تالقىلايتىن ۋاقىت كەلدى

وسىلايشا, مەملەكەتتىك اپپاراتقا بەلگى جىبەرىلدى. ارتىق پىكىرتالاستار توقتاتىلىپ, 10 باسىمدىقتىڭ شەگىنەن شىقپاۋ كەرەگى ءتۇسىندىرىلدى.

ەندى 10 باسىمدىقتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 10 ۇلتتىق جوبا بەكىتىلدى. مەملەكەتتىك ساياسات بولجانادى جانە ول تۇسىنىكتى بولماق. ەڭ باس­تىسى, ازاماتتارعا باعىتتالعان.

ەكىنشىدەن, پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىندا ايتىلعان ءىس-قيمىلداردىڭ ۋاقىتى كەلدى. بۇرىن دا, البەتتە, مەملەكەتتىك باعدارلاما­لار بولدى. ولار كوبىنە بيۋروكراتيالىق قۇرال­­عا اينالعان اۋقىمدى قۇجاتتار, ستاتيس­تيكا­لىق دەرەكتەردىڭ ءتيىمسىز جيناعى, مەيىرىم تانى­تىل­عان كەيىپتەگى رەسميلەنگەن شە­شىمدەر. ءار ابزاتستى ماعىناسىن جوعالتپاي­تىنداي ەتىپ بىرنەشە سوزگە دەيىن قىسقارتۋعا بولاتىن ەدى.

مەملەكەتتىك اپپارات ناقتى ساياسات باع­دار­لامالاردىڭ وزىندە ەمەس, ءىس-شارالار جوس­پار­لارىندا ەكەنىن ءتۇسىندى. وندا ناقتى ءىس-ارەكەتتەر, جاۋاپتىلار, مەرزىمدەر جانە ەڭ باستىسى بيۋدجەتتەر كورسەتىلگەن. كوبىنەسە ءىس-شارالار جوسپارلارى مەملەكەتتىك باعدار­لامانىڭ وزىمەن ناشار بايلانىساتىن. بىراق ەگەر سوڭعىسى كەڭىنەن قامتىلسا, وندا جوسپار مينيسترلەر كابينەتىندە ءۇنسىز جاسالاتىن.

ەندى بىزدە شىن مانىندە ءىس-شارالار جوس­پارى بار. تالداۋ ءبولىمى ەشقايدا كەتپەدى, مينيسترلىكتەر مەن اگەنتتىكتەردە بۇل جۇمىس­تى جىلدار بويى جۇرگىزىپ كەلە جاتقان تۇتاس ينستيتۋتتار بار. ەندى ازاماتتار 2025 جىلعا دەيىن مەملەكەت ناقتى نە ىستەيتىنى تۋرالى ءبىلىپ, كورە الادى.

قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ۇلتتىق جوبالاردى ولاردىڭ قاراپايىمدىلىعىنا بايلانىستى كوپ ادامدار وقىماق. بۇل دەگەنىمىز – مەملەكەتتىك ورگاندارعا كوبىرەك سۇراق قويۋ, ياعني ساپالى ورىنداۋدى تالاپ ەتۋ. بۇعان دەيىن, «مەملەكەتتىك باعدارلامانى كىم وقىدى؟» دەگەن سۇراققا ازاماتتار بىلاي تۇرسىن, ءتىپتى شەنەۋنىكتەر اراسىندا 2-3 ادام عانا قول كوتەرەتىن.

ۇشىنشىدەن, قاراستىرۋ مەن قابىلداۋدىڭ ءبىر مەزگىلدە بولۋىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇرىن ءار مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ءوز مەرزىمى بولعان, سول كەزدە تەك 1 نەمەسە 2 باعدارلاما قاراستىرىلعان. ءبىر جاعىنان, بۇل ولاردى ساپالى تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەردى. بىراق ەكىنشى جاعىنان, مەملەكەتتىك جوسپارلاۋدىڭ جالپى كورىنىسى جوعالدى. وعان دەيىن قابىل­دانعان باعدارلاما ازداپ ۇمىتىلىپ ۇلگە­رەتىن. ەڭ ماڭىزدىسى – بيۋدجەتتىك شەكتەۋلەر ەسكەرىلمەدى, «كىم ۇلگەردى – سونىڭ» قاعيداسى قولدانىلدى.

ۇكىمەت ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ يدەياسىن قولدادى جانە بارلىق ۇلتتىق جوبانى ءبىر ۋاقىتتا قاراۋ­دىڭ بىرنەشە راۋندىن وتكىزدى. بۇل, مىسالى, كەي­­بىر جەكە بيزنەس-جوبالاردى مەكتەپتەر, اۋرۋ­حانالار مەن جولداردىڭ قاجەتتىلىگىمەن سالىستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى نەمەسە ەكونوميكا ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبى, ساۋدا, كولىگى بار اگروونەركاسىپتىك كەشەن سياقتى سالالاردى ەسكەرۋگە جول اشتى.

بىرگە تەڭدەستىرىلگەن قۇجاتتار پايدا بولدى. اۋىز سۋ, كارىز, جىلۋ, جولدار, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سياقتى ادامدار وزگەرىستى سەزە الاتىن سالالارعا ۇلكەن بيۋدجەتتەر بولىن­گەن. الەۋمەتتىك بلوك ءداستۇرلى تۇردە ەكونو­ميكالىق دايىندىقتان تومەن بولسا دا, مۇنداي فورماتتان كوپ پايدا كوردى.

جاعداي الدەقايدا جاقساردى. قاراپايىم مىسال كەلتىرەيىك, بۇرىن ءسىز ينتەرنەتتەن بار­لىق مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ءتىزىمىن تا­با المايتىنسىز. ال ەندى ۇلتتىق جوبالار تۇ­سى­نىكتى. تالقىلاۋ ۋاقىتى كەلدى, ونىڭ ىشىن­دە جا­­عىم­سىز پىكىر دە بولۋى مۇمكىن. بۇل مەملە­كەت­تىك اپپاراتقا پايدالى بولادى دەپ ويلايمىن.

قۋانىش جايىقوۆ,

زەرتتەۋ جانە كونسالتينگ

 ورتالىعىنىڭ (CRC) سەرىكتەسى