كوكجيەكتى كەڭەيتكەن اۆتوجولدار

كولىك ينفراقۇرىلىمى: العاشقى ادىمدار

قازاق ەلى ءوزىنىڭ اۋماعى بويىنشا الەمدەگى توعىزىنشى ورىندى الادى. بىراق ۇلان-عايىر جەردى مەكەندەيتىن حالىق سانى تىعىز ەمەس. قالالار مەن ەلدى مەكەندەردىڭ اراسى دا الشاق. مىنە, وسى فاكتورلار مەن جاھاندانۋدىڭ ۇدەمەلى پروتسەستەرى اۆتوجول سالاسىن دامۋدىڭ باسىم باعىتىنا, وزەكتى ماسەلەسىنە اينالدىردى. وسىلاي­شا, تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان العاشقى جىلدارى قازاقستان باسقا سالالارمەن قاتار, ىشكى جانە سىرتقى كولىك باي­لانىسىن دامىتۋعا باسىمدىق بەردى. ەكو­نوميكالىق ءوسىم ينفراقۇرىلىمعا دا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ۇعىن­عان جاس مەملەكەت ءۇش مىندەتتى الدىنا قويدى. ونىڭ ءبىرىنشىسى ەل ىشىندەگى اۆتوجولدار جەلىسىن دامىتۋ بولسا, ەكىنشى – تەڭىز پورتتارىنا شىعۋ مۇمكىن­دىگىن تابۋ, ءۇشىنشىسى – حالىقارالىق كولىك دالىزدەرىن بايلانىستىرۋ. تاۋەلسىزدىكتىڭ وتىز جىلدىعىندا قازاقستان وسى ءۇش ­­­­باعىتتاعى جۇمىستاردى دا تابىستى ەڭ­سەر­دى دەۋگە بولادى.

اۆتوجولداردى كەڭەيتۋ توڭىرەگىندە قابىلدانعان العاشقى باعدارلاما­لار­دىڭ ءبىرى اۆتوجول سالاسىن دامىتۋدىڭ 2001-2005 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بولدى. وسى قۇجاتقا ساي 15 مىڭ شاقىرىم جول قايتا قالپى­نا كەلتىرىلدى. ەرتىس جانە جايىق وزەن­دەرى ۇستىنە جاڭا كوپىر­لەر سالىندى. وڭتۇس­تىك قازاقستان وبلى­سىن­داعى باعىس – اتامەكەن جانە قىزىلاس­كەر – اسىقا­تا اۆتوجولدارىنىڭ ينفرا­قۇرى­لىمى جا­ساق­تالىپ, ونىڭ بويىن­دا ءىرى جاڭا نىسان­­دار پايدا بولدى. ەل ءۇشىن ماڭىز­دى ءرول اتقاراتىن استانا – الماتى اۆتوما­گيس­ترالى دا قايتا جاڭعىردى. ال 2009 جىلدىڭ قاراشا­سىندا قازاقستانداعى العاشقى «استانا – بۋراباي» اۆتوبانى اشىلدى.

قازاقستان مەن قىتايدىڭ 2004 جىل­عى كەلىسىمى بويىنشا قۇرىلعان شە­كارا بويىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ «قورعاس» حالىقارالىق ورتالىعى شىعىس ازياعا اشىلعان قاقپا ىسپەتتى بولدى. وسى كەلىسىم اياسىندا 2005 جىلى قۇرىلعان «قورعاس» شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى حالىقارالىق ورتالىعى» اق ماقساتى حالىقارالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ەدى. وسى كەزەڭدە كومپانيا ينفراقۇرىلىم مەن ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزدى, ەندى ورتالىق قازاقستان بولىگىنىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ­مەن اينالىسىپ كەلەدى.

ەكىنشى باعىت بويىنشا تەڭىز پورتتارىنا شىعۋ جولدارىن ىزدەستىرگەن مەملەكەت اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز پورتىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋدى جولعا قويدى. بۇل قازاقستاننىڭ كاسپي تەڭىزى ارقىلى حالىقارالىق كولىك مارشرۋتتارىنا قوسىلۋىنا مۇمكىندىك بەردى. وسىلايشا, قازاقستان كولىك سالاسىندا بىردەن ەكى ستراتەگيالىق ماقساتقا قول جەتكىزدى: كاسپي ارقىلى قارا تەڭىز – جەرورتا تەڭىزىنە جانە بالتىق باسسەيندەرىندەگى پارسى شىعاناعى مەن وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى پورتتارعا توتە جول اشىلدى. ەكىنشىسى, اۋقىمدى ترانزيت جۇك اعىنى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالدى.

2000-جىلداردىڭ ورتا شە­نىن­دە قا­زاقستان كاسپي جانە قارا تەڭىز ارا­لى­عىندا كەمە جۇ­زە­تىن «ەۋرازيا» كانالى قۇ­رى­لىس­ىنىڭ جوباسىن ۇسىندى.

ال 2006 جىلى ۇلتتىق كولىك جۇيەسىن ەۋرازيالىق كولىك دالىز­دە­رىنە كىرىكتىرۋدى باسىم باعىت ەتىپ بەلگىلەپ, بۇل اۋقىمدى جوس­پار 2015 جىلعا دەيىنگى كولىك سترا­تەگياسىندا ەنگىزىلدى. كەيىن «نۇرلى جول» باعدارلاماسى قا­بىل­دانىپ, ەلدەگى جول ساپاسىن جاقسارتۋدى, ينفراقۇرىلىمدىق سالانى يندۋستريالدى دامۋمەن ءبىر مەزەتتە وركەندەتۋدى جانە وسى ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدى قولعا الدى.

جىبەك جولى جوباسى دا قار­قىندى دامىپ, شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى تران­زيتتىك كوپىر­گە اينالدى, بۇل قازاق­ستان ەكو­نوميكاسىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەر­­پىن بەرەدى.

مىنە, وسىنداي ايتۋلى جوبالار اۆتو­­كولىك سالاسىن اي­تار­لىقتاي دامىتتى. ەلباسى­نىڭ ايتۋىنشا, بۇل جول­دار قازاق­ستان­­دىقتاردىڭ تالاي ۇرپا­عى­نا قىزمەت ەتپەك. ء«بىزدىڭ تا­ري­­­حىمىز­دا قازىرگى كەزدەگىدەي شەت­سىز-شەكسىز دالا­مىز­­دى قام­تى­عان جولدار سالىنعان ەمەس. بۇگىنگى كۇنى شىمكەنتتەن الما­تى­عا جىلدام كەلۋگە بولادى. شىمكەنتتەن اقتو­­بەگە, ودان ءارى رەسەيگە استانا مەن بۋرا­بايدىڭ اراسىنداعى جولمەن جۇر­گەن­دەي, كوزدى اشىپ-جۇمعانشا جەتىپ بارامىز. «نۇرلى جول» باع­دارلاماسى بويىنشا قازاق­ستان ايماقتارىنا اۆتوجولدار جان-جاققا قىم-قي­عاش تارام بو­لىپ سالىنىپ جاتىر. بۇل – ۇر­پاق­تان-ۇرپاققا جەتەتىن يگى ءىس», دەيدى تۇڭعىش پرەزيدەنت جازبالارىندا.

باعدارى ايقىن باعدارلاما

ەلىمىزدە اۆتوجولداردىڭ جالپى ۇزىن­دىعى 96 مىڭ شاقىرىمدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە 25 مىڭ شاقىرىمى – رەس­پۋب­ليكالىق ماڭىزى بار كۇرە جولدار بولسا, 71 مىڭ شاقىرىمى – جەرگىلىكتى جولدار. 2021-2025 جىلدار ارا­لى­عىندا اۆتوجول سالاسىندا رەس­پۋبليكالىق ما­ڭىزى بار 12 مىڭ شاقىرىم اۆتوجول سالىنىپ, رە­كونسترۋكتسيالانادى. جىل سا­يىن ورتا ەسەپپەن 200 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلادى. بۇگىنگە دەيىن ەلدەگى رەسپۋبليكالىق ما­ڭىز­عا يە جول­دار­دىڭ نەگىزگى بولىگى كۇردەلى جون­دەۋ­دەن ءوتىپ, 13 مىڭ شاقىرىم اۆتوجول قايتا جا­ڭار­تىلعان.

اۆتوجول سالاسىن دامىتۋ,  جول  ساپاسىن جاقسارتۋ, كولىكتىك-لو­گيستيكالىق كەشە­نىن قۇرۋ ما­سە­­لەسىنە كەلگەندە الدىمەن ويعا ورالاتىنى – «نۇرلى جول» باع­­دار­­لاماسى.

بۇل باعدارلاما 2014 جىلى ەل­باسى­ جاريالاعان «نۇرلى جول – بو­لاشاققا باستار جول» اتتى جول­داۋىنان باس­تاۋ العان ەدى. ەكى ۇلكەن بولىكتەن تۇرا­تىن قۇ­جاتتىڭ ءبىرىنشى باعىتى – ينفرا­­قۇ­رى­­لىمدى دامىتۋ. بۇل بلوگ­تاعى جوبا­ل­­اردىڭ ءوزى 7 با­عىتتان قۇرالعان. ونىڭ ءبىرىن­شىسى – كولىكتىك-لوگيستيكا ينفرا­قۇ­رى­لىمىن دامىتۋ. بۇل رەتتە 2015-2020 جىلدارى «ورتالىق-وڭتۇستىك», «ورتالىق-شىعىس», «ورتالىق-باتىس» سەكىلدى ءىرى اۆتو­جول جوبالارى ىسكە اسى­رى­لىپ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار باسقا جولداردى قايتا جاڭ­عىر­تۋ كوزدەل­گەنى ايتىلعان ەدى. وسىلايشا, باعدار­لا­ما­نى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2019 جىلعا قاراي بىرىڭعاي كولىكتىك جانە ەنەر­گەتيكالىق جۇيە قۇرىلدى. العاشقى ساتتە «نۇرلى جول» ايا­­سىندا 7 مىڭ شاقى­رىم اۆتو­مو­بيل جولىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى قولعا الىندى, سو­نىڭ ىشىندە اسا ماڭىزدى: «ور­تالىق – وڭتۇستىك» (نۇر-سۇلتان – قاراعاندى – الماتى), «ورتا­لىق – شىعىس» (نۇر-سۇلتان – پاۆلودار – وسكەمەن) جانە «ور­تالىق – باتىس» (نۇر-سۇل­تان – اقتاۋ) جول توراپتارىن اتاپ وتۋگە بولادى. ەلوردادان ال­ما­­تىعا دەيىنگى ارالىق بالقاش كولى ارقىلى وتەتىن كوپىر قۇرى­لىسىنىڭ ارقاسىندا 200 شاقى­رىم­عا قىسقاردى.

ال 2020-2025 جىلدارعا ار­نال­­عان «نۇرلى جول» مەملە­كەت­تىك باعدارلاماسى بويىنشا 2025 جىلعا دەيىن 24 مىڭ شا­قى­رىم جولدى, ياعني رەسپۋبليكالىق جول­داردىڭ ءبارىن قايتا جاڭارتۋ جانە جول بويىنداعى قىزمەت كورسەتۋدى قامتا­ما­سىز ەتۋ مىندەتى تۇر. سو­نىڭ ىشىندە 12 مىڭ شاقىرىم اۆتوجولدى جاڭارتۋ, سالۋ جانە 11 مىڭ شاقىرىمدى جوندەۋ جوسپارلانعان. «قازاۆتوجول» ۇك» اق-نىڭ مالىمەتىنشە, 12 مىڭ شاقىرىم جولدىڭ 3,6 مىڭ شاقىرىمى – اۋىسپالى ۋچاس­كە­لەر: قاراعاندى – بالقاش (2023 جىلى اياقتالادى), بالقاش – بۋرىلبايتال (2023 ج), كۇرتى – بۋرىلبايتال (2022 ج), كۇرتى – قاپشاعاي (2023 ج), تالدىقورعان – وسكەمەن (2022 ج), اقتوبە – اتىراۋ – اس­ترا­حان (2023 ج), قالباتاۋ – ماي­قاپ­شا­عاي (2022 ج), ءۇشارال – دوستىق (2022 ج), مەركە – بۋرىلبايتال (2022 ج) جانە 2022-2023 جىلدارى 8,4 مىڭ كم جاڭا جول پايدالانۋعا بەرىلۋگە ءتيىس. ولار: قى­زىلوردا – جەزقازعان – قاراعاندى, جەز­قازعان – پەتروپاۆل, قاراعاندى – اياگوز, سەمەي – وسكەمەن, اتىراۋ – ورال جانە ت. ب.

«2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىن­شا نىسانداردىڭ قۇ­رى­لىسى مەن ولاردى قايتا جاڭ­عىرتۋ بويىنشا 399 كم اۆتوجول پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل جۇ­­مىس­تار­دىڭ ارقاسىندا رەس­پۋب­ليكالىق ما­ڭىزى بار I جانە II تەحنيكالىق سانات­تى اۆتو­­جولداردىڭ ۇلەسى جالپى جول­­داردىڭ 36%-ىن قۇ­را­دى, ياعني 8 861 شاقىرىمعا جەت­تى. ال جوندەلگەن جولدار – 1 060,2 كم, سونىڭ ىشىندە 80,3 كم جولعا كۇر­دە­لى جوندەۋ جۇمىس­تارى جۇر­گى­زىل­دى», دەلىن­گەن «قاز­اۆتو­جول» ۇك» اق حابار­لا­ما­­سىن­دا.

2025 جىلعا دەيىن پايدالانۋعا بە­رى­لە­تىن جاڭا جولداردىڭ ىشىندە 11 مىڭ شاقىرىمى اقىلى جولدار. بۇ­گىن­دە ەلىمىزدە جالپى ۇزىن­دى­عى 682 كم بولاتىن 4 اقى­لى ۋچاسكە بار. اتاپ ايت­قاندا, 2013 جىلدان باستاپ, اقىلى بول­­عان «نۇر-سۇلتان – ششۋچينسك», ودان كە­يىنگى «نۇر-سۇلتان – تە­مىر­تاۋ», «ال­ما­ت­ى – قورعاس» جانە «الماتى – قاپ­شا­عاي» جولدارى. اق مالىمەتىنشە, بيىل­عى 15 قارا­شا­دان باستاپ, تاعى 7 ۋچاسكەنى اقىلى ەتۋ جوسپاردا بار. سو­لاردىڭ قاتارىندا نۇر-سۇلتان – پاۆ­لو­دار, شىمكەنت – وزبەكستان شەكاراسى (تاشكەنتكە), ششۋچينسك – كوكشەتاۋ, قاپ­شا­عاي – تالدى­قور­عان, شىمكەنت – تاراز, تاراز – قاينار, شىمكەنت – قىزىلوردا جولدارى بار.

بۇل اقىلى تاس جولداردان جى­­لىنا شا­مامەن 5 ملرد تەڭ­گە­دەن استام قارجى ءتۇسىپ وتىر. جي­نال­عان قاراجات جولدار­دى كۇتىپ ۇستاۋعا, جوندەۋگە جۇمسالىپ كە­لەدى.

سۋ كولىگى سالاسىنداعى جەتىستىكتەر

قازاقستاننىڭ كوكجيەگىن كە­ڭەيت­كەن اۆ­تو­جول­دارى كوك تە­ڭىزدەر مەن مۇحيت­تار­عا توتە جول سالدى. سۋ كولىگى سالاسىن­دا اسا ما­ڭىزدى ورىن الاتىن كو­لىك تو­رابى – اقتاۋ تەڭىز پورتى. ۋيكيپەديا انىق­تا­ماسىنا جۇگىنسەك, كسرو ىدىرا­عان­نان كەيىن اقتاۋ تەڭىز پورتى كاسپي باس­سەينىندەگى مەم­­لە­كەتتەردى ءوزا­را بايلانىستىرا­تىن ماڭىز­دى كولىك كەشەنىنە اي­­نا­لىپ, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ حا­­لىق-شارۋاشىلىق كەشەنىن دامىتۋدا سترا­تە­گيا­لىق ماڭىزعا يە بولدى.

1999 جىلى اقتاۋ تەڭىز پورتى تولىق قايتا قۇراستىرۋدان ءوتتى, بۇل ۋاقىت پورت تاريحىندا شەشۋشى كەزەڭگە اينالدى.

بۇگىندە اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋ­دا پورتى – شىعىستان باتىسقا, سولتۇس­تىك­تەن وڭتۇستىككە جانە كەرى قاراي جىلىنا 12 اي جانە تاۋلىگىنە 24 ساعات جۇك تاسى­مالىن قامتاماسىز ەتەتىن زا­ما­ناۋي­­­ كوپ ماقساتتى تەرمينال.

«قازىرگى ۋاقىتتا اقتاۋ تەڭىز پورتى – كاسپي تەڭىزىنىڭ جۇك اعىن­دارىن جو­­نەل­تەتىن جانە اۋىس­­­­تىرىپ تيەيتىن نە­گىزگى ءدالىز. 2003-2005 جىلدارى پورت اي­لاقتارىن قايتا جاڭارتۋ بويىن­شا جۇ­مىستار جۇرگىزىلدى. بۇل دەدۆەيتى 13 مىڭ توننانى قۇ­رايتىن تانكەرلەردى قا­بىل­داۋ­عا مۇمكىندىك بەردى. 2015 جى­لى «اقتاۋ پورتىن سول­تۇس­تىك باعىتتا كە­ڭەي­تۋ» جوباسى شەڭبەرىندە 3 قۇرعاق جۇك تەر­مينالىنىڭ قۇ­رىلىسى اياقتالدى, ناتي­جە­سىن­دە پورتتىڭ وتكىزۋ قابىلەتى شا­­ما­مەن 21 ملن توننانى قۇ­را­دى», دەيدى بىزگە بەرگەن ما­لى­مە­تىن­دە ين­دۋستريا جانە ين­فرا­قۇ­رى­لىمدىق دامۋ ۆيتسە-ءمي­نيسترى بەرىك قاماليەۆ.

كاسپي تەڭىزى بويىنداعى تاعى ءبىر پورت – باۋتينو تۇپقاراعان شىعاناعىندا ورنالاسقان. ول كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاق­ستان­دىق بولىگىن يگەرۋ شەڭبەرىندە تەڭىز وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ بازاسى رەتىندە قىزمەت ەتەدى. تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپ­سىز­دى­گىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2007 جىلى كە­مەلەر قوزعالىسىن باسقارۋ جۇيە­سى پاي­دالانۋعا بەرىلدى. بۇل 20 ميل را­ديۋس­­تاعى كەمەلەردىڭ قوزعالىسىن با­قى­لاۋعا جانە جى­لىنا 5 مىڭ كەمەنى قام­تۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى.

تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى كولىكتىك-ينفراقۇرىلىمدىق جو­باسىنىڭ ءبىرى – قۇرىق پورتى. ەۋرازيانىڭ لو­گيس­تيكالىق كارتاسىندا ماڭىزدى ورىن الاتىن ەكونوميكالىق نىسان كاسپي تەڭىزىنىڭ شىعىسىندا, اقتاۋ ايلاعىنىڭ وڭ­تۇستىك بولىگىندە ورنالاسقان. پورت جىل ون ەكى اي ۇزدىكسىز ەكى باعىتتا جۇك تيەپ-تۇ­سىرۋگە قاۋقارلى.

– «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدار­لا­ما­سىن ىسكە اسىرۋ شەڭ­بە­رىندە 2015-2018 جىلدارى قۋا­تى جىلىنا 6 ملن توننا قۇ­رىق پورتىندا پاروم كەشەنىن سالۋ جوباسى ىسكە اسىرىلدى. 2016 جىلى قۇرىق پورتىندا قۋاتى 4 ملن توننا تەمىر جول پارومدىق تەرمينالى ىسكە قوسىلدى, ونىڭ قىزمەتى 2017 جىلى باس­تالدى. جۇكتەردىڭ نەگىزگى نومەنكلا­تۋ­راسىن مۇناي ونىمدەرى (گازويل), حا­لىق تۇتىناتىن تاۋارلار, حيميكاتتار, جابدىقتار مەن مەتالل ونىمدەرى قۇ­راي­دى. 2018 جىلى قۇرىق پورتى قۇرىلى­سى­نىڭ ەكىنشى كەزەڭى اياقتالدى: دوڭ­گە­لەكتى تەحنيكانى وڭدەيتىن, قاۋقارى جى­لىنا 2 ملن اۆتوموبيلدى قۇرايتىن پارومدىق تەرمينالى سالىندى. سونىڭ ار­قا­سىندا قازاقستان تەڭىز پورت­تا­رىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتتىلىگى 27 ملن تونناعا جەتتى, – دەيدى ۆيتسە-مينيستر.

بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاننىڭ مەملە­كەت­تىك تەڭىز كەمە تىزىلىمىندە 300-دەن استام كەمە تىركەلگەن, ونىڭ ىشىندە 9-ى – ساۋدا كەمەسى. وسىدان ون جىل بۇرىن ەلى­مىزدە 80-اق كەمە بولعان ەكەن.

بۇل رەتتە وتاندىق فلوتتىڭ كاس­پي نارىعىنا كىرۋى «قازاق­تەڭىز­كولىكفلوتى» ۇلتتىق تەڭىز تاسىمالداۋشىسى قۇرىلعان 1998 جىلدان باستاۋ الادى. 2013 جىلى قازاقستاندىق فلوت ارقايسىسى 5 مىڭ توننا جۇك كوتەرە الاتىن ەكى قۇرعاق جۇك كەمەسىمەن تو­لىق­تى. وسىلايشا, ەلىمىز ەكسپورت جۇك­تەرىن ءوزىنىڭ جەكەمەنشىك قۇر­عاق جۇك كەمەلەرىمەن تاسىمال­داي باس­­تادى. 2017 جىلى جۇك كوتەر­گىش­­تىگى 7 مىڭ توننالىق تاعى ەكى قۇرعاق جۇك كەمەسى سالىندى. «قا­زىرگى ۋاقىتتا بۇل كەمەلەر كاس­پيدە قۇرعاق جۇكتەردى تاسى­مال­داي­دى جانە اقتاۋ مەن باكۋ پورتتارى اراسىنا كونتەي­نەر­لەردى تاسىمالداۋعا في­دەر­لىك جەلىگە تارتىلعان. بۇعان قوسا, اشىق تەڭىزدەردە 115 مىڭ تون­نا­لىق Aframax ءتيپتى 2 تانكەر جۇ­مىس ىستەيتىنىن دە اتاپ وتكىم كە­ل­ەدى», دەيدى ب.قاماليەۆ.

كەمەلەر ەكيپاجىنداعى قا­زاق­­ستان ازاماتتارى دا كوبەي­گەن. ولاردىڭ ۇلەسى ون جىلدا ءۇش ەسە ءوسىپ, 1300 ادامنىڭ 73%-ىن قۇ­را­عان.

وزەن كولىگى دە حالىقارالىق كولىك تاسىمالى سالاسىندا ما­ڭى­ز­­دى ورىن الادى. سولار­دىڭ ىشىندە ەرتىس وزەنىنىڭ قازاق­ستاندىق بولىگى بويىندا قۇرى­لى­سى 1978 جىلى باستالعان ءشۇلبى كەمە ءشليۋزىن اتاپ وتۋگە بولادى. ونىڭ قۇرىلىسى 2004 جىلى پاي­دا­لانۋعا بەرىلدى.

«2005 جىلى جايىق-كاسپي كا­نالىن قايتا قۇرۋ جوباسى اياق­تالدى. 2012 جىلى ۇزدىكسىز پاي­­دالانىلىپ كەلگەن, تا­ريحى وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىن­دا باستالعان, قۇرال-جابدىعى دا ابدەن ەسكىرگەن وسكەمەن جانە بۇق­تىر­ما شليۋزدەرىن قايتا جاڭارتۋ جوباسى اياق­تالدى. ناتيجەسىندە, ەرتىس, جايىق – كاسپي جانە ىلە-بالقاش باس­سەين­دە­رىن­­دەگى پايدالانىلاتىن كەمە قاتى­نا­سى سۋ جولدارىنىڭ ۇزىندىعى 3,5 مىڭ شا­قىرىمنان 4 مىڭ شاقىرىمعا دەيىن ۇلعايدى, جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 132 مىڭ توننادان 1,2 ملن تونناعا دەيىن ءوستى», دەيدى ۆيتسە-مينيستر.

سالانىڭ قازىرگى احۋالى

جالپى اۆتوموبيل جولى – ەۋروپا مەن ازيا ەلدەرىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىس­تى نىعايتاتىن, ەل ەكونومي­ك­ا­سىنا سەرپىن بەرەتىن ما­ڭىز­دى سالا. ين­دۋستريا جانە ينفرا­قۇ­رى­لىمدىق دامۋ مي­نيس­تر­­لى­گى­نىڭ حابارلاۋىنشا, قا­زاق­س­تان حا­­لىق­ارالىق اۆتوموبيل تاسى­ما­لى سالاسىندا وزگە ەلدەر­مەن 42 ۇكىمەتارالىق كەلىسىم جا­سا­عان. سونىڭ ناتي­جەسىندە رەس­پۋب­لي­كا­­دا بۇگىنگى كۇنى حالىق­ارا­لىق جۇك تاسىمالىن 7,6 مىڭعا جۋىق اۆتو­كولىك پاركى بار 370 كوم­پا­نيا جۇر­گىزىپ وتىر. ال حالىق­ارا­لىق اۆتو­كو­لىك قىز­مەت­تە­رى نا­رى­­عىنداعى قازاق­ستان­دىق تاسى­مالداۋشىلاردىڭ ۇلەسى 32%-دى قۇرايدى. جولاۋشىلاردى تاسىمالدايتىن 15,3 مىڭ اۆتوبۋس پاركى بار 1 مىڭعا جۋىق تاسىمالداۋشى كاسىپورىن بار, مۇنداعى مارشۋرت سانى – 2 684.

«ەلىمىزدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­دار­دىڭ تىزىلىمىنە ەنگىزىلگەن 38 اۆتوۆوك­زال مەن 113 اۆتوستانسا جۇمىس ىستەيدى. بۇگىنگى كۇنى تۇ­راق­تى مار­شۋرت­تارداعى ەسكى اۆ­تو­بۋستار 46%-عا قىس­قارتىلدى. وسىعان قالالىق اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋ بو­يىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ شارا­لارى ىقپال ەتتى. اتاپ ايتقاندا, وتاندىق اۆ­تو­­بۋس­تاردى جەڭىلدىكتى ليزينگ باع­دار­لاماسى شەڭبەرىندە 2018-2020 جىلدارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 57,2 ملرد تەڭگە ءبولىندى, سونىڭ ەسەبىنەن 8 وڭىردە 1 618 اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. كو­لىك سالاسىندا حابارلاما بەرۋ ءتارتىبى ەنگىزىلگەنىنەن جۇرتشىلىق حاباردار. بۇل رەسمي تاكسي تاسىمالداۋشىلارى سانىن 5 353-گە كوبەيتتى», دەلىنگەن ۆە­دوم­ستۆو­نىڭ رەسمي حابارلاماسىندا.

يندۋستريا جانە ينفرا­قۇرى­لىم­دىق دامۋ مينيستر­لىگى اۆتو­كو­لىك سالاسىن دا­مى­­تۋ باعى­تىن­دا جولاۋشىلار تاسى­ما­لى­نىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, حا­لىق­ارالىق اۆتوكولىك قىز­مە­تى نارى­عىن­داعى وتاندىق تاسىمال­داۋ­شى­لار­دىڭ تيىمدىلىگىن ارتتى­رۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتقانىن ايتا­دى.

«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتكە «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باع­دار­لاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا كولىك لوگيستيكاسى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جانە ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ودان ءارى دامىتۋدى تاپسىردى. بۇگىندە 400 مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەيتىن ەلدىڭ كولىك سالاسى ەكونوميكانىڭ سەر­پىن­دى دامۋىنىڭ درايۆەرىنە اينالدى. قازاقستان كولىك سالاسىن جانە كولىك دالىز­دەرىنىڭ تران­زيت­تىك الە­ۋە­تىن دامىتۋ ءۇشىن زور كۇش-جىگەر جۇمساۋدا», دەيدى ب.قاماليەۆ.

كولىك ارقاشان ەلدىڭ ەكونو­مي­­كالىق جانە ساياسي ءومىرىنىڭ ما­ڭىز­دى سالاسى بولىپ قالا بە­رە­دى. ەندەشە, بۇل سالادا اتقا­رى­لىپ جاتقان اۋقىمدى ىستەر كەلە­شەك­­تە ەلدىڭ يگىلىگىنە اينالارى ءسوزسىز.