاردىڭ سانى بۇكىل ەل بويىنشا ايتارلىقتاي تومەندەدى – 21,2 مىڭعا دەيىن (13,8 مىڭعا). بۇل رەتتە ىزدەنۋشىلەردىڭ ەڭ كوپ سانى تۇركىستان وبلىسىندا بايقالدى – تۇيىندەمەلەردىڭ جالپى سانىنىڭ 3,5 مىڭى نەمەسە 17%-ى. ەڭ از جۇمىس ەلدىڭ سولتۇستىگىندە – اق­مولا, سولتۇستىك قازاقستان جانە قوستا­ناي وبلىستارىندا ىزدەلۋدە.

جالپى, قازاقستان بويىنشا ايەلدەر مەن ەرلەر تۇيىندەمەنى تەڭ دارەجەدە ورنالاستىرادى (49/51). دەگەنمەن ەرلەر ىزدەنۋشىلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى ونەركاسىپتىك باتىس قازاقستان (ەرلەردىڭ 63%) جانە اقتوبە (58%) وبلىستارىندا, ال ايەلدەر رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا: الماتى (ايەلدەردىڭ 60%), شىمكەنت (58,5%) جانە نۇر-سۇلتان (58%) وبلىستارىندا بايقالادى», دەپ اتاپ ءوتتى ا.مولچانوۆسكايا.

جاس اۋقىمى بويىنشا 31 جاستان 40 جاسقا دەيىنگى ادامدار (28%) جانە 16 جاستان 25 جاسقا دەيىنگى جاستار (21%) ورنالاستىرعان تۇيىندەمەلەردىڭ ۇلەسى باسىم. ال 60 جاستان اسقان ازاماتتار ەڭ از جۇمىس ىزدەيدى – ولاردىڭ جەلتوقسان ايىندا ورنالاستىرعان تۇيىندەمەلەرىنىڭ ۇلەسى 1%-دان از بولدى, بۇل, ارينە, تەز زەينەتكە شىعۋمەن جانە جۇمىس ورنىن اۋىستىرعىسى كەلمەۋىمەن بايلانىستى.

جەلتوقسان ايىندا بوس جۇمىس ورىن­دارىنىڭ تۇيىندەمەدەن جالپى اسىپ كەتۋىنە قاراماستان, ەەب-تاعى بىلىكتى ساباقتاردىڭ ىشىندە قارجىگەر جانە زاڭگەر, مال ءوسىرۋشى, دەنە شىنىقتىرۋ جانە بيولوگيا مۇعالىمدەرى كوپ بولدى. ايتا كەتۋ كەرەك, جوعارىدا اتالعان ماماندىقتار ماماندارىنىڭ جالاقى كۇتۋى جۇمىس بەرۋشىلەر ەەب-تا ۇسىناتىن ورتا ەسەپتەن جوعارى. مىسالى, قارجىگەر لاۋازىمىنا ىزدەنۋشىلەر ورتا ەسەپپەن 189 مىڭ تەڭگەدەن استام جالاقى كۇتەدى, ال جۇمىس بەرۋشىلەر نەبارى 83 مىڭ تەڭگە ۇسىنادى.

سونىمەن قاتار ەەب دەرەكتەرىنە سايكەس ەڭ جوعارى تابىستى ماماندىق­تار­عا وبەكتيۆتى باقىلاۋ جونىندەگى ينجەنەرلەر جاتادى, ولارعا ورتاشا ەسەپپەن ايىنا 823 مىڭ تەڭگە ۇسىنىلدى جانە 2021 جىلعى جەلتوقساندا ولار ءۇشىن 5 بوس لاۋازىم اشىلدى. سونداي-اق جوعارى اقى تولەنەتىن تىزىمگە جا­لا­قى­سى شامامەن 733 مىڭ تەڭگە بولا­تىن جۇيەلىك ينجەنەرلەر (4 بوس جۇمىس ورنى), كورپوراتيۆتىك ماماندار – 723 مىڭ تەڭگەدەن استام (11) جانە 650 مىڭ تەڭگە تولەنەتىن بازالىق تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋشىلەر (13) كىردى.

جالپى, بىلتىرعى جەلتوقساندا ال­دىڭ­عى ايلارمەن سالىستىرعاندا, ەەب-تا سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ تومەندەگەنىن كور­سەتتى. جىلدىڭ سوڭى كوبىنەسە مەرە­كە­لىك كۇندەرمەن, جوبالاردىڭ جابىلۋى­مەن, ەسەپتەرمەن جانە جۇمىس بەرۋ­شى­لەر مەن جۇمىس ىزدەۋشىلەر ءۇشىن بار­­لىق ىستەردى اياقتاۋ قاجەتتىلىگىمەن بىرگە جۇرەدى. سونىمەن قاتار ەڭبەك نارى­عىن­داعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ ماۋ­سىم­­دىلىعىن ەسكەرگەن ءجون. كوبىنەسە بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ ەڭ كوپ سانى اقپان-ناۋرىز جانە قىركۇيەك-قازان ايلارىندا جاريالانادى, دەپ حابارلايدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.