تۇڭعىش مەدال – قولدا!

ونى بىزگە دەنيس تەن الىپ بەردى

ءسۇيىنشى, اعايىن, ءسۇيىنشى! گازەتكە ەندى قول قويىلعالى جات­قاندا, ساعات تۇنگى 01-دەن­ ­جا­ڭا عانا وتە بەرگەندە رەداكتسياداعى تە­­لەديداردىڭ تىكەلەي ەفيرى سوچيدەن تاماشا ءسات­تى كورسەتتى. قازاق­ستان قۇراما كو­مان­داسىنىڭ ۇكىلەگەن ءۇمىتى – ءما­نەرلەپ سىرعا­ناۋشى دەنيس تەن بۇكىل ەلگە قۋا­نىش سىيلادى – ءححىى وليمپيا ويىندارىندا تۇڭعىش مەدالىمىزگە قولىمىزدى جەتكىزدى. دەنيس شىن مانىندە مۇمكىن ەمەستى مۇمكىن ەتتى دەۋدىڭ ەش­قانداي ارتىعى جوق. ءيا, مۇنىڭ الدىنداعى قىسقا باعدارلامادا توعىزىنشى ورىنعا عانا تۇ­راق­تاعان سپورتشىمىز كەشە ەركىن باعدارلامادا تاماشا ونەر كورسەتىپ, تورەشىلەردەن 171,04 بالل الدى. ءسويتىپ, ءوزىنىڭ الدىنا جاپونيالىق يۋدزۋرۋ حانيۋ مەن كانادالىق پاتريك چاندى عانا سالىپ, وليمپيادا ءجۇل­دەگەرى اتاندى. دەنيس تەننىڭ قولا مەدالى – قازاقستان سپورتى تاري­حىنداعى مانەرلەپ سىرعاناۋدان الىنعان العاشقى ناگرادا. قۋانىش قۇتتى بولسىن! _________________

تەننىڭ تاماشا تابىسى

قازاقستان قۇراماسىن 25-ءشى ورىنعا الىپ شىقتى

سوچيدە ءوتىپ جاتقان XXII قىسقى وليمپيا ويىندارىنىڭ جەتىنشى جارىس كۇنى, اقپاننىڭ 13-ءى توسىن وقيعالارعا تولى بولدى. بۇلاردىڭ قاتارىندا گەرمانيا قۇراماسىنىڭ تاعى ءبىر التىن مەدال الىپ, توپباسىلىق تۇعىرىن بەكەمدەي تۇسكەنى دە, اتاقتى مانەرلەپ سىرعاناۋشى ەۆگەني پليۋششەنكونىڭ جەكە ونەر كورسەتەر الدىندا كەنەتتەن جارىس جولىنان شىعىپ قالعانى دا, وسى سايىسقا قاتىسقان ءبىزدىڭ ۇكىلى ءۇمىتىمىز دەنيس تەننىڭ كەستەنىڭ كەۋدە قاتارىنان كورىنە الماۋى دا, سول سياقتى قازاقستاندىق بياتلونشى يان ساۆيتسكيدىڭ كۇتپەگەن جەردەن العاشقى جيىرما ساڭلاقتىڭ ساپىنان تابىلۋى دا بار. جالپى, بۇل كۇنى وليمپياداشىلار جارىستىڭ جەتى تۇرىنەن باقتارىن سىناسا, سولاردىڭ بەسەۋى مارەسىنە جەتىپ, جۇلدەگەرلەر انىقتالدى. ال بۇرناعى كۇنى باستالعان حوككەي ءتۋرنيرى ەندى عانا قىزىپ كەلەدى. قازاقستان سپورتشىلارى وسى اتالعان باسەكەلەردىڭ بەسەۋىندە ەل نامىسىن قورعادى. جانە اركىم ارقالاي قورعادى. ەندى وسى جانە باسقا دا اڭگىمەلەرگە قىسقاشا توقتالىپ وتەيىك. شاڭعىشىلار شاعىم ايتۋعا كىرىستى بۇل كۇننىڭ جارىسى دا ءتۇس اۋا باستالدى. سايىس ءبىزدىڭ قىزداردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن شاڭعى جارىسىنان سورە تارتتى. ولار 10 شاقىرىمعا كلاسسيكالىق ادىسپەن جۇگىردى. ءبىز بۇل سىناقتا جۇلدىزى جارقىراپ شىعا كەلەتىن مايتالماندارىمىز بولماسا دا, تاڭنان تىرمىسىپ جولعا شىعىپ, ۇشار تاۋدىڭ ۇشپاسىنداعى «لاۋرا» كەشەنىنە ارنايى ءاتىزىن سالىپ تاعى دا باردىق. بىرىنشىدەن, بۇگىنگى الەمدە ايەلدەر اراسىندا كوش باستاپ جۇرگەن كورىكتىلەردى كوزبەن كورمەك ءۇشىن. ەكىنشىدەن, ءوز ورەندەرىمىزدىڭ شاما-شارىقتارىن بايقاماق ءۇشىن. ۇشىنشىدەن, كەلگەلى بەرى وزىمىزگە ۇناپ قالعان جوعارى جوتالار جونىنداعى ءالپى اۋماعى تەكتەس اتىراپتىڭ ساف اۋاسىن تاعى ءبىر مارتە تالماي جۇتىپ, تۇمسا تابيعاتىن تاماشالاماق ءۇشىن. اينالىپ كەلگەندە, بارعانىمىز ءۇشىن ءتىپتى دە وكىنگەن جوقپىز. دوسپامبەت بابام ايتپاقشى, «توعاي, توعاي, توعاي سۋ, توعاي كوردىم, وكىنبەن». سەبەبى, العا قويعان ءۇش ماقساتىمىز ورىندالدى. باردىق. كوردىك... سوسىن... الىپ-ۇشقان كوڭىلدى باستىق. ەڭ باستىسى, سپورتتىڭ بۇل ءتۇرىن ەلىمىزدە جاقسىلاپ دامىتۋعا بارلىق جاعدايدىڭ بار ەكەنىنە كوز جەتكىزىپ قايتتىق. بىزدەن بۇل جولى جارىس جولىنا ءۇش سپورتشى شىقتى. ولاردىڭ اراسىندا سوچيگە كەلەتىنى ەڭ سوڭعى كۇندەرى عانا شەشىلگەن ەلەنا كولومينا دا بولدى. البەتتە, ءبىز جاسى قازىر 33-كە كەلىپ وتىرعان بۇل شاڭعىشىدان كەمەل كەلەشەك كۇتەمىز دەپ ايتا المايمىز. سول سياقتى 26-داعى تاتيانا وسيپوۆانى دا شاڭعى جولىندا جارقىن بولاشاق كۇتىپ تۇرعانىنا يلانباساق كەرەك. بىراق 22-گە ەندى كەلگەن اناستاسيا سلونوۆانىڭ شەبەرلىگىنە شەبەرلىك, قابىلەتىنە قابىلەت قوسا تۇسۋىنە ءالى تالاي مۇمكىندىگى بار. قىزدارىمىزدىڭ وسى جارىسقا قاتىسۋلارىنىڭ ءوزى ەلدەگى وسكەلەڭ ۇرپاققا سەرپىن بەرىپ جاتسا, ەندىگى جەڭىستىڭ ەنشىسى دە سول بولماق. بۇلاردىڭ اراسىنداعى ۇزدىگى ەلەنا مارە سىزىعىن 36-بولىپ قيىپ وتسە, اناستاسيا – 46, تاتيانا 52-ورىندارعا جايعاستى. ەگەر جارىس جولىنا 76 سپورتشىنىڭ قاتىسقانىن ەسكەرسەك, مۇنىڭ ءوزى تىم ناشار ناتيجە ەمەس ەكەنىن بايقايمىز. ءبىز كەلگەندە تاۋدىڭ باسىنىڭ ءوزى ايتارلىقتاي جىلى بولىپ تۇردى. اسپاندا ادەتتەگىدەي ءبىر شوكىم دە بۇلت جوق. وسىندا كەلگەن كانىگى ماماندار مەن جانكۇيەرلەردىڭ دە كوبى مۇنداي «جىلى وليمپيادانى» ءبىرىنشى رەت كورگەندەرىن ايتىپ, تاڭدايلارىن قاعىپ ءجۇر. الايدا, ونىڭ ازابىن سپورتشىلار تارتىپ جاتقان سياقتى. سوندىقتان دا, جۋرناليستەر مۇندا ەكىنشى مارتە وليمپيادا چەمپيونى دەگەن اتاققا قول جەتكىزگەن 31 جاسار پولياك يۋستينا كوۆالچيكتىڭ جەڭىسىن ەكسترەمالدى جاعدايداعى ەرەكشە تابىس دەپ باعالاپ ۇلگەردى. بۇعان قوسا, ول وسى جولدا كەلە جاتىپ, تابانىن بىرنەشە جەردەن سىندىرىپ الىپتى. مۇنى سوڭىنان تۇسىرىلگەن رەنتگەن تولىق ايعاقتاپ بەردى. سوعان قاراماستان, ءبىرىنشى ورىن ءۇشىن كۇرەستى توقتاتپاعان. بۇل قانداي وجەتتىك, ورشىلدىك, ولەرمەندىك دەسەڭىزشى! وسىلايشا, قاھارمان قىز قاتارىنان ەكىنشى رەت ويىنداردىڭ جەڭىمپازى بولۋىمەن بىرگە, ءوز ەلىنىڭ قۇراماسى قورجىنىنا ەكىنشى التىن مەدالدى قوستى. جارىستىڭ سوڭىنان شاڭعىشى قىزدار تراسسانىڭ اۋىرلىعىن العا سالىپ, بىرىنەن سوڭ ءبىرى شاعىم ايتۋعا كىرىسىپ كەتتى. «بۇل جارىس ومىرىمدەگى ەڭ قيىنداردىڭ ءبىرى بولدى», دەدى اۋەلى كوۆالچيك. ال كومبەگە ەكىنشى جەتكەن شۆەد شارلوتتا كاللا مەن ءۇشىنشى تۇعىردان ورىن العان نورۆەگ تەرەزا يوحاۋد ەكەۋى, ءتىپتى, سوچي تراسساسىنىڭ جاقسى حالدە ەمەس ەكەنىن اشىپ ايتتى. جۇرت تۇگەل ۇلكەن ءۇمىت كۇتكەن نورۆەگ ماريت بورگەن كومبەگە 1,5 شاقىرىم قالعاندا اياعىنىڭ سىرعاناپ, ىلگەرى باسقان قادامىنىڭ كەرى كەتە بەرگەنىن جەتكىزدى. بۇعان تاۋ باسىندا كۇننىڭ كۇرت جىلىپ كەتىپ, تسەلسي بويىنشا 20 گرادۋستان دا جوعارىعا شىعىپ كەتۋىنەن تراسسا قارلارىنىڭ ەري باستاعانى اسەر ەتكەنى انىق. بياتلونشىلار تاعى جارىس جولىنا شىقتى ءبىزدىڭ «تاعى» دەپ سالماق سالا جازىپ وتىرعانىمىز بەكەر ەمەس. قاراپ تۇرساق, بۇعان دەيىن سپورتتىڭ بۇل تۇرىنەن مۇندا ەرلەردىڭ 10 شاقىرىمدىق ءسپرينتى, 12,5 شاقىرىمدىق ىزبە-ءىز جۇگىرۋى, ايەلدەردىڭ 7,5 شاقىرىمدىق ءسپرينتى جانە 10 شاقىرىمدىق ىزبە-ءىز جۇگىرۋى دەپ اتالاتىن باعدارلامالارى بويىنشا ءتورت رەت سايىس ءوتىپ قويىپتى. ال بەسىنشىسى, بۇرناعى كۇنى جىگىتتەردىڭ 20 شاقىرىمدىق جەكە جارىسى سيپاتىندا بولىپ ءوتتى. شىنى كەرەك, باياعىدان بياتلون, سونىڭ ىشىندە ەرلەر بياتلونى ازىرگە «ءبىزدىڭ سپورتىمىز» ەمەس. قالاي ايتقاندا دا, سپورتتىڭ بۇل تۇرىنەن ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ اراسىندا تاپ قازىر «كۇلدىر, كۇلدىر كىسىنەتىپ, كۇرەڭدى مىنەتىن, كۇدەرىدەن باۋ تاعىپ, اق كىرەۋكە كيەتىن» كەرىمسال كەربەزدەر جوق. وسىنى بىلگەن سوڭ, ءبىز ەكەۋى قاتار شامادا وتەتىن بولعاندىقتان, ادلەردىڭ وليمپيا پاركى اۋماعىنداعى «ايسبەرگ» مۇز ايدىنىندا وتەتىن ەرلەردىڭ قىسقا باعدارلاما بويىنشا مانەرلەپ سىرعاناۋ دوداسىنا بارۋدى ءجون كوردىك. ادالىن ايتقاندا, سوڭىنان, ناتيجە تۇگەل بەلگىلى بولعان سوڭ, وسىنىمىزعا ەپتەپ وكىنگەندەي دە بولعانبىز. بۇعان تومەندە دەنيس تەننىڭ تومەندەۋ, جوعارىدا بياتلونشىلاردىڭ جوعارىلاۋ كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەندەرى سەبەپ بولدى. ايتاتىنى جوق, ءبىزدى بياتلونشى جىگىتتەردىڭ ءوز العان بيىكتەرىن جارىستان جارىسقا كوتەرىپ كەلە جاتقانى قۋانتتى. قازاقستاندىق ءۇش سپورتشىنىڭ اراسىندا تاعى دا يان ساۆيتسكي الدا بولدى. بۇعان دەيىن 10 شاقىرىمدىق سپرينتتە 43-ورىن العان ول كەلەسى 12,5 شاقىرىمدىق ىزبە-ءىز قۋالاۋ سىناعىندا 29-ورىنعا تابان تىرەدى. ەندى, مىنە, ءار ەلدەن جيىلعان 89 سەركەنىڭ اراسىندا 20-بولىپ كومبەگە جەتىپ وتىر. وسىنداي سەرپىلىستى 22 جاسار انتون پانتوۆ تا كورسەتتى. ول 10 شاقىرىمدىق سپرينتتەگى ءبىرىنشى جارىسىندا العان 80-ورنىن بۇل جولى 27-شىگە الماستىردى. مۇندا تەك بۇعان دەيىنگى ەكى جۇگىرىسىندە التىنشى وندىقتىڭ اۋماعىنان تابىلعان سەرگەي ناۋميك قانا كوگەرتپەدى. ول سوڭعى سورەدە 76-ورىنعا سىرعىپ كەتسە, الەكساندر تريفونوۆ 85-پوزيتسيادا قالىپ قويدى. وليمپيادا بۇل ستارتتا دا ءوزىنىڭ ەكىنشى دۇركىن چەمپيونى اتانىپ وتىرعان تارلاننىڭ تالانتىنا ءتانتى تۇردى. ونى بۇعان دەيىن 12,5 شاقىرىمدىق ىزبە-ءىز قۋالاۋدا الدىنا جان سالماعان فرانتسۋز مارتەن فۋركاد جاسادى. ەكىنشى ورىن نەمىس ەريك لەسسەردىڭ ەنشىسىنە بۇيىردى. وسى جىگىت جارىس بىتكەن بويدا ءوزىنىڭ كۇمىس مەدالىن ۇيدە ءوزىن قاداعالاپ قاراپ وتىرعان گدر قۇراماسى ساپىندا ءۇش وليمپيا ويىندارىنا قاتىسقان 67 جاستاعى بۇرىنعى شاڭعىشى اتاسى اكسەل لەسسەرگە سىيلايتىنىن جارياعا جار سالا ايتىپتى. ال تۇعىردىڭ ءۇشىنشى ساتىسىنا كۇتپەگەن جەردەن رەسەيلىك ەۆگەني گارانىچەۆ ورنالاستى. ودان مۇنداي تابىستى جەرلەستەرىنىڭ ءوزى كۇتپەسە كەرەك. مىنە, تاپ وسىنداي كۇتپەگەن جەڭىس ءبىزدىڭ وردامىزدا دا بولسا ەكەن, دەپ قويامىز. سونىڭ ءبىرىن ازىرگە قۇپيا سىر ەتىپ, كوكىرەك تۇكپىرىندە ۇستاپ ءجۇرمىز. اللا قالاسا, ونىڭ ورىندالىپ قالۋى دا ىقتيمال. ءۇشىنشى ورىننان ءۇمىت بار ءبىزدىڭ «كوبە بۇزار جەبەگە» ساناپ جۇرگەن ەرلەرىمىزدىڭ ءبىرى مانەرلەپ سىرعاناۋشى دەنيس تەن ەدى. ءتۋرنيردىڭ ۋۆەرتيۋراسى دەنيس ءۇشىن تىم ءتاۋىر باستالعانداي سەزىلگەن. مۇنداعى گاپ مىنادا, وسى جاتتىعۋلار كەزىندە وقىس قيمىلدان بەلىن قاتتى اۋىرتىپ العان رەسەيلىك جۇلدىز ەۆگەني پليۋششەنكو ارتىنشا ءوزىنىڭ جارىستان باس تارتاتىنىن جاريالاپ جىبەردى. بۇل بۇعان دەيىن الەمدىك رەيتينگتە ءتورتىنشى بولىپ تۇرعان تەننىڭ ءتۋرنيردى ءبىر ساتى جوعارىدان باستاپ, ۇشتىككە ەركىن ەنۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن ەدى. بىراق ءبىز دەنيستىڭ جاتتىعۋ ساتىندەگى قيمىلدارىنان بۇرىنعى وزىنە ءتان جارقىلداردى كورە الماي, قايران قالدىق. بۇعان قوسا, ول ءبىر رەت قۇلاپ تا الدى. سول ساتتە ونىڭ سودان بىرەر كۇن بۇرىن ينتەرنەت-باسىلىمداردىڭ بىرىنە بەرگەن سۇحباتىندا قازىر قاتتى تولقىپ جۇرگەنىن ايتقانى ەسىمىزگە سارت ەتىپ تۇسە كەتتى. راسىندا دا, دەنيس تولقىپ ءجۇر ەكەن. قازىلار القاسىنىڭ باعاسى, ءتىپتى, سپورتشىنىڭ وتكەن جىلدان بەرگى ارالىقتا كورسەتكەن ەڭ جوعارى كورسەتكىشىنەن دە جوعارى بولىپ شىقتى. بىراق بۇل مولشەر ونىڭ العاشقى التىلىققا ىلىگۋىنە مۇمكىندىك بەرمەدى. جاپون مانەرلەپ سىرعاناۋشىسى يۋدزۋرۋ حانيۋ 101,45 بالمەن جەكە-دارا كوش باستاعان «سەرىلەر شەرۋىندە» ول 84,00 ۇپايمەن توعىزىنشى ورىنعا تۇراقتادى. ەكىنشى ورىنعا بىلتىر دەنيستىڭ جەڭىسىن تارتىپ اپەردى دەپ, ءبىز جاپپاي جازعىرىپ كەلگەن كانادالىق پاتريك چان 97,52 بالمەن تابان توقتاتتى. ءۇشىنشى ورىن 86,98 بال العان يسپان حاۆەر فەرناندەسكە بۇيىردى. ءبىزدىڭ ەكىنشى مانەرلەپ سىرعاناۋشىمىز ابزال راقىمعاليەۆ العاشقى وندىقتىڭ شەگىنەن تاسقارى قالدى. دەگەنمەن, تۋرنيرگە قاتىسىپ جاتقان 30 اتلەتتىڭ اۋقىمىندا مۇنىڭ ءوزىن ناشار كورسەتكىش دەي المايمىز. وسىمەن مانەرلەپ سىرعاناۋشىلار قىسقا باعدارلامانى اياقتادى. كەشە ول ەركىن باعدارلاماعا ۇلاستى. تەوريالىق جاعىنان كەلگەندە, دەنيس تەننىڭ وزىنەن ەكى ۇپايداي عانا الدا تۇرعان يسپان ساڭلاعىن باسىپ وزىپ, ءۇشىنشى ورىن الۋى­نا مۇمكىندىگى بار. ءۇمىت اقتالدى! قوناقۇيگە جاڭا جەتتىك. كەلە سالىسىمەن رەداكتسياعا بۇعان دەيىن جىبەرىلگەن ءماتىنىمىزدى قايتا قاراپ, تۇزەتۋگە, تولىق­تىرۋعا ۇمتىلعانبىز. سويتتىك تە ول ويىمىزدان دەرەۋ باس تارتتىق. ءيا, مانەرلەپ سىرعاناۋدان قول جەتكەن قولا مەدالدىڭ – ءبىزدىڭ سوچي وليمپياداسىنداعى تۇڭعىش مەدالىمىزدىڭ, سەگىز كۇن بويى توسقان العاشقى مەدالىمىزدىڭ يەسى دەنيس تەننىڭ قىسقا باعدارلامادا كورسەتكەن ونەرىنە كوڭىلىمىز تولماعانى راس ەدى. وتكەن جىلى عانا كاناداداعى الەم بىرىنشىلىگىندە كۇمىس مەدال العان سپورتشىمىزدىڭ قىسقا باعدارلامادان كەيىن تەك توعىزىنشى ورىنعا ىلىككەنىنە كوڭىلىمىز تولماۋى ابدەن تابيعي جاعداي ەكەنى دە تۇسىنىكتى عوي. ايتسە دە, كەشە دەنيس ەرلەدى. عاجاپ ونەر كورسەتتى. قىسقا باعدارلامادا وزىنەن بيىك ورىندا تۇرعان فرانتسۋز بريان جۋبەر مەن جاپوندىق تاتسۋكي ماتيدۋدى ارتقا قالدىرا الدى. وعان قوسا ءبىز ءوز تاراپىمىزدان التىن مەدالگە يە بولعان جاپوندىق يۋدزۋرۋ حانيۋدىڭ دا, كۇمىس مەدالگە يە بولعان كانادالىق پاتريك چاننىڭ دا ەركىن باعدارلامادا ءبىر رەت ەمەس, ەكى رەت قۇلاعانىن, سونىڭ وزىندە تورەشىلەر ولاردىڭ ونەرىن وتە جوعارى باعالاعانىن ايتپاي كەتۋدى ءجون كورمەي وتىرمىز. ەڭ باستىسى – قازاقستان العاشقى مەدالىنە يە بولدى! جارىستىڭ جاي-جاپسارىن الدىمەن گازەت سايتىنا, ودان كەيىن كەلەسى نومىرگە تولىعىراق جازا جاتارمىز. ال ءدال قازىر, اتتىڭ جالى, تۇيەنىڭ قومىندا نوۋتبۋگىمىزگە جەدەل تۇسىرىلگەن مىنا جولداردا وتانداستارىمىزدى العاشقى مەدالمەن قۇتتىقتاۋعا اسىعۋلىمىز. جەڭىستى جول جالعاسسىن دەپ تىلەيىك. ءسوز سوڭىندا دەنيستىڭ قولا مەدالى قازاقستان قۇراماسىن بىردەن جالپىكوماندالىق ەسەپتەگى 25-ءشى ورىنعا الىپ شىققانىن قۋانىشپەن ايتىپ قويايىق. سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان» – سوچيدەن.