تسيفرلى ترانسفورماتسيا ارقىلى مەملەكەتتىك باسقارۋدى جەتىلدىرىپ, تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, سەنىمدى دەرەكتەر نەگىزىندە شەشىمدەر قابىلداۋ, سونداي-اق تسيفرلى ينفراقۇرىلىمدى ءتيىمدى جانە قاۋىپسىز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى تەحنولوگيالىق ونىمدەردىڭ ەسەبىنەن جاقسارتۋ. وسىنداي ءور ماقساتتى ورىنداۋ ءۇشىن ۇكىمەت «تسيفرلاندىرۋ, عىلىم جانە يننوۆاتسيالار ەسەبىنەن تەحنولوگيالىق سەرپىلىس» ۇلتتىق جوباسىن قولعا الدى.
ۇلتتىق جوبا 10 باعىتتان تۇرادى
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات ءمۋسيننىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك, ۇلتتىق جوبا 10 باعىتتان, 26 تاپسىرمادان, 44 كورسەتكىشتەن جانە 211 ءىس-شارادان تۇرادى. ولاردى ىسكە اسىرۋ 2025 جىلعا دەيىن جوسپارلانعان.
«ۇلتتىق جوبا ەكى بلوكقا بولىنگەن. ءبىرىنشىسى – تسيفرلى ترانسفورماتسيا. ناقتى ايتساق, قىزمەتتەردى 5 مينۋتتىڭ ىشىندە كورسەتۋ, IT سالاسىن دامىتۋ, حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن جانە ءتيىمدى مەملەكەت قۇرۋ, قولايلى ءومىر سۇرۋگە ارنالعان تسيفرلى قۇرالداردى قولدانۋ, تەحنولوگيالىق جانە يننوۆاتسيالىق بيزنەستى دامىتۋ, سول سەكىلدى ساپالى ينتەرنەت پەن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ باعىتتارىنان تۇرادى. ەكىنشىسى – عىلىم. ياعني عىلىمنىڭ كادرلىق الەۋەتىن نىعايتۋ. بۇل دەگەنىمىز, عىلىمي ەكوجۇيەنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ەلىمىزدىڭ دامۋىنداعى عىلىمنىڭ ۇلەسىن ۇلعايتۋ, عىلىم-ءوندىرىس-بيزنەس تىزبەگىنىڭ ءساتتى جۇزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە عىلىمداعى اكىمشىلىك ۇدەرىستەردى جەتىلدىرۋدى بىلدىرەدى», دەدى ب.مۋسين.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋعا شامامەن 2,2 ترلن تەڭگە مولشەرىندە قاراجات ءبولۋ كوزدەلگەن. ونىڭ ىشىندە 1,4 ترلن تەڭگە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن, 800 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن قاراستىرىلادى.
100 مىڭ ماماندى دايارلاۋ مىندەتى قويىلدى
ء«ىت-يندۋستريانى جولعا قويۋ ءۇشىن نەگىزگى ءۇش ماسەلەگە باسىمدىق بەرىلۋى ءتيىس. اتاپ ايتقاندا, ادام كاپيتالىن دامىتۋ, جوبالاردى اكسەلەراتسيالاۋ جانە قاجەتتى قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ. ەگەر دە وسى ايتىلعاننىڭ بارلىعى جۇيەگە كەلتىرىلسە, وندا پرەزيدەنتتىڭ 2025 جىلعا دەيىن IT قىزمەتىنىڭ ەكسپورتىن 500 ملن دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ تۋرالى تاپسىرماسىن تولىعىمەن ورىنداۋعا بولادى», دەيدى جاۋاپتى ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى.
ۇلتتىق جوبا اياسىندا ادام كاپيتالىن دامىتۋ باعىتىندا «ۆيرتۋالدى مۇعالىم» ۇعىمى ەنگىزىلمەك. بىرىنشىدەن, بۇل اقپاراتتانۋ (ينفورماتيكا) جانە باعدارلامالاۋ بويىنشا تالىمگەرلەرگە, اسىرەسە, وسىنداي مۇعالىمدەر تاپشى اۋىلدارعا قاتىستى. قازىر قاناتقاقتى جوبا شىعىس قازاقستاننىڭ 150 مەكتەبىندە ءساتتى جۇزەگە اسىرىلۋدا. سوندىقتان ونى باسقا وڭىرلەردە دە جالعاستىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
«قاشىقتىققا قاراماستان وقۋشىلار اقپاراتتانۋ جانە باعدارلامالاۋ بويىنشا ساپالى ءبىلىم الۋ ءۇشىن ەكى جىلدىڭ ىشىندە جوعارى بىلىكتى ماماندار دايارلاۋعا قابىلەتتى 20 يننوۆاتسيالىق باعدارلامالاۋ مەكتەبى قۇرىلادى. ەلىمىزدە وسىنداي ەكى مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. بۇگىندە ونىڭ تۇلەكتەرى جاھاندىق BigData كومپانيالارىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. يننوۆاتسيالىق مەكتەپتەردىڭ دامۋىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن 20 مىڭ ۆاۋچەر ءبولىنىپ, ولار ءدال وسى مەكتەپتەردە تەگىن وقۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى. وعان تەك ستۋدەنتتەر عانا ەمەس, سونداي-اق ماماندىعىن وزگەرتىپ, IT-داعدىلارىن مەڭگەرۋگە قۇشتار كەز كەلگەن ادام تۇسە الادى. بۇگىندە جوعارى وقۋ ورىندار شىعاراتىن تۇلەكتەر ءبىزدىڭ سۇرانىسىمىزعا ساي كەلە بەرمەيدى. بۇل ءبىزدىڭ ورتاق پروبلەمامىز بولعاندىقتان ءبىلىم مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, 50 IT-فاكۋلتەتتى بەيىندى وقۋ ورىندارىنا نەمەسە قالىپتاسقان IT-كومپانيالارعا بەرۋ بويىنشا ورتاق جۇمىس جۇرگىزىلەدى», دەدى ب.مۋسين.
IT ەكسپورتىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ۆەدومستۆو شىعىنداردى وتەۋگە دە نيەتتى. ايتالىق, «بايتەرەك» قورىنىڭ وسى سالاعا ارنالعان باعدارلامالارى دا جوق ەمەس. بۇعان قوسا شەتەلدەگى قاناتقاقتى جوبالاردى دا سۋبسيديالاپ, ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. قۇزىرلى ورگان تىڭ تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىگىن پىسىقتايتىن ارنايى سىناق الاڭدارىنىڭ بولۋى دا ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى.
ينتەرنەتتىڭ ساپاسىنا ءمان بەرىلەدى
ساپالى ينتەرنەت جانە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك» باعىتىنا سايكەس قالالارداعى ينتەرنەتتىڭ جىلدامدىعىن سەكۋندىنا 10 مەگابيتكە دەيىن جەتكىزۋ مەجەسى قويىلىپ وتىر. ايتسە دە ب.مۋسين اۋىلدىق جەرلەردەگى ينتەرنەتتىڭ ساپاسىنا بايلانىستى پروبلەمالاردىڭ ءالى دە تولىعىمەن شەشىلمەگەنىن جوققا شىعارمادى.
«قازىر شامامەن 5 163 ەلدى مەكەندە ينتەرنەت بار. الايدا 768 اۋىلدا ونىڭ ساپاسى وتە ناشار. بيىل 400-دەن اسا تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, 92 ملن تەڭگە مولشەرىندە ايىپپۇل سالىندى. 3-4 ايدان كەيىن وسىنداي جاعدايلار قايتالانسا, ايىپپۇل مولشەرى ەكى ەسەگە ۇلعايادى. بۇگىندە ايىپپۇل مولشەرىن 100-دەن 1000 اەك-كە دەيىن كوتەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. سوندىقتان وپەراتورلار ينتەرنەت ساپاسىن ارتتىرۋعا باسا ءمان بەرەدى دەپ ويلايمىز», دەدى مينيستر.
مەملەكەتتىك قىزمەت الۋدىڭ جاڭا ءۇردىسى
مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى پرواكتيۆتى فورماتقا كوشىرۋ ماقساتىندا «5 مينۋت ىشىندە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر» باعىتى ىسكە اسىرىلىپ, حالىققا قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى ۇسىنىلادى.
«جەكە قاتىسۋدى تالاپ ەتپەيتىن قىزمەتتەر تسيفرلى فورماتتا كورسەتىلە باستايدى. مىسال كەلتىرسەك, ءبىر باسپانادان ەكىنشىسىنە كوشۋ تەك قۇقىقتى راسىمدەۋمەن عانا شەكتەلىپ قويمايدى. مۇندا تەلەفوندى ورناتۋ, تۇبىرتەكتەردى ءوز اتىڭىزعا اۋىستىرۋ سىندى جۇمىستار بار ەكەنىن بىلەمىز. تسيفرلى قىزمەتتەر وسىنداي ومىرلىك جاعدايعا بەيىمدەلۋى ءتيىس. تسيفرلى ارحيتەكتۋرا مەن ۇردىستەر كليەنتتىك تاجىريبە نەگىزىندە, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاننىڭ عانا ەمەس, ومىرلىك جاعداي تۇرعىسىنان قۇرىلادى», دەدى ب.مۋسين.
سونىمەن قاتار حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى جىلدام جانە ساپالى الۋ ماقساتىندا بەينەبايلانىس جۇيەسى ەنگىزىلەدى. كەز كەلگەن ازامات بەلگىلى ءبىر جاعدايعا بايلانىستى تسيفرلى تەحنولوگيالاردى قولدانا الماي جاتسا, سمارتفونعا حقو قوسىمشاسىن جۇكتەپ, بەينەقوڭىراۋ ارقىلى قىزمەت الا الادى. الداعى ۋاقىتتا حقو سەرۆيستىك مودەلگە كوشىپ, وپەراتورلار تەك كەڭەستەر عانا بەرىپ وتىرادى دەپ قاراستىرىلۋدا.
مينيسترلىك 2025 جىلعا قاراي بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەت 100% سمارتفون ارقىلى قولجەتىمدى بولاتىنىن العا تارتىپ وتىر. ۇلتتىق جوبادا كوزدەلگەن باستى ماقسات تا وسىعان سايادى. دەمەك تسيفرلى قۇرالدار قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە قولعابىس ەتىپ, قولايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا سەپتەسۋى ءتيىس.
«ماسەلەن, وكپە اۋرۋلارى نەمەسە ايەل ادامدارىنىڭ دەنساۋلىعىن دياگنوستيكالاۋ كەزىندە ناۋقاستىڭ سۋرەتىن ءتۇسىرۋ عانا جەتكىلىكتى بولادى. ونىڭ دەرەكتەرى گەوگرافيالىق ورنالاسۋعا قاراماستان مامانعا جىبەرىلەدى. وعان تەك ەلوردانىڭ عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن وڭىرىندەگى دارىگەر تەكسەرۋ ناتيجەلەرىمەن تانىسىپ, دياگنوز قويا الادى. جاساندى ينتەللەكت تالداۋ جاساپ, ناۋقاسقا ءوزى ۇسىنىستار بەرەدى. مىنە, وسىنداي تەحنولوگيالاردى بەس جىل ىشىندە ەنگىزۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. وقۋ پروتسەسىن تسيفرلاندىرۋعا كەلسەك, وقۋشىلارعا اۋىر وقۋلىقتاردى وزدەرىمەن الىپ ءجۇرۋ قاجەتتىلىگىنەن بوساتىپ, تسيفرلى پورتفەلمەن جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرمەكپىز. سونداي-اق قالالاردا 150 مىڭ بەينەكامەرا ورناتۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە بەينەكامەرالار زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الىپ, انىقتاۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ كەلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋگە جول اشىپ وتىر», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
پاندەميا كەزىندە وقۋ پروتسەسىنىڭ ونلاين فورماتقا اۋىسۋى قاجەتتى ينفراقۇرىلىمعا قانشالىقتى جۇك تۇسەتىنىن انىق بايقاتتى. سول سەبەپتى ىقتيمال تاۋەكەلدەردى ەسكەرىپ, ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە مەكتەپتەردى 100 مب سەكۋندىنان تومەن ەمەس ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلۋدە.
ەستۋشى جانە ءتيىمدى مەملەكەت تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك سەكتور ىشىندەگى پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋعا, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بايلانىس ءۇشىن حالىقتى قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋگە, مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسىن كۇردەلەندىرەتىن قۇجات اينالىمىن تومەندەتۋگە باعىتتالعان بىرقاتار جوبانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسىن تابادى.
«ەستۋشى جانە ءتيىمدى مەملەكەت» ءۇشىنشى باعىتى بويىنشا ازاماتتارمەن تىكەلەي ديالوگ ورناتۋ ءۇشىن «ە-پەتيتسيا», «ە-ءوتىنىش» جانە تاعى باسقا تەتىكتەردى قۇرۋ ماڭىزدى, كەز كەلگەن ازامات بۇعان سمارتفون ارقىلى ءوز باعاسىن بەرە الاتىن بولادى. مەملەكەتتىك اپپارات ىشىندەگى پروتسەستەردى كۇردەلەندىرەتىن قۇجات اينالىمىن 50%-عا تومەندەتۋ كوزدەلگەن. تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن پروتسەستەردى, مىسالى, جوبالىق باسقارۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار اراسىندا ارتىق حات الماسۋدى قاجەت ەتپەيتىن زاماناۋي پرودجەكت-مەنەدجمەنت قۇرالدارىندا جۇزەگە اسىرامىز», دەدى ب.مۋسين.
تاۋەكەل ايماقتاردى انىقتاۋ نەمەسە كەدەندىك باقىلاۋدا كومەك كورسەتۋ بويىنشا «جاساندى ينتەللەكت» ۇلتتىق جوبا اياسىندا ەنگىزىلەدى. دەسە دە مينيسترلىكتىڭ مىندەتى مەملەكەتتىك دەرەكتەر قورىنىڭ ينتەگراتسياسىن 100% قامتاماسىز ەتىپ, تسيفرلاندىرۋدىڭ پلاتفورمالىق مودەلىن پايدالانۋ ەكەن.