سانالى عۇمىرىن قازاق ساحاراسىنىڭ سىزىلعان ءانى مەن كۇمبىرلەگەن كۇيىن زەرتتەۋگە ارناپ, ۇلتىنىڭ جوعىن تۇگەندەگەن اقسەلەۋ سەيدىمبەك ەندى ءبىزدىڭ ورتامىزعا قايتا ورالمايدى. بىراق ءوزى بولماعانمەن ءسوزى, وشپەس مۇراسى سوڭىندا قول بۇلعاپ قالدى. سوعان شۇكىرشىلىك ەتەمىز. «اسقار تاۋ الىستاعان سايىن زورايا تۇسەدى» دەگەن ءتامسىل بار. اقاڭنىڭ الىپ بەينەسى كۇن وتكەن سايىن تۇلعالانا تۇسۋدە. بۇگىنگى قازاق قوعامىنىڭ كوزى جەتكەن شىندىقتىڭ ءبىرى بۇل. ويتكەنى اقاڭدى جوقتاپ, ونىڭ ونەگەلى ءومىرىن ءسوز ەتكەن جۇرتشىلىق كۇن وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى.
اقسەلەۋ تۋرالى اڭىز شارانا شىرىلداپ جورگەكتە جاتقاندا باستالىپتى. «ەستىگەن قۇلاقتا جازىق جوق», اڭىزدىڭ اقيقاتىن كوزبەن كورگەن ادام تومسارىپ تۇرىپ ءتىل قاتتى. بۇل – جاڭارقانىڭ قىزىلتاۋ اۋىلى ەدى. اقاڭنىڭ 50 جىلدىعى. سوندا اكەسىنىڭ كوزىن كورگەن اقساقال:
– سلان سوعىسقا كەتىپ بارا جاتىپ, قارا جولدان قايىرىلىپ كەپ, جورگەكتە ساپ-سارى بوپ جاتقان اقسەلەۋگە شۇقشيىپ ءبىر ەڭكەيىپ كەتكەندە... ءىشىمىز شىم ەتە قالدى. ۇلكەن جولدان بۇرىلۋ جامان عادەتكە سايادى. ۇزاماي اكەسىنەن قارا قاعاز كەلدى. وعان دا ەلۋ جىل بولىپتى-اۋ, − دەدى.
بۇل اڭگىمەنى بۇرىن دا ەستىگەنبىز. مەرەيتويدىڭ قادىرلى قوناقتارى – كادىربەك پەن سەرىك ءابدىرايىم, قۋانىشباي مەن كارىباي, شەراعاڭ مەن ءاسانالى تىم-تىرىس بولا قالدى. اڭىز ءتۇبى اقيقات ەكەن. اقاڭدى اڭىزدان جارالعان دەمەي نە دەرسىڭ. جۇرگەن جەرى – ەستە قالار ەلەۋلى وقيعا, ايتقىشتىق پەن كورگىشتىك. تاعدىر وسى ءبىر قاسيەتتى بەسىكتەن بۇيىرتقان با دەرسىڭ.
جاڭارقانىڭ مادەنيەت ۇيىندە سالتانات ءوتىپ, اقاڭنىڭ اندەرى مەن كۇيلەرى تىڭدالدى. جەرگىلىكتى ءانشى «داۋرەن-اي»-دى ورىندادى. بۇل ءاننىڭ دە بويىنا شاق اڭىزى بار. مىنە, بىلاي. ...اقاڭ اقىن نەسىپبەككە قولقا سالادى. «وسىنداي ءبىر اۋەنگە ءسوز جاز. مۇڭدىلاۋ بولسىن, بىراق ومىرگە دەگەن قۇشتارلىق كورىنىپ تۇرسىن» دەپ. نەسىپبەكتىڭ «ماق ۇلى» ۇزاققا سوزىلادى. ءبىر كۇنى شۇعىل ۇيىنە شاقىرىپ, الدىنا قازى-قارتا مەن كوڭىل تەربەر ورىستىڭ «قىمىزىن» قويىپ, سىرتىنان ق ۇلىپتاپ كەتەدى. تۇستە كەلسە, «داۋرەن-اي» دايىن...
– جاستىق داۋرەن تۇرماس,
قايتا مويىن بۇرماس,
توقتاماستاي,
شاپقان اتتاي,
اتقان وقتاي, داۋرەن-اي!
ءومىر كوركى توزباس,
ودان ەشكىم وزباس,
ەسكەن جەلدەي,
كوشكەن سەڭدەي,
اققان سەلدەي, داۋرەن-اي!
اسپانداپ الاتىن,
اسقاق قاناتىم,
ساعان دا كەز كەلەر,
بەۋ, شىركىن,
تىنىم تاباتىن... – دەيدى.
ءان ورىندالعاندا الدىڭعى قاتاردا وتىرعان اناسى كاتەپ «ۇھىلەپ» قالدى. سلاننان ون توعىزىندا قالعان ءوزىنىڭ, اكەسىنەن جورگەكتە قالعان ۇلىنىڭ كۇنشۋاقتى ساعىنعان كەزدەرىن ويلاپ, «ۇھىلەمەدى» دەيسىڭ بە؟!
– ساعان دا كەز كەلەر, بەۋ, شىركىن,
تىنىم تاباتىن, – دەپ اياقتالعان «داۋرەن-اي»-دىڭ ارتىندا قالعان اڭىز – وسى.
تاۋ ەتەگىندەگى قالىڭ قوعالى قورىسقا شىقتىق.
– مىناۋ – ساكەن ويناپ وسكەن تاۋ. مىنا تاستىڭ ۇستىنە بالا ساكەن تالاي شىعىپ, تۇسە الماي شىرىلداپ تۇرعان. سەيفوللانىڭ ساكەنى ءوز بيىگىنەن تۇسە الماي كەتتى عوي, − دەدى اقاڭ تاۋ ەتەگىندەگى قوي تاستىڭ ۇستىندە ءتىپ-تىك بوپ تۇرىپ.
– كورىپ تۇرعانداي عىپ ايتۋىن كاراشى, – دەدى كادىربەك.
– مىناۋ – قالىڭ قوپا. وسى جەردە جەرگىلىكتى جۇرت جولبارىس اۋلاعان. جولبارىس كىرپىك قاققان ءساتتى اڭدىپ تۇرىپ اتىلادى عوي. تاراقتىلاردىڭ كىرپىگى بۇيرا, كۇن وتپەيدى, كىرپىك قاقپايدى. ولار وق شىعىنداماي-اق اڭدى كوزبەن ارباپ الادى ەكەن...
− تىڭداپ تۇرا بەرەمىز بە؟! – دەدى كاراعاڭ-كارىباي.
− تەگىن ءسوزدى تىڭداي بەرەيىك تە, – دەدى قۋاعاڭ-قۋانىشباي ىشەك-سىلەسى قاتىپ...
50 جىلدىعىندا اقاڭ تۋعان جەرىنە تاياق ۇستاپ كەلدى. كادىمگى باروندار ۇستايتىن قوڭىر قارا تۇسكە بويالعان سىپ-سيدام تاياق. اق ساقالى القىمىنا ءتۇسىپ الدىنان شىققان اقساقال اقسەلەۋدىڭ سۇڭعاق تا سۇلۋ سۇلباسىنا سۇيسىنە قاراعانمەن قولىنداعى ءتىپ-تىك تاياعىنا تىكسىنە كوز سالدى.
− اقسەلەۋ-اۋ, تاياق سۇيەنىپ قالىپسىڭ عوي, ءبىر جەرىڭ اۋىرا ما؟ – اكەسىن كورگەن ادامنىڭ كوز الدىندا ايانىش پەن ءبىر الىس ەلەس تۇر.
– ءبىر قياننان كەلگەن كيەلى تاياق ەدى...
اقاڭنىڭ اياق-قولىنىڭ اماندىعىن بىلگەن اقساقال كوڭىلىن دەمدەپ, باسقا ماقامعا بۇردى. بىراق ءتىپ-تىك تاياققا ءالى دە تىكسىنە قاراعان سىڭايى بار.
قىزىلتاۋعا كەلدىك. الدىنان اڭقىلداپ شىققان سىنىپتاسى بىردەن تاياعىنا جارماستى.
– نە بولدى سونشا, ەلۋگە كەلمەي تاياق ۇستاپ تۇقشىڭداپ...
اقاڭنىڭ سارى وڭىنەن قىزعىلت رەڭ جۇگىرىپ ءوتىپ, قاسىندا تۇرعان ماعان سىبىر ەتتى.
– ەندى سەن ۇستاپ ءجۇرشى, – دەپ الاقانىنان سيدام تاياقتى سىرعىتا سالدى.
جاڭارقادان قايتقانشا قىرىققا جەتپەگەن جاسىمدا تاياق ۇستاپ ءجۇردىم. جاقسى ىرىمعا بالايمىن, جاساماعان جاسىن ماعان بەرسىن دەگەن كونتەرلى تىلەك تە بار كوڭىلىمدە.
اقاڭنىڭ 60 جىلدىعى. استانا-اقمولانىڭ اتشاپتىرىم مەيرامحاناسى. ىعاي مەن سىعاي. جاڭا استانا, جاڭاشا تىرشىلىك, جاڭاشا كوڭىل كۇي. مۇنىڭ ءبارى قولىمىزعا تيگەن تاۋەلسىزدىك دەگەن تىزگىننىڭ اسەرى.
ءبىر ۇستا دوسى اقسەلەۋگە قىلىش سىيلادى. قولىنا ۇستاعان كۇيى: «مۇنى مەن اسەكەڭە سىيلايمىن», دەپ «بەكەجان-اعاسىنا» تابىس ەتتى. ءاسانالى زىلدەي اۋىر قىلىشپەن اۋا قارماپ تۇرىپ:
− كىمنىڭ باسىن كەسسەم ەكەن؟! – دەپ ءتىسىن قايرادى.
− دەپۋتاتتاردىڭ, – دەپ ايقايلادى حاسەن قوجا-احمەت.
− كەسسەڭ كەس. جانپيدا! – دەگەن شەراعاڭنىڭ جان داۋسى شىقتى.
بۇل كەشتە ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتەن باسقا ەشكىمگە ءسوز بەرىلمەدى. ءان مەن كۇي, «اقسەلەۋ ايتىپتى, اقسەلەۋ كۋا بولىپتى» دەگەن جاندى ءازىل-كۇلكى مەرەيتويدىڭ مارتەبەسىن كوتەردى. بۇل دا ءبىر وزگەشەلىك ەدى. بۇل – اقاڭنىڭ سوڭعى مۇشەلگە بەت الۋى – ءوزى كورگەن اقىرعى مەرەيتويى بولاتىن.
1970 جىل. كوممۋنيستىك پارتيانىڭ باس حاتشىسى ل.ي.برەجنەۆ قازاقستاننىڭ 50 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى ماجىلىستە رەسپۋبليكا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تارلاندارى جايلى ايتا كەلىپ, 13 بالا تاربيەلەگەن «باتىر انا», كۇرىش ءوسىرىپ, مول ءونىم جيناعان قىزىلوردا وبلىسىنىڭ شيەلى اۋدانىنداعى ۇلبالا التايباەۆاعا توقتالدى. «...دەمەك التايباەۆا جولداس ەكى مارتە ەر» دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن. «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» قىزمەتكەرى اقسەلەۋ سەيدىمبەك سالىپ ۇرىپ, شيەلىدەگى اپكەسىن ىزدەپ كەلدى. قاسىندا مەن بارمىن. اۋەلى سەكسەننىڭ تورىندەگى اق كۇرىشتىڭ اتاسى ىبىراي جاقاەۆقا كەپ سالەم بەردى.
ارقانىڭ جىگىتى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ «سىرداريا»-نى جازۋعا كەلگەن ساپارىن تاڭداي قاعىپ, قايتا-قايتا سۇرادى. سابەڭ ايتقان قاۋىننىڭ ىشىنە ۇڭگىپ كىرىپ كەتكەن سالپاڭ قۇلاق سۇر ەسەكتىڭ كۇي تالعامايتىن كونبىستىگىنە تاڭعالدى. سابەڭنىڭ تۋعان اعاسىنداي بولعان, اق كۇرىش وسكەن توپىراقتىڭ تامىرشىسى ءىبىرايدىڭ دا سوعىستان قايتپاعان ۇلى اقىلبەك اكەسى سلانمەن قۇرداس بولىپ شىقتى. «سىرداريا»-نى ومىرگە اكەلگەن سابەڭنىڭ سۇر ەسەكتى قاۋىننىڭ ىشىنە كەۋلەپ كىرگىزىپ جىبەرگەنى ولمەس اڭىزعا اينالسا, اقسەلەۋدىڭ ۇلبالا التايباەۆانى ىزدەپ كەلۋى دە سىر جۇرتى ءۇشىن ارتىندا اڭىزداي اسەرى قالعان ۇمىتىلماس ساپار بولدى.
وسى ساپارىن اقاڭ دوس-جولداسىنا مايىن تامىزىپ سان مارتە جىرلادى.
– الىستان باۋىرىم ىزدەپ كەلدى دەپ, ۇلبالا اپام ماعان ارناپ ق ۇلىن سويدى عوي, – دەدى قاسىنداعى ورالحان مەن كادىربەك, سەرىك پەن قۋانىشبايعا ماساتتانا قاراپ.
ارادا اپتا ءوتىپ, اقاڭ سول ساپاردى تاعى دا ءسوز تيەگىنە سالدى.
− ...اپام ارناپ تاي سويدى عوي, − دەدى ەرنىنە تاستاعان قارا بۇيرا ناسىبايدىڭ ءلاززاتىنا بوگىپ وتىرىپ.
− وتكەن اپتادا ق ۇلىن ەدى عوي, − دەدى ورالحان قيىق كوزىن قيعاشتاي سالىپ.
− ورالحان-اۋ, جىلقى مالى ءوسىمتال كەلمەي مە؟ – دەدى اقاڭ اسپاي-ساسپاي دومبىرا پەرنەسىن ءبىر شەرتىپ تاستاپ.
− ەندى ءبىر ايدا بايتال سويىلادى عوي, − دەپ ورالحان سىلكىنىپ قالدى.
كادى-اعاڭنىڭ وڭىندە ءومىر كۇلكىسى ويناپ تۇر. بۇل دا اڭىزعا اينالعان اڭگىمە.
اقاڭدى سوزدەن توقتاتسا ءبىر توقتاتاتىن ورالحان مەن كادىربەك ەدى.
− ءبىر كۇنى ۇيگە ءبىر توپ اعىلشىن كەلدى, نە سۇراسا دا مۇدىرمەي جاۋاپ بەرىپ وتىرمىن عوي, – دەيدى اقاڭ.
− سوندا نە سۇرايدى؟ – دەيدى كادىربەك.
– «مىناۋ نە؟» دومبىرا دەيمىن. «مىناۋ شە؟» قىلقوبىز. «مىناۋ شە؟» سازسىرناي. مۇدىرمەي وتىرمىن عوي.
– اعىلشىنشانى قايدان ۇيرەنىپ ءجۇرسىڭ؟ – دەپ كادى-اعاڭ كەلتە قايىردى.
−قازاقشانى قويىپ, جەدەل اعىلشىنشاعا اۋىستىڭ با؟ – دەگەن ور-اعاڭنىڭ وڭىندە ءبىر وكىنىشتىڭ سىزى بار.
– ەل بولامىز دەسەك, ءتۇبى لاتىن مەن اعىلشىننان قاشىپ ەشقايدا بارا المايمىز, − دەپ اقاڭ ءبىر ءسات اڭتارىلىپ قالدى.
– زامان-اي! – دەپ كادى-اعاڭنىڭ جۇزىندە سىزىق-سىزىق بوپ كۇلكىنىڭ ءىزى جۇگىرىپ بارا جاتتى.
– مەن جالعان ايتپايمىن, ءسال-ءپال ءوسىرىپ ايتامىن عوي, – دەپ دوستارىنا شاقشيا قاراپ, شاقشاسىن ءبىر شەرتىپ, حيكاياسىن ءارى قاراي سوزدى.
وسىلايشا, ءومىر جىرىن شەرتكەن اعالارىمىز دا ارامىزدان قول بۇلعاپ كەتىپ بارادى.
الپىسىندا كيەلى تۇركىستان جۇرتى شاقىردى.
ءوزىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىندا, تۇركىستان جۇرتىنىڭ الدىندا تۇرىپ, «قازاقتىڭ اۋىزشا تاريحىنىڭ» نەگىزىندە شەجىرە جايلى بايانداما جاسادى. شاشىن تىقىرلاپ الدىرىپ تاستاعان جىگىتتىڭ توبەسىنە وڭتۇستىكتىڭ شاقىرايعان كۇنى تىك شانشىلىپ, شىلدەنىڭ شىلىڭگىرىنە سىر بەرمەي, ءار ءسوزىن باپتاپ ايتىپ تۇرعان ازاماتتىڭ جانكەشتىلىگىنە ءتانتى بولعان ءبىر ۇلكەن كىسى باسىنداعى اق تاقياسىن شەشىپ اپ, توبەسىنە قونجيتتى.
− راحمەت, اعا, شىدايمىن عوي, − دەپ ساسپاي سويلەپ, بايانداماسىن ءارى جالعاستىردى.
بۇل – «سوعىس كورگەن اكەدەن جارالىپ, سوعىس كورگەن انانى ەمگەن» (جاراسقان) ازاماتتىڭ كىرپيازدىق, تورەلىك قاسيەتى ەدى.
ەسىل بويىندا وتكەن بايعوزى باتىردىڭ 300 جىلدىق اتاۋلى تويىندا دا اڭىراقاي اسپان استىندا شەكەسىن كۇنگە قاقتاپ تۇرىپ بايانداما جاساپ, ۇلكەن-كىشىنىڭ ءىلتيپاتىنا بولەندى, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ پەن ءابىلفايىز ىدىرىسوۆتار بايىپتى بايانداماعا پىكىر ايتىپ, ريزا پەيىلدەرىن ءبىلدىردى.
ستۋدەنت كۇنىمدە «قىر حيكايالارى» دەگەن جۇقا كىتاپ قولىما ءتۇسىپ, «قازاق ادەبيەتىندە» پىكىر ءبىلدىرىپ ەدىم, «نيەتىڭە راحمەت!» دەدى تانىسقان جەردە. سودان بەرى «اقسەلەۋ ايتىپتى» دەگەن سوزگە قۇلاق تۇرە جۇرەمىن. سان مارتە ساپارلاس بولدىم. «كۇي كىتابى» مەن «قازاقتىڭ اۋىزشا تاريحىن» جاقىن كوڭىل – جىلى قولتاڭبامەن ۇسىندى. جاقسى سوزگە جان سەمىرەدى. ەلۋىمدە «ەگەمەندە» اعالىق لەبىزىن ءبىلدىردى. دوسى قويشىعارا ەكەۋى اقاڭ مەن جاقاڭداي جۇپتارى جازىلماي ءجۇرۋشى ەدى. اقاڭ كەلگەن جەر سامالا جۇلدىزدىڭ جارىعى تۇسكەندەي جايناپ كەتەتىن, «اقاڭ ايتىپتى» دەگەن ءسوزدىڭ ءوزى وتىرعان جەردى نۇرلى شۋاققا بولەپ, ەزۋلەر ىرجيىپ, قازاقى كوڭىلدىڭ كۇڭگىر-كۇڭگىر كۇمبەزى تىگىلەتىن. ايتەۋىر اقسەلەۋ اتى اتالعان جەردە ۇلتتىق بولمىستىڭ جەلكەنى جەلبىرەپ, ءبىر قازاقى سامال ەسەتىن.
ادال ادام – اڭعال. «ادامدىق ءتۇبى – ادالدىق, ادالدىق ءتۇبى – جاماندىق» – جۇرەگىن جارىپ شىققان ءوز ماتەلى. كوكىرەگىندە قارا داعى جوق ادام ومىردە اعات ايتتىم-اۋ دەپ, ءىزىمدى يىسكەلەپ, تابانىما تاڭبا باسادى-اۋ دەپ ءومىرى ساقتانبايدى. اقاڭنىڭ ارتىندا قالعان اڭىزدار دا وسىنداي اڭعال مىنەز-ق ۇلىقتىڭ سارقىندى سىرى.
مەملەكەتتىك سىيلىق العان «قازاقتىڭ كۇي ونەرى» كىتابىنىڭ «ساۋعاسىندا»: «جيىرماسىنشى عاسىر قازاق حالقىنىڭ تاريحي-الەۋمەتتىك جانە مادەني-رۋحاني تاعدىرى ءۇشىنa ايرىقشا عاسىر بولدى... تەحنوكراتتىق دامۋ ۇلتتىق اتاۋلىنىڭ ءبارىن كەمىرىپ, جالماپ, وبىپ, قۇرتىپ بارادى. ىشىڭنەن شىققان بالاڭا ء«بىز وسىنداي بولىپ ەدىك» دەپ ناندىرا المايسىڭ. ال وزىندىك قاسيەتتەن ايىرىلعان ۇلت ولەدى. ۇلتتى ولتىرمەيتىن ونىڭ ءتولتۋما مادەنيەتى عانا», دەدىڭ. وزىندىك تابيعي بولمىسىڭمەن, قالام قۋاتىڭمەن سول ۇرپاقتى ساقتاپ قالۋعا ءبىر ادام بارىن سالسا, ول – ءوزىڭسىڭ, اقا!
ۇرپاق قامى جۇرەگىڭدە لاۋلاپ, جالىن بوپ كۇيدىرىپ كەتتى. بۇل تۋرالى شارشى توپتا ايتتىڭ دا, باسپاسوزدە جازدىڭ دا, مامىلەلى جەرلەردە ماسەلە قىپ كوتەردىڭ دە. ونىڭ يگىلىگىن جاڭا كوعام مەن جاڭا ادام كورە جاتار. ءبىر ۇيدە تۇرعان كورشىسى – ءتىلىنىڭ ءبىزى بار كوپەن سىقاقشى ءبىر رەت كورگەنى مەن كورمەگەنىن قوسىپ ايتقان ەكەن, ول دا قازىر اڭىز بولىپ اۋىزدا ءجۇر.
...ەسىك الدىندا يىعىندا اق شاپان, باسىندا اق قالپاق, قولىنا اق تاياعىن ۇستاپ, بۇگىنگىنىڭ ابىلايى – اقاڭ وتىر, دەيدى.
− بالالار-ەي, ورىسشا سويلەمەڭدەر, قازاقشا سويلەڭدەر. لاڭگى ويناماڭدار, اسىق ويناڭدار. ۋھ! زامان-اي! – دەپ, اق تاياعىمەن قارا جەردى قويىپ قالعاندا, ءبىر بالا ارتىنا بۇرىلىپ:
− نادوەل ەتوت ستاريك! – دەپتى.
بۇل اڭىز-اڭگىمە اقاڭنىڭ ءبىرتۋار بەينەسىن سومداي تۇسەدى, ويتكەنى ارتىندا ادام تاعدىرى تۇر.
اعالارىنىڭ اتىن بايلاپ, قۇرداستارىنا قورعاسىنداي سالماعىمەن سىيلى بولا بىلگەن اقاڭ سوڭىنان ەرگەن ىنىلەرىنىڭ الدىندا الاتاۋداي اسقاق, قاراتاۋداي قازىنالى كەنىش ەدى. ول – كىسى تاني بىلەتىن, بىرەۋدىڭ بويىندا باردى باعالاي بىلەتىن. ءبىزدىڭ كۋرستاسىمىز جانىبەك كارمەنوۆ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىمەن قازاقستان كومسومولى سىيلىعىنا ۇسىنىلعاندا قازاق تەلەديدارىندا ەكەۋى ءان-سۇحبات جۇرگىزىپ, ونەر ورەسىن اسپانعا شىعارىپ تاستادى. بۇل – 80 جىلدارى ءان ونەرىندەگى كەڭەستىك ءداۋىردىڭ باعدارلاماسىنا باعىنا قويماعان قازاق تەلەديدارىنداعى قۇبىلىس بولدى. قالىڭ كورەرمەن قايتالاپ كورۋدەن جالىقپادى, «التىن قورعا» الىندى. ءان-سۇحباتتىڭ ارتىندا اڭىز قالدى. «قازاق ادەبيەتىنە» ەركىن نۇرازحان ەكى كەيىپكەردىڭ قاراما-قارسى وتىرعان شارج-بەينەسىن سالىپ, «جانىبەك ءان سالادى, اقسەلەۋ تامسانادى», دەپ جاراسقان دوستىق ءازىل جازدى. ول ءالى كۇنگە ەلدىڭ اۋزىندا. تىرلىكتەگى اعالى-ءىنىلى جۇرەكتەر ەندى اقىرەتتە تابىسىپ جاتقان بولار.
بىرگە وقىعان كۋرستاسى ءابدىراشتىڭ جاراسقانى «قۇلپىتاس» دەپ اتاپ كەتكەن ەپيتافيا كىتابىندا اقسەلەۋگە بىلايشا ەپيگرامما ارنادى:
بويى بار ەرەك كورىنەر!
ويى بار زەرەك ورىلەر!
جازۋشى, ءانشى
ءھام كۇيشى,
ساياتشى,
ۇستا,
زەرگەر...
سوزىنە سەنسەڭ – وسىنداي,
وزىنە سەنسەڭ – دوسىڭداي.
كوكپارعا ءتۇسىپ كەتپەگەي
ءبارىنىڭ باسى قوسىلماي...
ول 70-كە جەتپەگەن عۇمىرىندا قۇداي بويىنا دارىتقان قابىلەتتىڭ ءبارىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ كەتتى. ارتىندا اڭىز قالدى. اقاڭنىڭ ات باپتاۋى, مىلتىق ۇستاۋى, سارىارقانىڭ سازدارىن شەرتۋى, الابوتەن شەشەندىگى, ساياتشىلىعى, سەرىلىگى, ءبىر اتىم ناسىبايدى بيلەرشە كەرىلىپ, بيپازداي اتۋى... اقاڭ تۋرالى اڭىز وسىلاي كوككە ورلەيدى. وتىز تىستەن شىققان ءسوز وتىز رۋلى ەلگە تارايدى. ەڭ باستىسى, ارتىندا توم-توم بوپ تاسقا باسىلعان ءسوزى قالدى. ون ەكى جىل بولىپتى, ءبىر اۋىز سوزگە توقتاپ, قوڭىر كۇي شەرتكەن قازاعىنا قول بۇلعاپ كەتكەلى. سەكسەننىڭ سەڭگىرى دە كورىنىپ قالىپتى. ەندى «اقاڭ كەلەدى» دەپ جولىن توسپايمىز, «اقاڭ ايتىپ ەدى» دەپ ءومىردىڭ وتكەن شاعىمەن سويلەيمىز.
اقاڭ تۋرالى اڭىز ايتىلا بەرەدى...
قۋاندىق تۇمەنباي,
جازۋشى