• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
27 اقپان, 2014

نۇرلى بولاشاق باستاۋلارى

536 رەت
كورسەتىلدى

«نۇر وتان»  پارتياسى ءوزىن حا­لىقتىڭ قامىن ويلايتىن ەلىمىزدەگى ىرگەلى ساياسي كۇش رەتىندە تانىتىپ كەلەدى. مىنە, 15 جىل بولدى, حا­لىق پارتيادان اركەز ىلگەرىلەۋىمىزدىڭ ىرگەتاسىن بەكىتەتىن تىڭ يدەيالار, باعالى باستامالار, سىندارلى سايا­سي باعدارلامالار كۇتەدى. ەلدىڭ ەرتەڭىنە قىزمەت ەتۋدى ماقسات تۇتقان «نۇر وتاننىڭ» بۇل باعىتتاعى اتقارعان جۇمىستارى دا اۋقىمدى. ال «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىندا وتكەن حV سەزى ەل ومىرىندەگى ومىرشەڭدىكتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن كۇن تارتىبىنە شىعارعاندىعىمەن دە ايرىقشا ەستە قالدى. بۇل تاۋەلسىز مەملەكەتىمىز ءۇشىن تاريحي ماڭىزى زور وقيعا بولدى. ەلدىكتىڭ ماسەلەلەرى ايقىندالعان «نۇر وتان» سەزىنە دەلەگات بولىپ قاتىسقانىم دا مەن ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە, ارينە. نۇرلى بولاشاققا باعىتتالعان قادامداردىڭ باستاۋ بۇلاعى وسى سەزدە بۇرىنعىدان گورى دە اشىلا ءتۇسۋى پارتيانىڭ ساياسي باعىتتارىنىڭ ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىمەن ءبىر ارنادا توعىساتىنىن تاعى ءبىر دالەلدەدى. سەزد تۋرالى ايتار بولسام, مۇندا تەرەڭ تالقىلاۋدان ءوتىپ, شىن مانىندە حالىقتىق قۇ­جات رەتىندە باعالانعان پارتيا­نىڭ ساياسي دوكتريناسىنىڭ قابىل­دانۋىن بىردەن-ءبىر ماڭىزدى وقيعا دەگەنىمىز ءجون. بۇل وتە ماڭ­ىزدى قۇجات جانە ۋاقىتىندا قابىلدانىپ وتىر. وندا ەلىمىز ءۇشىن وتە وزەكتى ماسەلەلەر قام­تىل­عانى دا ونىڭ سالماعىن ارت­تىرا تۇسەدى. قازىر ءبىزدىڭ ارقاي­سىمىزدى پارتيانىڭ, سونداي-اق, ءاربىر نۇروتاندىقتىڭ «قازاقستان -2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسى­رۋ­داعى ءرولى قانداي بولۋى كەرەك دەگەن ويدىڭ مازالايتىنى شىندىق. مىنە, ساياسي دوكترينادا وسىنداي وزەكتى ماسەلەلەرگە ناقتى جاۋاپ بەرىلگەن, مۇندا ەلىمىزدىڭ ەرتەڭگى جارقىن بولاشاعىن ايقىندايتىن ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى جولدارى انىقتالعان. سەزدە تاۋەلسىز مەم­لە­كە­تى­مىزدىڭ تۇعىرىن بۇرىنعىدان گورى بەكىتە ءتۇسۋ جولىنداعى كەزدەسەتىن پروبلەمالار دا كەڭىنەن ءسوز بولدى. بولاشاقتا اتقارىلاتىن جۇ­مىستاردىڭ باياندىلىعىن قام­تاماسىز ەتەتىن باعدارلامالىق باعىتتارعا باسا نازار اۋدارىلۋى كوڭىلدەن شىقتى. ەڭ باستىسى, پارتيالىق ساياسي جۇمىستىڭ ەلدەگى ەكونوميكالىق ىلگەرىلەۋگە سەرپىن بەرۋگە, تۇراقتىلىق پەن بىرلىكتى نىعايتۋعا, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە باعىتتالعانى سەزگە قاتىسۋشىلاردىڭ عانا ەمەس, وسى ىرگەلى ساياسي جيىنعا قۇ­لاق ءتۇرىپ وتىرعان قاراپايىم حا­لىقتىڭ دا بولاشاققا دەگەن سەنىمىن ارتتىرا ءتۇستى. شىنى كەرەك, قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل دامۋىنىڭ جانە پارتيالىق جۇمىستىڭ نەگىزگى باعدارلامالىق باسىم باعىتتارىنا نەگىزدەلگەن اسەرلى ءسوزى ۇتقىر ويلىلىعىمەن, باستاماشىلىق باعالىلىعىمەن باۋراپ قانا قويماي, الداعى جۇمىستاردىڭ اۋقىمدىلىعىن دا اڭعارتتى. ەلباسى الەمدەگى دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋدىڭ وزىندىك جوبا-جوسپارىن كوز الدىمىزدا ناقپا-ناق ەلەستەتتى. ءتۇيىپ ايتقاندا, ەلباسى سەزدىڭ قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحي شەشۋشى كەزەڭىندە ءوتىپ وتىرعانىن ايرىقشا اتاپ كورسەتتى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا بەلگىلەنگەن ماقساتتارعا قول جەتكىزۋدەگى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ءرولى مەن سايا­سي ماڭىزىن انىقتاۋ بولىپ تابىلادى. ەلباسى ءححى عاسىرداعى پارتيانىڭ كوشباسشىلىعىن انىقتايتىن جەتى باسىم باعىتقا قاتىستى ءوزىنىڭ ومىرشەڭ وي-تۇجىرىمدارىن العا تارتتى. ءبىز دەپۋتاتتىق فراكتسيا, جالپى وبلىستىق ءماسليحات جۇمىسىن وسى باعىتتاردى باسشىلىققا الا وتىرىپ جۇرگىزۋىمىز كەرەك ەكەنىن تۇسىنەمىز, سولاي ىستەلەدى دە. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سەزدە قازاقستاننىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ جولىنداعى ستراتەگيالىق ءمىن­دەت­تەرىن دە باياندادى. بۇل ماق­سات­قا جەتۋ – كوبىنە-كوپ ادام فاك­تورىنا, ادامداردىڭ كوڭىل كۇيى­نە, ولاردىڭ شەشىمدىلىگىنە باي­لانىستى ەكەنى دە انىق. تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى بار­لىق جەتىستىكتەر ەلباسىنىڭ باس­شىلىعىمەن اتقارىلعان وراسان زور جانە كۇردەلى جاعدايداعى جانقيارلىق ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى ەكەنىن حالىق جاقسى بىلەدى. پرە­زيدەنت قازاقستاننىڭ الەمدىك قوعامداستىقتاعى ورنى تۋرالى ايتا كەلىپ, ستراتەگيانىڭ نەگىزگى وزەگى وتانىمىزدى الەمدەگى دا­مىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسۋ قاجەتتىگىن پايىمدايتىن جالپى حالىقتىڭ وي-ارمانى ەكەنىمەن ورايلاس ءوربىتتى. تاۋەلسىزدىكتى جاريا ەتىپ, قازاقستانىمىزدى دامىتا وتىرىپ, ءبىز دامۋدىڭ شالعاي شەتىنەن ءبىرجولا شىعىپ كەتتىك, ەۋرازيانىڭ لايىقتى مەملەكەتى بولدىق», – دەپ اتاپ ءوتتى ءوز سوزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ. سوندىقتان ءبىزدىڭ ەلباسىنى قول­داۋىمىز – ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ نىعايۋىن, باسەكەگە قابىلەتتى جانە ءوسىپ-وركەندەگەن قازاقستاندى قولداۋ دەگەن ءسوز. – پارتياعا ءبىزدىڭ كوپ ەتنوستى حالقىمىزدىڭ بىرلىگى ءۇشىن جوعارى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى. وسى ورايدا, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى پارتيا ۇيىمدارى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ, «نۇر وتان» پارلامەنتتىك فراكتسياسىنىڭ جانە اسسامبلەيادان سايلانعان ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ بىرلەسكەن ءىس-قيمىلىنىڭ تۇتاس ءبىر جۇيەسى قاجەت. ءبىزدىڭ ۇرانىمىز – «ءبىر ەل – ءبىر حالىق – ءبىر تاعدىر». بۇل – ءبىز ناقتى ومىردە دايەكتىلىكپەن جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان اسا ماڭىزدى قاعيدات, – دەدى سەزدە پرەزيدەنت. مەملەكەت باسشىسى ءبىزدىڭ باستى قۇندىلىعىمىز قازاقستاندا تۇراتىن 130-دان استام ۇلتتار مەن ۇلىستار وكىلدەرىنىڭ بىرلىگى مەن كەلىسىمى بولىپ تابىلاتىنىن تاعى ءبىر ەسكە سالدى. ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتى, رۋحاني قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ, قوعامدى بىرىكتىرۋ, مىنە, وسىلار عانا ءبىزدىڭ وركەنيەتتى مەملەكەت رەتىندە دامۋىمىزدىڭ باستى شارتى بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, قا­زاق­ستاننىڭ وركەندەۋى مەن كوركەيۋ جولىن جالعاستىرۋ ءۇشىن ازاماتتار ق ۇلىقتى جانە جاۋاپتى, وتان سۇيگىش بولۋى قاجەت ءجا­نە ءوزىنىڭ باقۋاتتى تۇرمىس جاع­دايىن عانا ەمەس, ەلىنىڭ بولا­شاعىن ويلاۋى ءتيىس. ساياسي دوكترينا پارتيالىقتارمەن قاتار, بار­لىق ازاماتتاردى بىرىكتىرۋ جانە ىنتىماقتاستىرۋ ماقساتىن كوزدەيدى. قاراپايىم ادامداردىڭ پروب­لەمالارىن شەشۋ, ەلىمىزدەگى بولىپ جاتقاننىڭ بارلىعىنا جاۋاپتىلىقتارىن ءوز موينىنا الۋ, مىنە, پارتيانىڭ «نۇر وتان». نۇرلى بولاشاق جولىندا» جاڭا ساياسي دوكتريناسى اياسىنداعى پارتيانىڭ ءرولى وسىنداي. ال دوكتريناداعى ماڭىزدى ماسەلە – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ حالىقتى بىرىكتىرۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى ەكەن­دىگى. پرەزيدەنت ءوزىنىڭ سوزىندە بۇل ماسەلەگە ايرىقشا ءمان بەرەتىن كەز كەلگەنىن قاداپ ايتتى. قازاق ءتىلىن ءبىلۋ تەك ازاماتتىق مىندەت قانا ەمەس, مەملەكەت قۇراۋشى قازاق ۇلتىنا دەگەن قۇرمەت تە ەكەنىن جەتكىزدى. ەلباسى ءوزىنىڭ سوزىندە پار­تيا­نىڭ جاڭا ساياسي دوكترينا­سى العا قويعان مىندەتتەردى شە­شۋ­دەگى دەپۋتاتتاردىڭ رولىنە دە توقتالدى. «پارتيا حالىق ءمۇد­دەسىنىڭ باستاۋشىسى بولۋى ءۇشىن دەپۋتاتتار كورپۋسى تاراپىنان اتقارۋشى بيلىكتىڭ جۇمىسىن ءتيىمدى باقىلاۋ قاجەت ەتىلەدى. بۇگىندە جۇيەلى جاڭارۋ تالابى قويىلىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى پارتيا توراعاسى. قازىرگى تاڭدا دەپۋتاتتار الدىنا ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن ءتيىمدى ءبىلدىرۋ, بۇقارا مەن بيلىكتىڭ اراسىندا ارەكەتتى دەلدال بولۋ مىندەتى قويىلىپ وتىر دەپ ەسەپتەيمىن. بيلىككە ادامداردىڭ شەشىمىن كۇتكەن وزەكتى ماسەلەلەرىن, ولاردىڭ قالاي تۇرىپ جاتقانىن جەتكىزۋ كەرەك. وزەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋىنا مۇرىندىق بولۋ قاجەت. قوعامدىق قابىلداۋلار مەن پارتيالىق باقىلاۋ بەكەتتەرىنىڭ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى قوعامدىق كە­ڭ­ەس, دەپۋتاتتىق فراكتسيا جۇ­مىس­تارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ دا كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە. پرەزيدەنت ەلىمىزدەگى جاستار ماسەلەسىنە دە نازار اۋداردى. ول, اسىرەسە, ءححى عاسىردا تەك جاس­تار قولداۋىنا يە پارتيانىڭ كوشباستاۋشى بولاتىنىن اي­رىقشا اتاپ ءوتتى. «جاستار – ءبىزدىڭ التىن قو­رىمىز», دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوز سوزىندە. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جاس قا­زاق­ستاندىقتاردىڭ پارتيا ۇستانعان باعىتتاردى كەڭىنەن قولداۋىنىڭ, ولاردىڭ «قازاقستان-2050» سترا­تەگياسىن جۇزەگە اسىرۋعا كەڭىنەن قاتىسۋىنىڭ ۇلكەن تاريحي جانە تۇراقتاندىرۋشىلىق ماڭىزى بار ەكەنىنە باسا نازار اۋداردى. سەزدە پارتيانىڭ لوگوتيپى ماسەلەسى دە قارالدى. وندا راۋان­داپ جاڭادان اتىپ كەلە جاتقان كۇن, تاۋ كورىنىسى ءجا­نە قار بارىسى بەينەلەنگەن. شى­عىپ كەلە جاتقان كۇن ەلىمىزدىڭ جار­قىن جەڭىستەرى مەن بولاشاق جەتىستىكتەرىن بىلدىرەدى. تاۋدىڭ قارلى شىڭى ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ بيىك ماقساتتار مەن بولاشاققا ۇمتىلىسىن كورسەتەدى. قار بارىسى بولسا, تاۋەلسىزدىگىمىزدى, كۇشىمىز بەن ادامگەرشىلىگىمىزدى ايعاقتايدى. سونداي-اق, لوگو­تيپ­تەگى «نۇر وتان» دەگەن جازۋ پار­تيانىڭ ەل دامۋىنا قوسار ۇلەسىن اڭعارتادى. سەزدىڭ «بولاشاقتى بىرگە قۇرايىق» تەزيسى ءبىزدىڭ بار­لىعىمىزدىڭ ەلىمىزدەگى ومىرشەڭ ۇدەرىستەرگە قاتىسۋشىلار بولىپ تابىلاتىنىمىزعا تاعى ءبىر دالەل بولادى. ويىمىزدى تۇجىرىمداي كەلە ايتارىمىز, حV سەزد پارتيانىڭ دامۋىنداعى جاڭا دا جارقىن بەتتەر بولعانى كۇمانسىز. ول بۇدان بىلاي تەك پارتيانىڭ عانا ەمەس, جالپى قوعامدى ەلباسى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال دا ساليقالى ساياساتى توڭىرەگىنە توپتاستىرۋعا ىقپال ەتپەك. بۇل ەكونوميكانى نىعايتۋ جانە دامىتۋ, ادال الەۋمەتتىك ساياسات جۇرگىزۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە الەمگە اشىق قازاقستاننىڭ تاۋەل­سىزدىك تۇعىرىن نىعايتۋ بولىپ تابىلادى. جالپى, پارتيانىڭ كەزەكتەن تىس حV سەزى, ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ساياسي جانە يدەولوگيالىق ەڭ جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ال پار­تيا­نىڭ ساياسي دوكتريناسى «قازاق­ستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋداعى پارتيانىڭ ءرولىن انىقتاعان, ونىڭ باعىتتارىن اي­قىن­داعان جانە ۋاقتىلى قابىل­دانعان ساياسي قۇجات بولدى. ءبىز سەزدە كوتەرىلگەن ماسە­لە­لەر مەن ايتىلعان وي-پىكىرلەردەن وسىنى ۇقتىق. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋعا پارتيا قوساتىن ۇلەستىڭ اۋقىمدى ەكەنىن تۇسىندىك. مۇنىڭ ءاربىر نۇر­وتان­دىقتى وسى تاريحي كەزەڭ­دەگى يگىلىكتى ىستەرگە اتسالى­سۋعا جۇمىلدىراتىنىن دا اي­قىن اڭعاردىق. ال ەلىمىزدەگى ىلگە­رى­لەۋگە باعىتتالعان ىستەردىڭ ال­عى شەبىندە بولۋ – ءبىزدىڭ ارقاي­سى­مىزدىڭ ازاماتتىق بورىشىمىز جانە پەرزەنتتىك پارىزىمىز. ءسانيا قالدىعۇلوۆا, اقتوبە وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار