ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي اتقارىلىپ جاتقان ەلدەگى ەلەۋلى شارۋانىڭ ءبىرى – سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, ەل ارداقتىسى ەركىن اۋەلبەكوۆكە ەسكەرتكىش ورناتىلدى.
بار عۇمىرىن تۋعان حالقىنا ارناعان ەل سۇيىكتىسى ەركىن اعاعا قويىلعان ەسكەرتكىشتىڭ بيىكتىگى – 4,5 مەتر. الىستان مەنمۇندالاپ تۇراتىن ەسكەرتكىشتىڭ ءمۇسىنشىسى قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى توقسان ەرمەكوۆ. قولا مەن گرانيتتەن قويىلعان ەسكەرتكىشتىڭ بار جۇمىسى وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن «ەركىن اۋەلبەكوۆ» قورى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلدى. قاجەتتى قاراجاتتى ەرىن ارداقتاي بىلەتىن ەل ازاماتتارىنىڭ وزدەرى جينادى.
كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ەركىن اۋەلبەكوۆتىڭ ەسكەرتكىشىن ورناتۋ بارشا كوكشەتاۋلىقتاردىڭ كوپتەن كۇتكەن تولعانىستى ءساتى ەدى, دەدى ءوڭىر باسشىسى سالتاناتتى شارادا, ەركىن اعامىز ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قىزمەتتەس سەرىگى بولدى. زامانىندا كوكشەتاۋ, تورعاي, قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى.
ءسوز سوڭىندا ءوڭىر باسشىسى ەسكەرتكىش ورناتىلعان وسى اللەياعا ەركىن اۋەلبەكوۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى. بۇل ۇسىنىستى جينالعان كوپشىلىك زور قۋانىشپەن قولدادى. 1999 جىلى كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ ورتالىق كوشەلەرىنىڭ بىرىنە ەركىن اۋەلبەكوۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن بولاتىن. ەسكەرتكىش تە سول كوشەنىڭ بويىنا قويىلدى. بىلتىر مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ 90 جىلدىعى كەڭىنەن اتالىپ ءوتىلدى. جامان تۇماۋ جايلاپ تۇرعان كەزدە دە ونلاي جانە وفلاين فورماتتاردا ەل ارداعى ەركىن اعامىزدىڭ ەڭبەگى سارالانىپ, جاس ۇرپاققا ۇلگى ەتىلدى. «كوكشەنىڭ اسىل پەرزەنتى», ء«وڭىر داڭقىن اسىرعان» اتتى كىتاپتارى جارىق كوردى. ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قوستاناي مەن قىزىلوردا وبلىستارىنان اعامىزدىڭ كوزىن كورگەن جۇرتشىلىق كوپتەپ جينالدى. سالتاناتتى شارادا وبلىس اكىمى ەرمەك مارجىقپاەۆ, كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ارداگەرى بولات ءجانادىلوۆ, قور باسشىسى ورازكەن نۇرتازين قايراتكەردىڭ ءومىرى مەن ەرەن ەڭبەگىن قامتىپ ءسوز سويلەدى.
ەڭسەلى ەسكەرتكىش جۇرت كۇتكەندەي ايشىقتى بولىپ شىقتى. ءۇش وبلىستى باسقارىپ, ەكى مينيسترلىككە جەتەكشىلىك ەتكەن, 38 جاسىندا كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ باسشىسى رەتىندە ءوڭىردىڭ ءوڭىن كەلتىرۋگە ايانباي ات سالىسقان, قىرىققا جۋىق قازاق اۋىلدارىن ىرىلەندىرىپ ىرگەلى شارۋاشىلىققا اينالدىرعان ەڭسەلى ەردىڭ ەڭبەگى كەيىنگى ۇرپاققا ونەگە.
عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا قىزىلوردا, قوستاناي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ ەڭبەك ارداگەرلەرى ءوز ەستەلىكتەرىن ايتىپ, جىلدار شەجىرەسىنەن سىر شەرتتى. ەركىن اعامىزدىڭ بويىنداعى ەلجاندىلىق ۇلگى ەتىلدى.
كوكشەتاۋ قالاسى.