وبلىس اكىمى سامات ەسكەندىروۆتىڭ تۇرعىندار الدىنداعى ەسەپتىك كەزدەسۋىندە قول جەتكەن تابىستارمەن قوسا حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ, جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ, ورتا جانە شاعىن بيزنەستى دامىتۋ, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەيتىن كاسىپورىندار اشۋ, شاعىن شارۋا قوجالىقتارىنا جاعداي جاساۋ, مال شارۋاشىلىعى داستۇرلەرىن جاڭعىرتۋ, ەڭبەك داۋلارىن بولدىرماۋ سەكىلدى ماسەلەلەرگە باسا نازار اۋدارىلدى.
بايانداماشى الدىمەن جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 517,2 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ, ايلىق ورتاشا ەڭبەكاقى 7,9 پايىزعا وسكەنىن, جان باسىنا شاققاندا 894,6 مىڭ تەڭگەنىڭ تاۋارلارى وندىرىلگەنىن, جاڭا قىزمەت پەن تاۋار تۇرلەرى مولايعانىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, ودان ءارى ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ جەتەكشى سالاسى سانالاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جايىنا ويىستى. بىلتىر بۇل سالاعا 14,9 ميلليارد تەڭگە دەمەۋقارجى قاراستىرىلىپ, الدىڭعى جىلعا قاراعاندا 5,6 ميلليارد تەڭگە كوپ بولىنگەن. نەگىزگى كاپيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا مولشەرى 44,7 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان. ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم ءوندىرۋ كولەمى 277,3 ميلليارد تەڭگەگە جەتسە, ەڭبەك ونىمدىلىگى 869,2 مىڭ تەڭگە بولعان. جىل وتكەن سايىن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ قارقىن الىپ كەلە جاتقانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. اتاپ ايتساق, ونىڭ كولەمى 461,3 ميلليون اقش دوللارىنا جەتەعابىل. ەلباسى تاپسىرمالارىنا سايكەس وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا ەگىس تاناپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ جانە بالامالى داقىلداردى ءوندىرۋ باعىتى تاڭدالىپ وتىرعانى اتاپ كورسەتىلدى.
جولداۋداعى قازاقستاندى ەت جانە ءسۇت ونىمدەرىن ەكسپورتتايتىن وڭىرلىك ءىرى ەلگە اينالدىرۋ مىندەتتەرى سولتۇستىكقازاقستاندىق اگروونەركاسىپ كەشەنى قىزمەتكەرلەرىنە دە تىكەلەي قاتىسى بار دەي كەلىپ, ايماق باسشىسى مال شارۋاشىلىعى سالاسىن پارمەندى وركەندەتۋدىڭ قادامدارىنا باسا كوڭىل ءبولدى. ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋ جونىندەگى جوبا شەڭبەرىندە 815 باس مالعا ارنالعان 4 اسىل تۇقىمدى رەپرودۋكتور, 3,4 مىڭ باس مالعا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭدارى قۇرىلىپ, وبلىستىڭ شارۋاشىلىقتارى 25,4 مىڭ باس, سونىڭ ىشىندە «سىباعا» باعدارلاماسى اياسىندا 2,5 مىڭ باس قارا مال ساتىپ العان. بۇل ءوز كەزەگىندە اگروقۇرىلىمداردا ەت ءوندىرۋدى – 14,6 پايىز, ءسۇتتى 15,5 پايىز ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. ەندى الدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەتى پايىزدىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى تالابىن ورىنداۋ ءۇشىن 4550 باس مالعا ارنالعان 78 وتباسىلىق تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىن ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرۋ, قۋاتتاردى ۇلعايتۋ جانە 2000 باس مال سياتىن قازىرگى فەرمالاردى جاڭعىرتۋ, 2000 باس مالعا ارنالعان جاڭا فەرمالار سالۋ, ءسويتىپ 22750 باس, سونىڭ ىشىندە اسىلتۇقىمدى رەپرودۋكتورلار سالۋ ءۇشىن – 5200 باس, «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا – 2500 باس, مەنشىكتى قاراجات جانە قارىز ەسەبىنەن 15050 باس قارا مال تولدەرىن ساتىپ الۋ مىندەتتەرى تۇر.
جولداۋعا وزەك ەتىلگەن باسىمدىقتارىمىزدىڭ ءبىرى اۋىل تۇرعىندارى ءومىرىن جاقسارتۋ بولىپ تابىلادى. ادامداردىڭ ەڭبەك ەتۋى, بالا تاربيەلەۋى, دارىگەرلىك كومەك الۋى, ءوزىنىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك الۋى ءۇشىن جاقسى ەڭبەكاقىعا, قالىپتى وركەنيەتتى جاعدايعا يە بولۋى كەرەك دەگەن بايانداماشى بۇگىنگى تاڭدا اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگىنە ناقتى مىسالدار كەلتىردى. وڭىرلىك دامۋ شەڭبەرىندە تىرەك اۋىلداردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا, دەموگرافيالىق جانە الەۋمەتتىك كورسەتكىشتەردى جاقسارتۋعا, ەلدى مەكەندەردىڭ تىرشىلىگى ءۇشىن قالىپتى احۋال تۋعىزۋعا ارنالعان شارالار جالعاسىن تابادى. 2013 جىلى 58 تىرەك ەلدى مەكەنىندە 5,9 ميلليارد تەڭگەنىڭ 122 جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى, ونىڭ ىشىندە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەن كوركەيتۋگە 2 ميلليارد, الەۋمەتتىك سالالارعا 3,9 ميلليارد تەڭگە جۇمسالعان.
بايانداماشى مەملەكەت باسشىسى ءداستۇرلى جولداۋىندا «يننوۆاتسيالىق يندۋستريالاندىرۋ ترەندىن كۇشەيتۋ» قاجەتتىلىگىن باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلەپ بەرگەنىن قوزعاي كەلىپ, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا 38 ميلليارد تەڭگەنىڭ 31 جوباسى ەنگىزىلگەنىن, بۇل باعدالامالاردى ىسكە قوسقان كەزەڭدە 1894 جۇمىس ورنى اشىلاتىنىن, قازىرگى ۋاقىتتا 26,6 ميلليارد تەڭگەنىڭ 28 جوباسى پايدالانۋعا بەرىلگەنىن, ولاردا ءبىر مىڭ ادام ەڭبەك ەتەتىنىن كولدەنەڭ تارتتى. «ونىمدىلىك-2020», «ينۆەستور-2020», «ەكسپورتتاۋشى-2020», «بيزنەستىڭ جول كارتاسى- 2020», «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلامالار شەڭبەرىندە جاڭا تەحنولوگيا بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ءوندىرىس ورىندارى بوي كوتەردى. ءۇيد مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءتورت جىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ جىلدىق ءوسىمى 4-5 پايىزعا قامتاماسىز ەتىلدى.
سامات ساپاربەك ۇلى پرەزيدەنت قازاقستاندى يندۋستريالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋدىڭ باستى قۇرالى دەپ باعا بەرگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستەگى جەتىستىكتەردى اتاپ ءوتىپ, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنەن مەملەكەت بيۋدجەتىنە تۇسكەن تۇسىمدەر كولەمى بارلىق سالىق مولشەرىنىڭ 62 پايىزىن قۇرايتىنىن, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا 1,1 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعانىن جەتكىزدى. ودان ءارى 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان «اق بۇلاق» باعدارلاماسىنا ارنايى توقتالدى. بىلتىر 8 سۋمەن قامتۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىلىپ, 3,2 مىڭ ادام تۇراتىن 5 اۋىلعا اۋىزسۋ جەتكىزىلگەن. 18,6 مىڭ ادام تۇراتىن 6 اۋىلدا اۋىزسۋمەن قامتۋ جاقسارعان.
تۇرعىنداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ كۇشەيتىلەدى, دەدى بايانداماشى. وتكەن جىلى 29 مىڭ ادام جۇمىسقا تارتىلىپ,13602 جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلعان. 194 اۋىلدىق وكرۋگتىڭ 91-ىندە مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلاردىڭ جوقتىعى ءومىر ساپاسىنىڭ ىلگەرىلەي تۇسكەنىن ايعاقتاسا كەرەك.
وبلىس اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى جايلى ەسەپتى كەزدەسۋى اياقتالعاننان كەيىن ارنايى جاشىكتەرگە تۇسكەن جانە زالدان تىكەلەي قويىلعان ساۋالدارعا كەزەك بەرىلدى. ولاردىڭ مازمۇنىنا قاراعاندا جۇرتشىلىقتى جول, ساپالى اۋىزسۋ ماسەلەلەرى كوبىرەك تولعاندىراتىن ءتارىزدى. م.مۇستافين, س.ناريمانوۆا جول ازابىن قاتتى تارتىپ جۇرگەندەرىن قوزعاسا, مەدۆەجكا, كۋيبىشەۆ اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى اۋىزسۋ تاپشىلىعىن كورىپ جۇرگەنگە ۇقسايدى. ايماق باسشىسى جولداردى قالپىنا كەلتىرۋگە 5,5 ميلليارد, 4 اۋداننىڭ ەلدى مەكەندەرىنە سۋ قۇبىرلارىن تارتۋعا 3 ميلليارد تەڭگە بولىنگەنىن جەتكىزە كەلىپ, ءوتىنىش-تىلەكتەردىڭ باقىلاۋدا ۇستالاتىنىنا سەندىردى. بىرقاتار ماسەلەلەر قولما-قول شەشىمىن تاپتى. ماسەلەن, ايىرتاۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى نادەجدا بارانوۆا «كولوسوك» بالاباقشاسىن جوندەۋگە بايلانىستى سۇراعىنا قاناعاتتانارلىق جاۋاپ السا, تيميريازەۆ اۋداندىق اۋرۋحاناسى بيىل كۇردەلى جوندەۋدەن وتەتىن بولدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.