ۇلتتىق قوردىڭ كىرىسى كوبەيدى

الەمدىك ينفلياتسيا قارقىنىنىڭ جالعاسۋى جانە جاھاندىق ەكونوميكانىڭ باياۋلاۋى ورتالىق بانكتەر ءۇشىن جاڭا تاۋەكەلدەر مەن الەۋەتتى بەلگىسىزدىك جاعدايىن تۋدىرادى. اقش فرج مولشەرلەمەسىن ارتتىرۋ بويىنشا كۇتۋلەر كەلەسى جىلى دامۋشى نارىقتاردىڭ ۆاليۋتالارىنا قىسىم كورسەتەدى. ونىڭ ۇستىنە, مۇنايدىڭ بەلگىلەنگەن باعاسى كوتەرىلۋىن جالعاستىرىپ كەلەدى.

 قازان ايىندا قالىپتاسقان سىرتقى نارىقتارداعى احۋال تۋرالى

الەمنىڭ جەتەكشى ەلدەرىنىڭ ءىجو بويىنشا دەرەكتەرىنىڭ شىعۋى 2021 جىلدىڭ 3-توقسانىندا ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ باياۋلايتىنى تۋرالى كۇتۋلەردى راستادى. قحر-دا ەكونوميكانىڭ ءوسۋى 2021 جىلدىڭ 2-توقسانىندا 7,9%-عا قارسى 4,9%-دى قۇرادى, اقش-تاعى دەرەكتەر دە (الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا) الدىڭعى كەزەڭدەگى 6,7%-عا قارسى 3-توقساندا 2%-عا دەيىن  ءوسىمنىڭ ايتارلىقتاي تومەندەگەنىن كورسەتەدى. JP Morgan ەسەپتەۋلەرى بويىنشا الەمدىك ەكونوميكا 2021 جىلعى 2-توقسانداعى 4,4% دەڭگەيىنەن قارقىنى تومەندەپ, وتكەن توقساندا 3,1%-عا باياۋلادى.

ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ باسەڭدەۋىنە قاراماستان, پاندەميادان, شيكىزات پەن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ جوعارى باعاسىنان تۋىنداعان سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ تەڭگەرىمسىزدىگىنەن ءبىر دەڭگەيدە بولاتىن ينفلياتسيا جوعارى بولىپ, قارقىنىن جالعاستىردى. اقش تبي يندەكسى قىركۇيەكتە 5,4% ج/ج (تامىزدا 5,3%) جەتتى, ەۋروايماقتا كورسەتكىش سوڭعى 13 جىلدا كەزەكتى رەكوردتى جاڭارتىپ, قازان ايىندا 4,1%-عا دەيىن ۇلعايدى.

مولشەرلەمەلەردىڭ ءوسۋىن كۇتۋ كۇشەيگەن سايىن پايدا بولاتىن اقش قازىناشىلىعىنىڭ كىرىستىلىك قيسىعىنىڭ قىسقا مەرزىمدى سەگمەنتىنىڭ ءوسۋىن اتاپ وتكەن ءجون. اقش-تىڭ 5 جىلدىق مبق كىرىستىلىگى 2020 جىلعى اقپاننان باستاپ ەڭ جوعارى دەڭگەي 1,18%-كە جەتتى, بۇل 30 جانە 5 جىلدىق باعالى قاعازدار اراسىنداعى الشاقتىقتى سوڭعى ءبىر جارىم جىلداعى ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە دەيىن قىسقارتتى.

وسىلايشا, اقش-تىڭ فرج مولشەرلەمەسىنىڭ كۇرت ءوسۋىن كۇتۋدە قازىناشىلىق وبليگاتسيالار كىرىستىلىگىنىڭ ارتۋى, قحر مەن اقش ەكونوميكاسىنىڭ باياۋلاۋى وتكەن ايدا دامۋشى نارىقتاردىڭ ۆاليۋتالارىنا قىسىم كورسەتتى. ەم ەلدەرى ۆاليۋتالارىنىڭ يندەكسى قازان ايىندا 0,8%-عا: برازيليا رەالى 3,7%-عا, وڭتۇستىك افريكا راندى1,1%-عا, ءۇندى رۋپياسى 0,9%-عا السىرەدى. تۇرىك ليراسى ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋىنە قاراماستان, اكس جەڭىلدەۋى اياسىندا 8,1%-عا السىرەدى.

ۆاليۋتا نارىعىنداعى تەرىس جاعدايعا قاراماستان, قازاندا الەمدىك اكتسيالار نارىعى ايتارلىقتاي ۇلعايدى: MSCI World Index جاھاندىق اكتسيالار يندەكسى 2021 جىلعى 3-توقسانداعى كومپانيالاردىڭ ەسەپتىلىك كەزەڭىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەكوردتىق پايدا ناتيجەسىندە 5,6%-عا ءوستى.

ينۆەستورلار اراسىندا باستى ينۆەستورعا جاتاتىن Tina (there is no alternative) مەنتاليتەتى مولشەرلەمەلەردىڭ ءوسۋى مەن ءوسىپ كەلە جاتقان ينفلياتسيالىق كۇتۋلەر, سونداي-اق ەركىن وتىمدىلىكتىڭ ەداۋىر كولەمى قارساڭىندا وبليگاتسيالار نارىعىنداعى تۇراقسىزدىق تالاپتارىندا دامىعان ەلدەر اكتسيالارىنىڭ ءوسۋىن جاڭعىرتۋعا ىقپال ەتەدى.

 مۇناي نارىعىنداعى جاعداي مەن قازان ايىندا باعا كوتيروۆكاسىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتكەن فاكتورلار تۋرالى

قازاندا مۇنايدىڭ الەمدىك باعاسى 84,38 اقش دوللارىنا دەيىن 7,5%-عا ءوستى. تابيعي گازدىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مۇناي ونىمدەرىنە قوسىمشا سۇرانىس تۋدىرادى. تالداۋشىلار تابيعي گازدان مۇنايعا اۋىسۋدىڭ شيكى مۇنايعا سۇرانىستى كۇنىنە 250 000 باررەلدەن 750 000 باررەلگە دەيىن ارتتىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسەپتەپ شىعاردى.

اليانس مۇشەلەرى جەتكىزىلىمدەردى ۇلعايتۋدان باس تارتىپ, بۇرىن كەلىسىلگەن ءوندىرۋ كورسەتكىشىن تاۋلىگىنە 400 مىڭ باررەل دەڭگەيىندە ساقتاعان وپەك+ قازان وتىرىسىنىڭ ناتيجەلەرى مۇناي نارىعىنا قولداۋ كورسەتتى.

ەنەرگەتيكالىق داعدارىس اياسىندا مۇنايدىڭ باعاسى بيىلعى 25 قازاندا ەڭ جوعارعى بەلگى – 86,7 اقش دوللارىنا جەتتى, بۇل 2018 جىلعى قازاننان باستاپ ەڭ جوعارعى ءمان بولىپ وتىر. قازاننىڭ سوڭىندا مۇنايعا باعا بەلگىلەۋ مۇناي قورلارىنىڭ ۇلعايۋى تۋرالى حابارلامالار اياسىندا ازداپ تۇزەتىلدى. تۇزەتۋگە يراننىڭ الەمدىك دەرجاۆالارمەن يادرولىق باعدارلاماعا قاتىستى كەلىسسوزدەرى دە ايتارلىقتاي اسەر ەتتى, ولاردىڭ ناتيجەسى ءساتتى بولعاندا يرانعا قارسى سانكتسيالار مەن مۇناي ەكسپورتىنا تىيىم سالۋدىڭ كۇشى جويىلۋى مۇمكىن ەدى.

4 قاراشادا وپەك+ وتىرىسى تاۋلىگىنە 400 مىڭ باررەلگە ۇلعايتۋ بويىنشا بۇرىن كەلىسىلگەن جوسپارلار وزگەرتىلمەستەن ءوتتى. الايدا اقش پرەزيدەنتى باعانى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قارا التىن ءوندىرۋدى ارتتىرۋعا ۇندەپ ەدى, ارتىنشا مۇناي نارىعى قىسىمعا ۇشىرادى.

9 قاراشادا مۇناي باعاسىن بەلگىلەۋ اي باسىنان بەرى 1,2%-عا تومەندەپ, ءبىر باررەل ءۇشىن 83,3 اقش دوللارىن قۇرادى. قازىرگى ۋاقىتتا مۇناي باعاسى, ءبىر جاعىنان, ساۋد ارابياسىنىڭ مۇنايدىڭ بوساتۋ باعاسىن كوتەرۋى اياسىندا, ال ەكىنشى جاعىنان, پرەزيدەنت دج. بايدەن جانارماي باعاسىن تومەندەتۋ ماقساتىندا اقش-تىڭ ستراتەگيالىق مۇناي رەزەرۆىن ىسكە قوسۋ تۋرالى شەشىمىنىڭ بولماۋى تۇرعىسىنان تۇراقتاندى.

 تەڭگە باعامىنىڭ شيكىزات نارىعىنداعى وڭ ديناميكاعا نەلىكتەن اسەر ەتە الماعانى تۋرالى

مۇناي باعاسى تەڭگە باعامى ءۇشىن نەگىزگى ماكروفاكتورلاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى, ويتكەنى ىشكى نارىقتاعى شەتەل ۆاليۋتاسىن ۇسىنۋ كولەمى مۇناي باعاسىنا بايلانىستى. الايدا, باعامنىڭ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتەتىن كوپتەگەن ىشكى جانە سىرتقى قۇرامداس بولىكتەر بار جانە بۇل جاعداي دامىعان, سول سياقتى دامىپ كەلە جاتقان بارلىق نارىقتاردىڭ ۆاليۋتالارىنا ءتان.

بىرىنشىدەن, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ قالپىنا كەلۋى جانە فيسكالدىق سەرپىننىڭ اياسىندا يمپورتتىڭ ءوسۋى تەڭگە باعامىنا تۇراقتى قىسىم كورسەتىپ وتىر. سوندىقتان, مۇناي نارىعىنداعى راللي ناتيجەسىندە ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ۆاليۋتالىق ءتۇسىمىنىڭ وسۋىنە قاراماستان, شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىستىڭ بايقالىپ وتىرعان ءوسۋى تەڭگەنىڭ نىعايۋىنا مۇمكىندىك بەرمەيدى. سونىمەن قاتار, تۇتىنۋ تاۋارلارى يمپورتىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى تولەم بالانسىنىڭ اعىمداعى شوتى تاپشىلىقتا قالىپ وتىر.

بيزنەس پەن حالىق تاراپىنان شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىستىڭ وسۋىنە رەسەي تاۋارلارى يمپورتىنىڭ ارتۋى ايقىن مىسال بولا الادى. مەن سوڭعى بەرگەن سۇحباتتا بيىلعى جىلعى ەكىنشى توقساننىڭ ناتيجەسى بويىنشا رەسەيدەن اكەلىنەتىن يمپورت 4,2 ملرد اقش دوللارىنا جەتىپ, 2020 جىلعى ەكىنشى توقسانمەن سالىستىرعاندا 36,1%-عا ۇلعايعانىن, ال وسى جىلعى ءبىرىنشى توقساندا وسىنداي كورسەتكىش 2,4% بولعانىن اتاپ وتكەن ەدىم. وسىلايشا, رەسەي فەدەراتسياسىنان اكەلىنەتىن تاۋارلارعا ىشكى سۇرانىستىڭ ارتۋى تەڭگەنىڭ رەسەي رۋبلىنە قاتىستى ايىرباستاۋ باعامىنىڭ السىرەۋىنە الىپ كەلەدى. بيىلعى جىلعى قازاندا تەڭگەنىڭ رۋبلگە قاتىستى باعامى ءبىر رۋبل ءۇشىن 5,85 تەڭگەدەن 6,05 تەڭگەگە دەيىن نەمەسە 3,4%-عا السىرەدى.

ەكىنشىدەن, ەركىن وزگەرمەلى جاعدايدا جاھاندىق ۇردىستەر تەڭگەگە تىكەلەي ىقپال ەتۋدە. سانى بويىنشا جەڭىلدەتۋ باعدارلامالارىن قىسقارتۋ جانە 2022 جىلى Fed مولشەرلەمەسىنىڭ ارتۋى جونىندەگى نارىقتىڭ كۇتۋلەرى اياسىندا اقش دوللارىنىڭ نىعايۋى ينۆەستورلار اراسىندا دامۋشى نارىقتارعا قاتىستى تەرىس سەنتيمەنت تۋىنداتادى.

ۇشىنشىدەن, وسى جىلى شيكىزات تاۋارلارى باعاسىنىڭ ءوسۋى مەن شيكىزات ەكونوميكالارى ۆاليۋتالارىنىڭ سەرپىنى اراسىنداعى ءالسىز بايلانىس جاھاندىق كەڭىستىكتە بايقالدى. كانادا دوللارى, نورۆەگيا كروناسى, رەسەي ءرۋبلى جىل باسىنان بەرى مۇنايدىڭ ەكى ءماندى وسۋىنە قاراماستان, سالىستىرمالى تۇردە نىعايمادى. كەيبىر تالداۋشىلار بۇل جاعدايدى اقش دوللارىنىڭ جاھاندىق نىعايۋىمەن عانا ەمەس, مۇناي باعاسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى وسۋىندە سەنىمدىلىكتىڭ بولماۋىمەن دە بايلانىستىرادى. ولاردىڭ پىكىرى بويىنشا, بۇل بايقالىپ وتىرعان ەنەرگەتيكالىق داعدارىستىڭ ۋاقىتشا سيپاتىنا, سونداي-اق وپەك+ تاراپىنان ءوندىرۋدى الەۋەتتى ۇلعايتۋعا بايلانىستى.

سونىڭ سالدارىنان, مۇناي باعاسىنىڭ وسۋىنە قاراماستان, ۇلتتىق ۆاليۋتا ءبىر ايدا ءبىر اقش دوللارى ءۇشىن 427,15 تەڭگەگە دەيىن 0,3%-عا السىرەدى.

ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيا وتكىزبەدى. بيۋدجەتكە ترانسفەرتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 988 ملن اقش دوللارى كولەمىندە ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىن كونۆەرتاتسيالاۋ بويىنشا وپەراتسيالار جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى تاراپىنان 208 ملن اقش دوللارى مولشەرىندەگى مىندەتتى ساتۋلار تەڭگەگە قولداۋ كورسەتتى.

سونىمەن قوسا, بازالىق مولشەرلەمەنى 9,75%-عا دەيىن ءوسىرۋ تەڭگەدەگى بورىشتىق قۇرالداردىڭ تارتىمدىلىعىن ساقتايدى, ونى بەيرەزيدەنتتەردىڭ قازاندا قر مبق-نا 863 ملرد-قا دەيىن (جىلدىڭ باسىنان بەرى ءوسىم 433 ملرد.) سالىمدارى كولەمىنىڭ 75 ملرد-قا وسكەنى راستايدى. شەتەلدىك ينۆەستورلار تاراپىنان شەتەل ۆاليۋتاسىن قوسىمشا ۇسىنۋ نارىق وتىمدىلىگىنىڭ جاقسارۋىنا جانە سۇرانىستىڭ ءىشىنارا قاناعاتتانۋىنا ىقپال ەتەدى.

قاراشانىڭ باسىنان بەرى مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى اياسىندا تەڭگە باعامى 429,20 تەڭگەگە دەيىن 0,5%-عا السىرەدى.

 قازان ايىنداعى التىن ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىنىڭ ديناميكاسى تۋرالى

التىنۆاليۋتا رەزەرۆتەرى بيىلعى جىلعى قازاننىڭ سوڭىندا ايدىڭ باسىنان باستاپ 307 ملن اقش دوللارىنا ۇلعايىپ, 35,8 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. ەركىن كونۆەرتاتسيالاناتىن ۆاليۋتاداعى اكتيۆتەر نەگىزىنەن ەدب كوررەسپوندەنتتىك شوتتارىنداعى قالدىقتاردىڭ ازايۋى ەسەبىنەن 854 ملن اقش دوللارىنا تومەندەدى.

التىنۆاليۋتا رەزەرۆتەرى قۇرامىنداعى التىن پورتفەلى قازاندا باعالى مەتالل باعاسىنىڭ ءوسۋى جانە باسىم قۇقىقتى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە التىن ساتىپ الۋ ەسەبىنەن 1,2 ملرد اقش دوللارىنا ءوستى. ماسەلەن, قازاندا التىننىڭ باعاسى ينفلياتسيانىڭ ءوسۋى بويىنشا الاڭداۋشىلىقتىڭ اياسىندا ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 1731 اقش دوللارىنان 1796 اقش دوللارىنا دەيىن 3,8%-عا ءوستى, ناتيجەسىندە بۇل اكتيۆتەردىڭ ەركىن كونۆەرتاتسيالاناتىن ۆاليۋتاداعى قۇنىنىڭ تومەندەۋىن وتەۋگە جانە رەزەرۆتەردىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.

 قازان ايىندا ۇلتتىق قورداعى ۆاليۋتالىق اكتيۆتەردىڭ كولەمىنە اسەر ەتكەن فاكتورلار تۋرالى

الدىن الا دەرەكتەرگە سايكەس, ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرى وتكەن ايدا شامالى عانا وزگەرىپ, قازاننىڭ سوڭىندا 55.1 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى.

كەپىلدىك بەرىلگەن جانە نىسانالى ترانسفەرتتەردى ءبولۋ ءۇشىن قازاندا ۆاليۋتا نارىعىندا 988 ملن اقش دوللارى سوماسىنا اكتيۆتەر ساتىلدى, بۇل 420 ملرد تەڭگەگە بالاما مولشەردى بىلدىرەدى. بۇل رەتتە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان شامامەن 428 ملرد تەڭگە ترانسفەرتتەر ءبولىندى.

بۇل رەتتە قازاندا قورعا تۇسكەن تۇسىمدەر 103 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە 163 ملن اقش دوللارى شەتەل ۆاليۋتاسىندا ءتۇستى.

ەگەر قىركۇيەكتە ءبىز نارىقتارداعى ايتارلىقتاي تۇزەتۋدىڭ كۋاسى بولساق, قازاندا اكتسيالار نارىعىنىڭ قالپىنا كەلۋى جانە ونىڭ ودان ءارى ءوسۋى بايقالدى. ناتيجەسىندە, قازاننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى وڭ قالىپتاستى جانە نەگىزىنەن اكتسيالار مەن التىننىڭ تيىسىنشە 5,69%-عا جانە 3,78%-عا ءوسۋى ەسەبىنەن 871 ملن اقش دوللارىن قۇرادى.

ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرىن تەڭگەرىمدى اللوكاتسيالاۋ ەسەبىنەن ينۆەستيتسيالىق كىرىس جىل باسىنان بەرى قالپىنا كەلىپ, 2 ملرد اقش دوللارى نەمەسە 3,44%-دى قۇرادى. قاراشادا نارىقتارداعى قۇبىلمالىلىق ساقتالىپ, اكتسيالاردىڭ ءوسۋى جالعاسۋدا. وسىعان وراي اعىمداعى ايدىڭ باسىنان باستاپ  ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى تاعى دا 470 ملن اقش دوللارىنا ءوستى جانە جىلدان باسىنان باستاپ 2,45 ملرد اقش دوللارى نەمەسە 4,3% بولدى.

جاقىن بولاشاقتا سىرتقى نارىقتارداعى جاعدايدىڭ دامۋ كەلەشەگى مەن ولاردىڭ تەڭگەگە ىقتيمال اسەرى تۋرالى

قازىرگى تاڭدا قارجى نارىقتارى الەمنىڭ جەتەكشى ورتالىق بانكتەرىنىڭ مونەتارلىق ساياساتىنداعى ريتوريكادا وزگەرىستەرگە بارىنشا بەيىم. وسىلايشا, قارجى نارىعىنىڭ قاتىسۋشىلارى ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ نەعۇرلىم جوعارى بولۋىن جانە نەگىزگى مولشەرلەمەلەردىڭ بارىنشا ەرتە جوعارىلاۋىن كوزدەيدى. اقش-تا, كانادادا, اۆستراليادا جانە ۇلىبريتانيادا مولشەرلەمەلەردى كوتەرۋ كەزەڭى 2022 جىلى باستالادى دەپ كۇتىلۋدە.

دامىعان ەلدەردىڭ ينفلياتسيانىڭ ءوسۋ بولجامىنا جاۋاپ رەتىندە مولشەرلەمەلەردى كوتەرۋ كەزەڭىنىڭ باستالۋى دامۋشى نارىقتاردان كاپيتالدىڭ اكەتىلۋ تاۋەكەلىن تۋدىرادى. دامۋشى ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارى اقش دوللارىنىڭ توقتاۋسىز نىعايۋى جانە دامىعان ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارى كىرىستىلىگىنىڭ ءوسۋى اياسىندا قىسىم كورۋدە. بۇل رەتتە اقش فرج مونەتارلىق ساياساتى ەم اكتيۆتەرىنىڭ قۇنىنا بارىنشا ىقپال ەتۋگە بەيىم.

كەيبىر تالداۋشىلار دا الەمدەگى ستاگفلياتسيا تاۋەكەلىنە - ينفلياتسيانىڭ وسۋىمەن قاتار كەلەتىن ەكونوميكالىق قۇلدىراۋعا الاڭداۋشىلىق تانىتۋدا. ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ ءوسۋى جاعدايىندا مونەتارلىق ساياساتتىڭ كۇشەيۋ قارقىنى ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى تومەندەتۋى جانە سونىڭ سالدارىنان ەكونوميكالىق ءوسۋ قارقىنىن تومەندەتۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى رەتتەۋشىلەردىڭ ءىس-ارەكەتى ينفلياتسيالىق تاۋەكەلدەردى تومەندەتۋمەن قاتار, ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ باياۋلاۋىنا جول بەرمەۋگە دە باعىتتالۋعا ءتيىس.

مۇناي باعاسىنىڭ نەعۇرلىم تۇراقتى ءوسۋى تەڭگە ءۇشىن وڭ فاكتور بولىپ تابىلادى. جىل سوڭىنا دەيىن مۇناي باعاسىنىڭ سەرپىنى بويىنشا وڭ بولجامنىڭ ساقتالۋىنا قاراماستان, 2022 جىلى مۇناي نارىعىنداعى تاپشىلىقتىڭ قىسقارۋى كۇتىلۋدە. ونىڭ ۇستىنە, اقش پرەزيدەنتىنىڭ ۇندەۋى قاناعاتتاندىرىلعان جاعدايدا وپەك+ ءوندىرىسىنىڭ ىقتيمال وسۋىنە, اقش پەن يراننىڭ ۇستانىمدارىن ودان ءارى جاقىنداستىرۋعا جانە مۇناي ەكسپورتى بويىنشا سانكتسيالاردى الىپ تاستاۋعا, ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنا جانە باسقا دا فاكتورلارعا بايلانىستى مۇناي باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعى ساقتالادى.

جالپى العاندا, مۇناي باعاسىن ءوسىرۋدىڭ جالعاسۋى, سونداي-اق الداعى قاراشاداعى ءىرى سالىق تولەمدەرى جۋىق ارادا تەڭگەگە قولداۋ كورسەتەدى. الايدا, شەتەل ۆاليۋتاسىنا تۇراقتى سۇرانىس پەن سىرتقى نارىقتارداعى قۇبىلمالىلىق بۇل اسەردى  تەڭەستىرۋى مۇمكىن.