ومىرىمىزدە كۇندە ءبىر جاڭالىق. ءبىر جاڭالىق بولسا مەيلى-اۋ, ءبىرنەشە جاڭالىق. ءبارى دە بۇگىندە قادىرىن ءبىلىپ تە بىلمەي, بىلسەك تە قاسيەت تۇتا الماي كەلە جاتقان ءتاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. ول نە جاڭالىق؟ «ونەگەلى ءومىر» سەرياسى اشىلىپ, سەريا بويىنشا جيىرما بەس كىتاپ جارىق كورىپتى. ۇيىمداستىرعان, ۇيىمداستىرعان دا ىسكە قوسقان – قاراشاڭىراق ءبىلىم ورداسى – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى. ءوزىمىز تۇلەپ ۇشقان ىستىق ۇيامىز.
«ونەگەلى ءومىر» ارنايى سەرياعا اينالىپ, ۇلتتىق جوعارى مەكتەپ شاڭىراعىندا جارىق كورىپ وتىر. باقانداي جيىرما بەس كىتاپ. جيىرما بەسىنشى كىتاپ قازاق ادەبيەتى تاريحىن «تۇرىك قاعاناتىنا» دەيىن ىلگەرىلەتكەن تاباندى عالىم بەيسەمباي كەنجەباي ۇلى ءومىرى, كوممۋنيستىك پارتيادان كورگەن قۇقايى, ءوز ۇلتىنا قىزمەتى تۋرالى. ال, قالعانى؟
سالىق زيمانوۆ, حايىرجان بەكحوجين, ومىربەك جولداسبەكوۆ, ولجاس سۇلەيمەنوۆ, ابىكەن بەكتۇروۆ, ومىرزاق سۇلتانعازين, باتىربەك ءبىرىمجانوۆ, ەسماعامبەت ىسمايىلوۆ, اساباي مامىتوۆ, تاۋمان اماندوسوۆ, كەنجەعالي ساعاديەۆ, ماتيپۋللا اجەنوۆ, سۇلتان سارتاەۆ, مارات بارمانقۇلوۆ, زەينوللا قابدولوۆ, لەنينشىل رۇستەموۆ, ءازىلحان نۇرشايىقوۆ, سەرىكباي بەيسەمباەۆ, ولگا سونگينا, كوپجاسار نارىباەۆ, تۇرسىنبەك كاكىشەۆ, كامال سمايىلوۆ, تەمىرباي دارقانباەۆ ءومىرى جايىندا.
ارنايى سەريا جاساقتاۋدا ۋنيۆەرسيتەت رەكتورىنان (ع.مۇتانوۆ) باستاپ, قاتىسقان مامانداردىڭ قايسىسى دا تالعامپازدىق تانىتقان.
سەريا ونىمدەرى بولعان سوڭ مۇقاباسى بىردەي. قاز مۇۋ-دىڭ ءزاۋلىم قالاشىعى. (ول قالاشىقتى سالۋدا ارىستان-تۇلعا ومىربەك جولداسبەكوۆ ايرىقشا ىسكەرلىك تانىتىپ ەدى-اۋ, شىركىن!) ۋنيۆەرسيتەت اتىن الىپ دامۋ جولىندا كەلە جاتقان ورتا عاسىر ويشىلى ءال-فارابي ءمۇسىنى. تولقىن-تولقىن اقشا بۇلت, زەڭگىر كوك... بوياۋلار ورنىمەن تاڭدالعان.
ەڭبەكتەردىڭ كومپوزيتسيالىق قۇرىلىمى دا قىزىق. «جيزن زامەچاتەلنىح ليۋدەي» سەرياسى ءونىمدەرى بەلگىلى ءبىر اۆتور (كەيدە مويىنسەرىگىمەن) جازعان دەرەكتى-عۇمىرنامالىق دۇنيە بولىپ كەلەتىن. قولىمىزداعى ەڭبەكتەر ءسال باسقاشالاۋ. «باس رەداكتوردىڭ كىرىسپە ءسوزى», تۇلعا ومىرىنە شاعىن بارلاۋ, تۇلعا ءومىرىن دايەكتەيتىن ارحيۆتىك دەرەكتەر كسەروكوشىرمەسى, تۇلعا ەڭبەكتەرىنىڭ قىسقاشا بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشى, ءوزى (تۇلعا) جايىندا – قينالىستى ءساتتەردى جازىپ قالدىرعان جان سىرى ء(ار دەڭگەيدە ىزدەنە جازعان ارىز, شاعىم حات, كۇندەلىك), العى بۋىن, زامانداستارى باعالاۋ-ماقالالارى, كەيىنگى بۋىن (شاكىرتتەرى) ساعىنىش سازىنا بولەنگەن ەستەلىكتەرى...
كىتاپقا ەنگەن دۇنيەلەردىڭ دەنى مەمۋارلىق جازباعا سايادى.
«سول جىلدىڭ (1939ج.) قىركۇيەك ايىندا قازاق كوممۋنيستىك جۋرناليستيكا ينستيتۋتىنا ءتۇستىم, ينستيتۋت تاراعاننان كەيىن 1941-1942 وقۋ جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنە كەلىپ, فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ جۋرناليستيكا ءبولىمىن مەرزىمىنەن بۇرىن ءتامامدادىم. وقۋدى اياقتاعاننان كەيىن قازاقستان كومپارتياسى وك بيۋروسىنىڭ 1942 جىلى 27 ناۋرىزداعى شەشىمىمەن قوستاناي وبلىستىق «بولشەۆيكتىك جول» گازەتىنىڭ رەداكتورى بولىپ بەكىتىلىپ, 1942 ج. 1 ساۋىرىنەن 1945 ج. 1 مامىرىنا دەيىن جۇمىس ىستەدىم» (8-بەت).
«قكپ وك ءبولىمىنىڭ جولداماسىمەن س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە جۇمىس ىستەي باستادىم. 1945-1947 جىلدارى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى جانە اعا وقىتۋشى بولدىم. 1950-1952 جىلدارى فيلولوگيا جۋرناليستيكا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, 1948 جىلدان باستاپ, قازاق جۋرناليستيكاسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت ەتتىم» (8-بەت). قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ بىرەگەي تۇلعاسى حايىرجان بەكحوجيننىڭ ءسوزى.
قاراپايىم اقپارات. الايدا, وقىپ وتىرعاندا كوز الدىڭا قيىن جىلدار ەلەستەيدى, قاز مۇۋ-دىڭ قالاي قۇرىلىپ, قالاي قالىپتاسقانى بايقالادى.
كوزى تىرىسىندە جازىلعان ءا.مارعۇلاننىڭ «وتزىۆ» اتالاتىن ديسسەرتاتسياعا پىكىرى, شىنايى تاريحشى ە.بەكماحانوۆتىڭ «تسەننوە يسسلەدوۆانيە», ب.كەنجەباي ۇلى, ت.قوجاكەەۆتىڭ «يگى قادام», كەيىن ارنايى جازىلعان ت.كاكىشەۆتىڭ «باعا جەتپەس بايعازى», ءا.ىدىرىسوۆتىڭ «حايرەكەڭ», س.قوزىباەۆتىڭ «كوريفەي وتەچەستۆەننوي جۋرناليستيكي», ت.جۇرتباەۆتىڭ «تاعىلىم مەن امانات» اتتى ەسكە الۋ ماقالالارى, ءبارى جيىلىپ كەلىپ شەجىرە عالىم حايىرجان بەكحوجيندى قايتا «ءتىرىلتىپ», كوز الدىمىزعا الىپ كەلەدى.
«...سوڭعى جىلدارى «زاڭ» مەديا-كورپوراتسياسى ساراپتاپ, جارىققا شىعارعان اكادەميك سالىق زيمانوۆتىڭ 10 تومدىق شىعارمالار جيناعىن رۋحاني ءومىرىمىزدىڭ اسا قۇندى تابىسى دەۋگە نەگىزىمىز بار. بۇل – ءبىزدىڭ ۇلتتىق زاڭگەرلەرىمىزدىڭ قاتارىندا شىققان ەڭبەگى ون تومعا توپتالعان تۇڭعىش شىعارمالار جيناعى. ماسەلە, ونىڭ تەك كولەمى مەن شىعارمالارىنىڭ سانىندا عانا ەمەس, مازمۇنىندا. عالىمنىڭ ون تومدىعىنىڭ ءارقايسىسى, ءتىپتى, ءاربىر ەڭبەگىنىڭ ءوزى بىرنەشە ماقالا, زەرتتەۋلەرگە ارقاۋ بولارلىق دۇنيەلەر» (ق.سۇلتانوۆ, «ۇلت كەلبەتى», 37-بەت).
ازامات, عالىم, قايراتكەر سالىق زيمان ۇلىن تۇلعالايتىن پىكىر. ول از بولسا, تەڭدەس-تەرەزەلەس اكادەميك زەينوللا قابدول ساكەڭ 70 جاسقا كەلگەندە جاپان جاماعاتقا جار سالا ايقايلاپ ايتقىسى كەلەدى. ساكەڭ بىراق وعان ىرىق بەرمەيدى. (ز.قابدول, «اتىراۋدان تۇلەپ ۇشقان ويشىل-وقىمىستى», 134-137-ب.).
قازاقتىڭ ەكى تۇلعاسى, سەريانىڭ ەكى كىتابى تۋرالى از-كەم اڭگىمەلەدىك. ءۇشىنشى تۇلعا تۋرالى ايتىپ كورەلىك. ول كىتاپ «باتىربەك بەرەمجانوۆ» اتالادى. نەگە «بەرەمجانوۆ»؟ اكەدەي ءازىز بەيسەكەڭ (كەنجەباي ۇلى) ارقاسىندا ازدى-كەم كەزدەسكەن, اڭگىمەسىن تىڭداپ ۇلگەرگەن تۇلعا ەدى باتەكەڭ. تۇلعاعا قوسا تەك, تەكتى دەگەن ۇعىمدى دا قوسارلاۋىمىز كەرەك بولار باتىربەك احمەت ۇلى پورترەتى اشىلۋى ءۇشىن. تۇلعا تەگى «بەرەمجانوۆ» ەمەس, ءبىرىمجانوۆ! باسپاگەرلەر پاسپورتتىق رەسمي قۇجاتتان اسا الماي «ءتىلىن شايناپ» وتىر. قاتەلىك سودان كەتكەن. رەسپۋبليكادا حيميا عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءومىر ءسۇرىپ, جىلدار بويى قاز مۇۋ-دەن ىرگەسىن ءبىر بولەكتەمەي ابىرويلى ەڭبەك ەتىپ, ءسوزدىڭ ۇلى ماعىناسىندا اعارتۋشى بولىپ ءوتىپ ەدى, جارىقتىق. باتەكەڭدەي اي ءجۇزدى ازاماتتىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىن قىزىقتى باياندايتىن جاقسى, جان-جاقتى سوزىمدى ماتەريالدار شوعىرى بەرىلىپتى. اكەسى – احمەت ءبىرىمجانوۆ قازان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىن بىتىرگەن ءبىلىمدى جان. قازان ۋنيۆەرسيتەتى. وندا ۆ.ي.لەنين, كەرەنسكي سياقتى تۇلعالاردىڭ وقىعانىن قايتەرسىز!
1919 جىلى بالا باتىربەكتىڭ ءوز ۇيىندە اققاعاز دوسجانوۆادان (قازاقتان شىققان العاشقى دارىگەر ايەل, اتىندا تاشكەنتتە «انا مەن بالا ينستيتۋتى» بار), ليزا بوكەيحانوۆادان (اليحانقىزى. كەيىن سەماشكو اتىنداعى مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى) قارا تانىپ, ءبىلىم الا باستاۋىنىڭ ءوزى نە تۇرادى؟!
باتەكەڭنىڭ ءوز ءومىرىن باياندايتىن جازباسى سول كەزدىڭ وزىندە قان تامىرى ۇلت دەپ بۇلكىلدەپ سوعىپ تۇرعان تاماشا ماتەريال ەكەن. مەمۋار تولى ماڭىز, تىڭ دەرەكتەرگە تولى. شەگەننىڭ ء(بىرىمجاننىڭ اكەسى) قىزى – ايجان التىنسارىعا ۇزاتىلادى. ودان ىبىراي تۋادى (52-53-بەتتەر). اناسى اتاقتى سەيدالين المۇحامەدتىڭ قىزى گۇلجاۋحار بولىپ شىعادى.
مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 80 جىلدىعىنا بايلانىستى حيميك ب.ءبىرىمجانوۆتىڭ ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسۋ كەشىندە سويلەگەن ءسوزىن بەرىپتى قۇراستىرۋشىلار. قانداي تاماشا! كانىگى ادەبيەتشىشە ءسوز ساپتايدى باتەكەڭ جارىقتىق!
1957 جىلى ءاپ-اجەپتاۋىر بالل جيناپ, بىراق تالاپكەردىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى وقۋعا تۇسە الماعان بوزبالالاردى ءبىر اۋديتورياعا جيىپ باتىربەك اعا اڭگىمە ءوتكىزدى دەيدى. ارقايسىسىنىڭ تاعدىرىنا الاڭداپ, كەلەشەگىنەن ءۇمىتتەندىرە سويلەپ, جاندارىنا جاقىنداپ ءومىرتانىم اڭگىمەسىن ايتىپ شۋاقتاندىرىپ شىعارىپ سالىپتى. ىنتىعا تىڭداعان, باتەكەڭ اڭگىمەسىنەن كەيىن حيميا عىلىمىنا ىنتا-ىقىلاسى بارىنشا اۋعان بالالار كەلەر جىلى تابان اۋدارماي حيميا فاكۋلتەتىنە قايىرا قۇجات تاپسىرىپتى. قىزىق. كوبى دەرلىك وقۋعا تۇسكەن. سونىڭ ءبىرى, ءبىرى ەمەس-اۋ, بىرەگەيى ەدىل ەرعوجين! (123-بەت). 3-كۋرستا وقىپ جۇرگەن جەرىندە اكادەميانىڭ حيميا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ابىكەن بەكتۇروۆقا ەرتىپ اپارىپ, ەدىلدى عىلىم ەسىگىنەن ەنگىزىپ جىبەرىپتى. كەيىن تانىمال عالىم بولعاندا «مەنىڭ ورنىما كەلىپ دەكان بول. ورنىمدى ساعان بەرەيىن» («ۆىدايۋششيسيا ۋچەنىي ي ورگانيزاتور») دەپ قيناپ كوندىرىپتى شاكىرتى ەدىلدى. شاكىرتكە دەگەن نە دەگەن شىنايى ماحاببات دەسەڭىزشى! (اكادەميك سەرىك قيراباەۆ تا جۋرناليستيكانىڭ كورىگىن قىزدىرىپ جۇرگەن جەرىمىزدەن قيناپ وتىرىپ عىلىمعا الىپ كەلىپ, كانديداتتىق, دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاتىپ, اقىر سوڭىندا ءوزىنىڭ ورنىنا م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ «قازىرگى قازاق ادەبيەتى» ءبولىمىن باسقارتىپ ەدى). بۇگىندە جاستارعا اعالار تاراپىنان وسىنداي شىنايى قامقورلىق بار دەپ ايتا المايمىز-اۋ. وكىنىشتى. اعا بۋىندى وسىنداي قادامعا اپاراتىن نە نارسە ءوزى؟ ءبىر ءسوزبەن ايتقاندا, ۇلتتىق بولمىستا قالىپتاسقان اعا بۋىننىڭ ۇلت قامىن, ەلدىڭ ەرتەڭىن ويلاۋى شىعار! ال ءبىز بولساق ءوز باسىمىزدان اسپايمىز...
لەنينگرادتا تۋعان (1901 ج.), 1937 جىلى ەرىن ءسىبىر ايداپ, ءوزىن قىرعىزستانعا جەر اۋدارعان ولگا الفرەدوۆنا سونگينا (سيرەك كەزدەسەتىن حيميالىق ەلەمەنتتەردى زەرتتەگەن, كەيىن كوزلوۆسكيمەن بىرگە اناليتيكالىق مەكتەپ قالىپتاستىرعان) تاعدىرى. قازاقستان حيميا جانە مەتاللۋرگيا عىلىمىن قوس قاتار باسقارىپ, بولاشاققا جول سالعان ابىكەن بەكتۇروۆ شە؟ بەكتۇروۆ ابەكەڭدى ءبىرسىپىرا بىلەتىن ەدىك. بەيسەكەڭنىڭ باۋىزداۋ قۇداسى, گۇلنار اپامىزدىڭ قايىن اتاسى. «بىلەتىن ەدىگىمىز» كىتاپپەن تانىسقان سوڭ جاي ءانشەيىن بولىپ شىقتى. ءوزىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن ءبىتىرگەن ابەكەڭ قازاقستاندا حيميا عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالايدى. قالاي تاڭعالمايسىڭ؟
قانىش ساتباەۆتان كەيىن قازاق عىلىمىن اسا بيىككە كوتەرە بىلگەن ۇلى تۇلعا ش.شوكين ايتادى: «پەرەد وتكرىتيەم اكادەمي ناۋك كاز سسر ك.ي.ساتپاەۆ وتپراۆيل 24 نايبولەە تالانتليۆىح كانديداتوۆ ناۋك ۆ موسكۆۋ, لەنينگراد ي درۋگيە گورودا سسسر, س تەم, چتوبى وني زاششيتيلي دوكتورسكيە ديسسەرتاتسي. پەرۆىم يز نيح زاششيتيل ديسسەرتاتسيۋ ابيكەن بەكتۋروۆ. كانىش يمانتاەۆيچ نازۆال ەگو تۋلپاروم» (217-بەت.) تۇلپاردى تايىندا تانۋ دەگەنىمىز وسىنداي-اق بولار اسىلى! تۇلپاردى الىپ شىعار باق دەسەك تە, باپ تا كەرەك ەكەنىن وسى ءبىر لەبىز ءبىلدىرىپ وتىر ەمەس پە؟!
ۇستازدارىمىزدىڭ ۇستازى ەسماعامبەت سامۇرات ۇلى ىسمايىلوۆتى الايىقشى. تۇرسەكەڭنىڭ (كاكىش ۇلى) ماقالاسى «قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى» (18-بەت) اتالادى. بۇل اسىرا سىلتەۋ. ءبىز كەيدە تۇلعانى بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ كوزىنە بيىكتەتىپ كورسەتۋ ءۇشىن ارتىق ايتىپ جاتامىز. سويتەمىز دە تاريحقا قيانات جاسايمىز. زامانانىڭ ءزايىلىن كورە ءجۇرىپ ەڭبەك ەتكەن, كوزدەن كەتسە دە كوڭىلدە وشپەستەي بولىپ قالعان اياۋلى جانداردىڭ ءوز كىسىلىگىن, كىسىلىكتەن تۋعان ءوز ەڭبەگىن ايتساق تا جەتەدى ەمەس پە؟! وسىنداي لەبىزدى مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ جازباسىنان كورەمىز. ەڭبەكتەگى ەڭ ۇزدىك ەستەلىك ماقالا مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىكى ەكەنىن ايتۋ پارىز. باسقاسىن بىلاي قويعاندا, جاس عالىمنىڭ پاتەردەن پاتەرگە كۇنارالاتا كوشىپ جۇرگەنىن بىلگەن ساتتە نەمەرە ىنىسىنە ايتقانىن كەلتىرەيىكشى.
«ءمۇتاللاپ, سەنىڭ شاۋىپ شىققان جەرىڭ مەكتەپ ديرەكتورلىعى. ەلگە, كوكشەتاۋعا قايت. رەنجىمە. ءوزىڭ وتىرعان ءۇيدى مىنا مىرزاتايعا بەر, قاڭعىپ ءجۇر, بۇل جىگىتتەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتىپ وتىرمىز, ادەبيەتشى عالىم بولادى», – دەدى سالماقتاپ.
بايقايمىن, كۇتپەگەن بولۋى كەرەك, ءمۇتاللاپ ماڭدايىن تاسقا سوققان بەكىرە بالىعىنداي ءۇن-ءتۇنسىز, تىم-تىرىس وتىرىپ قالدى.
ايتسە دە, ناعاشى اعاسىنا قارسى ءسوز ايتا المادى. وتىرىپ-وتىرىپ, ءبىرازدان سوڭ: «ماقۇل», – دەدى (266-267-بەتتەر).
ءوزىمىزدى قانشاما توقتاتىپ, ەندىگى ويدى جيناقتاي ايتامىز دەگەنىمىزگە قاراماي اسەر بيلەپ دارا-دارا تۇلعالار جايىندا سويلەپ كەتىپ جاتىرمىز. جاقسىلىعىن ايتقىڭ كەلەدى جارىقتىقتاردىڭ!
ەڭبەگى ءولىپ قالعان عالىمدىق, قىزمەتى ءوشىپ قالعان «قايراتكەرلىك» ارتىق دارىپتەلەتىنى بار سەريا ونىمدەرى اراسىندا.
كىتاپتارداعى پىكىر يەلەرى – ءار سالانىڭ ادامدارى, جۇلدىزى جانعان ماماندارى. ال, ولار وتكەن جولدى سارالاۋ, جاساعان ەڭبەكتى تالداي وتىرىپ باعالاۋ وڭاي ەمەس. ويتكەنى, سىرت جۇرت سىرتتاپ كىرە المايدى. ويتكەنى, ول عىلىمي «قورىق». سالانىڭ مامانى عانا كىرسە كەرەك. عالىم قورىعىنا كىرە العان سالا مامانى (اۆتور) ءسوز ونەرى ماشاقاتىن, مەحناتىن باستان كەشپەگەندىكتەن, جازۋ ستيحياسىن مەڭگەرە بەرمەيدى. باس بىلمەگەن قالام ساليقالى ستيلگە باستاي بەرمەيدى. سودان دا كولەمى كوش-قۇلاش ماقالالار كەيدە ءبىر بەتتىك قۇتتىقتاۋ ورنىنا جۇرە المايدى.
ايتالىق, ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ قاتارلاس قاناتتاسى, كورنەكتى عالىم, قوعام قايراتكەرى كەنجەعالي ساعاديەۆتى قۇتتىقتاۋى. «ارتىڭىز – داڭعىل. الدىڭىز – اسقار. ادەمى جاستاسىز. ءسابي كەزىڭىزدە جاتقان بەسىگىڭىز, ەسەيگەن سوڭ اشقان ەسىگىڭىز قۇتتى بولىپتى. جىگىتتىڭ ەڭ سۇلەيىنە بۇيىرماس باقىتتىڭ ءبارى ماڭدايىڭىزدا. جۇيرىكتىڭ ەڭ ءدۇلەيىنە بۇيىرماس جۇلدەنىڭ ءبارى قانجىعاڭىزدا», دەيدى اعىل-تەگىل وي الىبى. ءابىش اعانىڭ شاعىن قۇتتىقتاۋى كولەمدى ماقالالاردىڭ قاي-قايسىسىنان دا ءباسى بيىك تۇر عوي.
قورعانبەك امانجولدىڭ «اققۇمنان اققان بۇلاق...» اتالاتىن پورترەتتىك ماقالاسىندا ءبىر ءساتتى شتريح بار. قازمۋ رەكتورى, ارلى اسقار زاكاريننىڭ دوكۋمەنتى ءماسكەۋگە كەتىپ قالعان بالا كەنجەعاليدى كوميسسيامەن سويلەستىرىپ, وقۋعا «دوكۋمەنتسىز» قابىلداۋى قانداي ءتالىمدى تىرلىك؟!
رەكتورلىقتىڭ ەتالونى ءو.جولداسبەكوۆ تۋرالى م.قۇل-مۇحاممەدتىڭ قوس ءتىلدى «ارىستانى» جاسامپاز جاقسى دۇنيە ەكەن. ءتىپتى, تۇتاس كىتاپتىڭ جۇگىن كوتەرىپ تۇر دەسە دە بولادى.
سۋرەتاستى ماتىندەردە كەيبىر كىسىلەر اتى اداستىرىلىپ, شاتاستىرىلىپ بەرىلەدى. «ت.اماندوسوۆ قاسىندا ز.قابدولوۆ (؟)» سۋرەتتەگى كىسى ول ەمەس. تاعى دا – سۋرەتتە بەس كىسى. سۋرەتاستى ءماتىن مىناداي: «ە.ىسمايىلوۆ, م.جولداسبەكوۆ». ءسايفي قۇداش, سەيىتجان وماروۆ, ءماۋيا وماروۆا, قاسىم توعۇزاقوۆ ۇمىت قالعان. بالكىم, قۇراستىرۋشىلار تانىماعان.
«ونەگەلى ءومىر» سەرياسىنىڭ باز ءبىر سانى قايتا باسۋعا جارامايدى. دەمەك, الداعى ۋاقىتتا ساپاعا جۇمىس ىستەۋ كەرەك.
ەندى مىنە, جيىرما بەسىنشى كىتاپ. «بەيسەمباي كەنجەباي ۇلى» اتالاتىن 25-ءشى كىتاپتا كەمشىلىك بار ما؟ كەمشىلىكسىز ەڭبەك بولماس, ءسىرا! الايدا, ول كەمشىلىكتەردى وقىعان ءار بۋىن ءوزى كورسەتە جاتار...
سونىمەن, جاڭا سەريا ومىرگە كەلدى. جاڭا سەريا ونىمدەرى جادىمىزدى جاڭعىرتا, كوزدەن كەتسە دە كوڭىلدە قالعان نەبىر قاسقا مەن جايساڭىمىزدى ەسىمىزگە ءتۇسىرىپ, جانىمىزدى شۋاققا ءبولەپ نۇرلاندىرا كەلدى. سەرياعا مۇرىندىق بولعان ازامات – قاز مۇۋ-دىڭ رەكتورى, پروفەسسور عالىمقايىر مۇتانوۆ! عالىمعا ريزالىعىمىزدى ايتقىمىز كەلەدى. ءبىز سەريا ونىمدەرىنىڭ كەيبىرىن عانا اڭگىمە ەتتىك. شىنتۋايتىندا بۇل ءوزى كەلەشەكتە كەلەلى اڭگىمەگە ارقاۋ بولارلىق, بەرەشەگى – بورىش, كەلەشەگى كەنىش رۋحانيات دۇنيەسى! ازىرگە سەريانىڭ باس يەسى – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى! سەريانى ءبىر وقۋ ورنىمەن شەكتەۋگە (قايراتكەر اتاۋلى تەك قاز مۇۋ-دان شىعا بەرە مە؟) بولماس, ءسىرا. «ونەگەلى ءومىر» – جالپى قازاقتىق دەڭگەيدە كەڭ ورىسكە شىعارۋعا لايىقتى تەڭ ءورىستى سەريا. ولاي بولسا, ۇلتىمىزدىڭ ۇلى تۇلعالارى تاعدىرىن بەتكە الا ءومىرگە كەلگەن «ونەگەلى ءومىر» رۋحانيات ءورىسىن تەڭ جايلاماعى ماقۇل!
قۇلبەك ەرگوبەك.
تۇركىستان.