قۋاتوۆتىڭ قولتاڭباسى

ونىڭ كىندىك قانى قالادا تام­عا­نى­مەن, ەڭبەك جولى دارقان دالا توسىندە باستالعان. ويتكەنى رۋسلاننىڭ اڭسارى بالا كۇنىنەن كوكجيەگىنە كوز جەتپەيتىن جازيرالى كەڭ القاپقا اۋعان. مۇنىڭ ەش قۇپياسى جوق. سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جۇمىسىنا بايلانىستى ءوڭىردىڭ ءار قيىرىنا جولى تۇسكەن اكەسى تۇرجانمەن بىرگە ونىڭ دا بارماعان جەرى جوق. اسىرەسە جازعى كانيكۋلدا اكەسىنىڭ قاسىنان قالماۋشى ەدى. سونداي ساپاردىڭ بىرىندە قۇبا جوندى قىرات ۇستىندە مۇناي سورعان قوندىرعىلاردى كورىپ, قىزىعۋشىلىعى وياندى.

بالا جۇرەگىندە جارىق ساۋلە سە­كىل­دى جىلت ەتكەن سول قىزىعۋشىلىق بيىك بەلەسكە باستار باسپالداق بولارىن بىلگەن جوق. بىراق اتىراۋداعى يۋ.گاگارين اتىنداعى ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنا جەتەلەپ كەلگەنى داۋسىز. بۇل ينستيتۋتتى 1984 جىلى تاۋ-كەن ينجەنەرى ماماندىعىمەن بىتىرگەننەن بەرى ءومىرىن مۇناي-گاز ونەركاسىبىمەن بايلانىستىرۋعا بەلىن بەكەم بۋدى. ءسويتىپ, «گۋرەۆمۇنايگازگەولوگيا» وندىرىستىك بىرلەستىگىندە ەڭبەك جولىن باس­تادى. العاشقى ءتورت جىلدا بالىقشى مۇناي-گاز بارلاۋ ەكسپەديتسياسىندا وپەراتور, ينجەنەر, جەتەكشى ينجەنەر بولىپ جۇمىس ىستەدى. ەكسپەديتسيا باسشىسى ورال اقشولاقوۆ, باس ينجەنەر ءۋالي مىڭباەۆ, باس گەولوگ تاريح تۇحپاتوۆ, باس ديرەكتوردىڭ ءوندىرىس جونىندەگى ورىنباسارى ەرلان ناجىكەنوۆ باستاعان اعا بۋىننىڭ اقىل-كەڭەسىن تىڭداپ, ءتالىمدى تاجىريبەسىن كوكەيىنە ءتۇيدى. تاپسىرمانى بۇلجىتپاي ورىنداپ, سەنىم ۇدەسىنەن كورىندى.

ەڭبەك ءوتىلىنىڭ كەيىنگى بەس جىلىن «تە­ڭىزمۇنايگاز» وندىرىستىك بىرلەس­تى­گىنە قاراستى «تەڭىزمۇناي» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارماسىمەن بايلانىس­تىردى. بۇل ايگىلى «تەڭىز» كەن ورنىن يگەرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ىرگەلى كاسىپورىن بولاتىن. سوندىقتان مۇندا دا ۇڭعىمالاردى سىناۋ جونىندەگى جە­تەك­شى ينجەنەرگە جۇكتەلەر مىندەت جە­ڭىل بولمادى. سول سەبەپتەن اتالعان باس­قارما باسشىلارىنىڭ باتىس اي­ماق­تىڭ كەن ورىندارىنا گەولوگيالىق بارلاۋ جۇرگىزىپ, تاجىريبەسى تولىققان رۋسلان قۋاتوۆتى شاقىرۋىنىڭ استارىنان بىلىكتى مامانعا ارتىلعان سەنىم مەن جاۋاپكەرشىلىكتى اڭعارۋ قيىن ەمەس.

ارادا وتكەن ءۇش جىلدان سوڭ «تەڭىز» كەن ورنىنداعى №1 كەشەندى تەح­نو­لو­گيالىق جەلىلەرى قوندىرعىسى ىسكە قو­سىلىپ, كوپتەن كۇتكەن مول مۇناي كەن ورنىندا بوي كوتەرگەن زاۋىتقا جىبە­رىلدى. بۇل – 1991 جىلعى 6 ءساۋىر. كەزدەي­سوق­تىق, ءتىپتى سايكەستىك دەۋگە بولاتىن شىعار, ەكى جىلدان كەيىن, 1993 جىلعى 6 ساۋىردە «تەڭىزشەۆرويل» بىرلەسكەن كاسىپورنى قۇرىلىپ, ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سەكتورىنا العاشقى شەتەل ينۆەستورى بەت بۇردى. الەمدەگى ەڭ ءىرى كومپانيا – «شەۆروننىڭ» ينۆەستيتسياسىمەن بىرگە «تەڭىز» كەن ورنىنا بىلىكتى ماماندار, جاڭا تەحنولوگيالار مەن تەحنيكالار كەلە باستادى.

سول كۇننەن باستاپ شەتەلدىك ماماندارمەن يىق تەڭەستىرىپ, جۇمىس ىستەگەن وتاندىق مۇنايشىلاردىڭ قاتارىندا رۋسلان قۋاتوۆ تا بار. تەگىندە ونى كەن ورنىندا شەتەلدىك ينۆەستور مەن ما­ماندارىن قارسى الدى دەگەنىمىز اقي­قاتقا جاناساتىن شىعار. ويتكەنى شار­تا­راپقا اتى ءمالىم الپاۋىت كومپانيا بولعانىمەن, شەتەلدىك ينۆەستور دا «بىلمەيتىن جەردىڭ وي-شۇقىرى كوپ» دەگەندەي, الدىمەن وزىندىك قولتاڭباسى قالىپتاسقان وتاندىق ماماندارعا ارقا سۇيەيتىنى داۋسىز. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, قازاقستان تاراپىنان جۇمىس ىستەگەن جەرگىلىكتى مۇنايشىلاردىڭ ەشقايسىسى كاسىبي تۇرعىدان وسالدىق تانىتقان جوق.

سونىڭ ءبىر دالەلى – رۋسلان قۋاتوۆتىڭ 1993-2000 جىلدارى «تەڭىزشەۆرويل» جشس-نىڭ مۇناي ءوندىرۋ تەحنولوگياسى بولىمىندە جەتەكشى مامان لاۋازىمىن اتقارۋى. بىرلەسكەن كاسىپورىن باسشىلارى بىلىكتى ماماننىڭ الەۋەتىن كوبىرەك پايدالانۋدى كوزدەپ, ونى 2004 جىلعا دەيىن ءوندىرىستى وڭتايلاندىرۋ جونىندەگى وندىرىستىك توپقا جەتەكشىلىك ەتۋ مىندەتىن جۇكتەدى. بوزبالا كەزىنەن مۇنايشى بولۋدى كوكەيىنە مىقتاپ تۇيگەن كەيىپكەرىمىز شەتەلدىكتەرمەن بىرلەسكەن كاسىپورىندا جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, اعىلشىن ءتىلىن تەز مەڭگەرىپ الدى. ءتىپتى 2004-2005 جىلدارى «شەۆرون» كورپوراتسياسىنىڭ (اقش) تەحنولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ بولى­مىن­دە كەڭەسشى بولىپ, الەمدىك مۇناي ءوندىرۋدىڭ تاجىريبەسىمەن تانىسىپ كەلدى. شەتەلدەن ورالعاننان بەرى «تەڭىز­شەۆرويل» جشس-نىڭ مۇناي ءون­دى­رۋ تەحنولوگياسى بولىمىندە مەنەدجەر مىن­دەتىن اتقارادى.

وزىنە جۇكتەلگەن جۇمىستى ادال ات­قا­راتىن بىلىكتى مۇنايشىنىڭ ەڭبەگى ەلەۋ­­سىز ەمەس. ماسەلەن, كاسىپورىن باس­شى­­لارىنىڭ ۇسىنۋىمەن 2009 جىلى «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. ال 2017 جىلى ودان دا جوعارى ماراپاتقا ۇسى­نىلدى. بۇل – «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى.

– «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى «تەڭىزشەۆرويل» جشس-نىڭ مۇناي ءوندى­رۋ تەحنولوگياسى ءبولىمىنىڭ مەنەد­جە­رى رۋسلان تۇرجان ۇلى قۋاتوۆقا بەرىلدى. جوعارى بىلىكتى ينجەنەر رەتىندە ول مۇناي ءوندىرۋ ءىسىن تەحنولوگيالىق تيىم­­دىلىگى تۇرعىسىنان قامتاماسىز ەت­ۋگە زور ۇلەس قوستى. ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سالاسىنداعى حالىقارالىق سەرىك­تەس­تى­گىنىڭ دامۋىنا اتسالىستى. وسىن­داي كاسىبي مامانداردىڭ ەڭبەگىنىڭ ارقا­سىن­دا مەملەكەتىمىزدىڭ يندۋستريالدى الەۋەتى ارتىپ, ەنەرگەتيكالىق ەگە­مەندىگى نىعايا تۇسۋدە», دەگەن ەدى مۇ­ناي­شىعا جوعارى ماراپاتتى تاپسىرۋ كە­زىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

وتاندىق مۇناي-گاز ونەركاسىبىندە وزىندىك قولتاڭباسى بار رۋسلان قۋاتوۆتى شەتەلدىك ارىپتەستەرى دە قۇرمەت تۇتادى. سونىڭ ءبىرى مايكل پيللوۋدىڭ ايتۋىن­شا, مۇناي وندىرىسىندەگى تەحنيكالىق جابدىقتاردىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەتىن توپقا جەتەكشىلىك ەتەتىن رۋسلان قۋاتوۆ – بىلىكتى باسشى. ءوزى باسقاراتىن توپ جۇمىسىنىڭ ەرەكشە ماڭىزىن جەتە تۇسىنەدى. ارىپتەستەرىن ۇدايى العا جەتەلەپ وتىرادى.

– اكەم ۇدايى «جەرىمىزدىڭ استىندا تۇن­عان بايلىق بار. ونى ەلدىڭ يگىلىگىنە جارا­تۋعا ۇلەسىڭدى قوس» دەپ وتىرۋشى ەدى. ول مەيىر قاندىرار سۋ كوزىن ىزدەدى. ال مەن ەل الەۋەتىن ارتتىرار مۇناي ىزدە­دىم. بوزبالا كۇننەن مۇنايشى بولۋ­دى ارماندادىم. سول ارمانىم ورىندالىپ, كەن ورىندارىن ىزدەۋگە ۇلەسىمدى قوس­تىم, – دەيدى قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى.

اتىراۋ وبلىسى