بيزنەس پەن بيلىك اراسىنداعى بايلانىس

كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ارقاسىندا جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلمەك

ەلباسى جولداۋىندا شا­عىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ جاڭا يدەولوگياسىن جاساۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. بۇل ەل كاسىپكەرلەرىنىڭ كاسىبىن قولداۋعا جول اشىلدى دەگەن ءسوز. قازىر وسى باعىتتا ءتۇرلى باعدارلامالار قولعا الىنىپ, جاڭا قۇرىلىمدار دا پايدا بولۋدا. ەلىمىزدەگى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قۇرىلۋى  دا وسى مۇددەنى كوزدەپ وتىرعانى ءسوزسىز. ياعني بيزنەس وكىلدەرىنە قاجەتتى جان-جاقتى كومەك كورسەتىلەدى. اتالعان ۇيىم بيزنەس پەن ۇكىمەت, اتقارۋشى بيلىك جانە مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىنداعى دانەكەر, باي­لانىستىرۋشى بولماق. دەگەن­مەن, ىسكەرلىك قوعام, جالپى, جۇرتشىلىق ۇيىمنىڭ ناقتى ماقسات-مىندەتتەرىمەن, اتقاراتىن قىزمەتىمەن تولىق تانىسىپ ۇلگەردى دەۋ قيىن. ماسەلەنىڭ ءمانىسى دە  سوندا, جالپى, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىن قۇرۋ نەندەي قا­جەت­تىلىكتەردەن تۋدى دەسەك, بىرىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ ەكو­نوميكالىق ءال-اۋقاتى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى بەلگىلى. كاسىپكەرلىك سالاسى نەعۇرلىم قارقىندى دامىسا, حالىقتىڭ تۇرمىسى دا سوعۇرلىم جاقسارا تۇسەتىنى زاڭدىلىق. مىسالى, مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا 2050 جىلعا دەيىن ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن 50 پايىزعا جەتكىزۋدى تاپسىردى. بۇل ماقسات­تى ءجۇ­زەگە اسىر ءۇشىن بيزنەسكە جان-جاقتى قولداۋ قاجەت. بۇل وسى كۇنگە دەيىن مەملەكەت تاراپىنان ەش كومەك بولمادى دەگەن ءسوز ەمەس, ارينە. دەگەنمەن, كەي جاعدايلاردا كاسىپكەرلەردىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرى ءتيىستى دەڭگەيدە «جوعارى جاقتارعا» جەتە بەر­مەيتىنى راس. ەلباسى وتكەن جىلدىڭ 4 شىلدەسىندە ەلىمىزدىڭ «ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى تۋرالى» زاڭىنا قول قويدى. ءسويتىپ, بيزنەس وكىلدەرىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا باعىتتالعان ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى قۇرىلدى. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, بۇگىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا قولبايلاۋ بولىپ  وتىرعان ماسەلەلەر بار. مىسالى, اكىمشىلىك كەدەرگىلەر, نەسيە بەرۋ تالاپتارىنىڭ تىم قاتاڭدىعى, زاڭناماداعى ولقى تۇستار جانە تاعى باسقالار. ەن­دى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى كاسىپ­كەرلەردى قولداۋ ءۇشىن شە­­شۋ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالا­تا­سىنىڭ نەگىزگى ماقساتى بولىپ تابىلادى. جالپى, بارلىق كاسىپكەرلەردى ءبىر جەرگە بىرىكتىرۋ تاجىريبەسى شەتەلدىڭ دامىعان ەلدەرىندە بار.  گەرمانيا, فرانتسيا, تۇركيا, ۆەنگريا, يتاليا, يسپانيا جانە باسقا دا مەملەكەتتەردە قولعا الىنىپ, وڭ ناتيجەسىن بەرۋدە. بىزدە دە الداعى ۋاقىتتا بۇل باستاما  جۇزەگە اسادى دەپ سەنەمىز. ءارى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا قوسىلۋ ۋاقىتىندا ماڭىزى زور. بۇعان دەيىن كاسىپكەرلىك قۇرىلىمدارىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن ءتيىستى دەڭگەيدە قورعاي الماي كەلگەنىن مويىنداۋىمىز قاجەت. پالاتاعا مۇشەلىك جوعارىدا اتالعان زاڭعا سايكەس بيزنەس قۇرىلىمدارى ءۇشىن مىندەتتى. سونىڭ ارقاسىندا كاسىپكەرلەر ءوز ماسەلەلەرىن اشىق ايتىپ جانە ونىڭ ءتيىستى ورگانداردىڭ «قۇلاعىنا» جەتەتىنىنە سەنىمدى بولماق. قۇقىعى قورعالادى. ەندى بيزنەس وكىلدەرى بيلىك دەڭگەيىندە مۇددەلەرىن تولىق قورعاي الادى. ءبىزدىڭ وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى وتكەن جىلدىڭ 18 قازانىنان جۇمىسىن باستادى. ارينە, جۇمىس باس­تاماس بۇرىن ءوڭىردىڭ بيزنەس الەۋەتىنىڭ قانشالىقتى دەڭگەيدە ەكەنىن ءبىلۋ قاجەت. كاسىپكەرلەرگە قانشالىقتى جاعداي جاسالعان؟ ولاردى نە تولعاندىرادى؟ سوندىقتان وبلىس قالالار مەن اۋداندارىن ارالاپ, كاسىپكەرلەرمەن جولىقتىق. كوكەيلەرىندە جۇرگەن ماسەلەلەرىن ءبىلىپ قايتتىق. جەرگىلىكتى جەرلەردە دە نەسيە رەسىمدەۋ, جەر ۋچاسكەلەرىن الۋ, جاڭا كاسىپ اشۋ, مامانداردىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىبي بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ سياقتى ماسەلەلەر بار. كاسىپكەرلەردىڭ ءوز زاڭدى قۇقىقتارىن بىلەتىندەرى دە, بىلمەيتىندەرى دە كەزدەستى. وڭىردەگى بيزنەس-احۋالدى وڭال­تۋ بويىنشا قازىر نەگىزگى جۇمىس باعىتتارىن بەلگىلەدىك. ءوڭىر كاسىپكەرلەرىنىڭ كەيبىر ماسەلەلەرىن ۇكىمەت دەڭگەيىندە ايتۋعا  دا قول جەتتى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ وبلىسىمىزعا ساپارى بارىسىندا كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك كەڭەسى وكىلدەرىمەن جۇزدەستى. جۇزدەسۋدە كاسىپكەر­لەردىڭ «باس اۋرۋىنا» اينالعان POS-تەرمينالداردى مىندەتتى ورناتۋ مەرزىمدەرىنە قاتىستى ماسەلە دە ءسوز بولدى. سودان كەيىن استانادا دا  جيىن ءوتىپ, POS-تەرمينالداردى ورناتۋ مەرزىمى اعىمداعى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن شەگەرىلدى. سونداي-اق, جيىن بارىسىندا سالىقتىق, كەدەندىك رەتتەۋ, ەڭبەك زاڭناماسى, جەردى پايدالانۋ قۇقىعىن رەسىمدەۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا قاتىسۋ, ەنەرگواۋديت ماسەلەلەرى قوزعالدى. ال, كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك كەڭەسى – بىرەگەي ۇيىم.  ونىڭ قۇرامىنا تەك كاسىپكەرلەر عانا كىرەدى. وڭىرلىك كەڭەس مۇشەلەرى بىزگە شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەردى, بيزنەستى قولداۋدىڭ ۇتىمدى جولدارىن  انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. اتالعان ۇيىمنىڭ  قۇزىرەتى دە  جوعارى. ءوز وتىرىستارىنا ءتۇرلى مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىن شاقىرىپ, بەلگىلى ءبىر ماسەلەلەر بويىنشا تۇسىنىكتەرىن تالاپ ەتە الادى. بۇل زاڭدا ايقىن كورسەتىلگەن. سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىندا يگى وزگەرىستەر ورىن الادى دەگەن سەنىم باسىم. بىزگە شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءوندىرىسىن دامىتۋ ءۇشىن تاپسىرما بەرىلدى. بۇگىندە ەڭ باستىسى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويىپ, كاسىپكەرلەر قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ. وسى ماقساتتا وبلىسىمىزدىڭ ءاربىر قالا, اۋدانىندا كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلدىكتەرى قۇرىلۋ­دا. اۋدان ورتالىقتارى عانا ەمەس, شالعاي اۋىلدارداعى ءىس­كەر ازاماتتار دا نازاردان تىس قالمايدى. جاقىن ۋاقىتتا وبلىس كاسىپكەرلەرىنىڭ فورۋمىن, «قازاقستان-ءسىبىر-2014»  حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق, «ءبىر تەرەزە» قاعيداسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن «كاسىپكەرلەر ءۇيى» اشىلماق. بۇل ءتۇرلى رۇق­سات قاعازدارىن الۋ مەرزىمىن قىسقارتىپ, كەدەرگىلەردى جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ونىمەن قوسا, ءىسىن جاڭا باستاپ كەلە جاتقان كاسىپكەرلەر ءۇشىن «بيزنەس – پەرىش­­تەلەر كلۋبى» جوباسى قول­عا الىندى. جاقىندا عانا كاسىپ­كەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا وبلىس­تىق پروكۋراتۋرامەن ءوزارا ءارىپ­تەستىك مەموراندۋمىنا قول قويدىق. ۇيىم جانىنان «كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا كەڭەس» قۇرىلۋدا. الدا ما­ڭىزدى جۇمىستار, باستا­مالار تۇر. ماقسات – شاعىن ءجا­نە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا مىقتى ەكونوميكالىق نەگىز قا­لىپتاستىرۋ. رايحانگۇل ساتاباەۆا, وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى. پاۆلودار وبلىسى.