اگرارلىق سالانى ۇلكەن وزگەرىستەر كۇتەدى
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا «اۋىل شارۋاشىلىعىن, اسىرەسە, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمىنە ءوسىپ وتىرعان جاھاندىق سۇرانىس جاعدايىندا اۋقىمدى جاڭعىرتۋ قاجەت. الەمدىك ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ كوشباسشىسى بولۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن ارتتىرۋ ءۇشىن بىزگە مىنالار قاجەت.ەگىستىك الاڭىن ۇلعايتۋ. مۇنداي مۇمكىندىك بارلىق ەلدەردە بىردەي جوق ەكەنىن اتاپ وتەمىن. ەگىستىك ءتۇسىمىن, ەڭ الدىمەن جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ەسەبىنەن ەلەۋلى كوتەرۋ قاجەت. ءبىز الەمدىك دەڭگەيدەگى مال شارۋاشىلىعى جەم-ءشوپ بازاسىن قۇرۋ ءۇشىن ۇلكەن الەۋەتكە يەمىز. ءبىز ەكولوگيالىلىققا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, ۇلتتىق باسەكەگە قابىلەتتى برەندتەر قۇرۋعا ءتيىسپىز. ناتيجەسىندە مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ الدىنا – ەكولوگيالىق تازا ءوندىرىس سالاسىنداعى جاھاندىق ويىنشى بولۋ مىندەتىن قويامىن», دەپ ەرەكشە اتاپ, ەل الدىنا بولاشاققا باعىت بولارلىق ۇزاقمەرزىمدى مىندەت جۇكتەدى.
اگرارلىق سالانى ۇلكەن وزگەرىستەر كۇتەدى
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا «اۋىل شارۋاشىلىعىن, اسىرەسە, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمىنە ءوسىپ وتىرعان جاھاندىق سۇرانىس جاعدايىندا اۋقىمدى جاڭعىرتۋ قاجەت. الەمدىك ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ كوشباسشىسى بولۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن ارتتىرۋ ءۇشىن بىزگە مىنالار قاجەت.ەگىستىك الاڭىن ۇلعايتۋ. مۇنداي مۇمكىندىك بارلىق ەلدەردە بىردەي جوق ەكەنىن اتاپ وتەمىن. ەگىستىك ءتۇسىمىن, ەڭ الدىمەن جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ەسەبىنەن ەلەۋلى كوتەرۋ قاجەت. ءبىز الەمدىك دەڭگەيدەگى مال شارۋاشىلىعى جەم-ءشوپ بازاسىن قۇرۋ ءۇشىن ۇلكەن الەۋەتكە يەمىز. ءبىز ەكولوگيالىلىققا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, ۇلتتىق باسەكەگە قابىلەتتى برەندتەر قۇرۋعا ءتيىسپىز. ناتيجەسىندە مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ الدىنا – ەكولوگيالىق تازا ءوندىرىس سالاسىنداعى جاھاندىق ويىنشى بولۋ مىندەتىن قويامىن», دەپ ەرەكشە اتاپ, ەل الدىنا بولاشاققا باعىت بولارلىق ۇزاقمەرزىمدى مىندەت جۇكتەدى.
ال 2014 جىلدىڭ 17 قاڭتارى كۇنى جاريا ەتكەن «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ اگرارلىق عىلىمنىڭ, ونىڭ ىشىندە گەندىك جاڭعىرتىلعان داقىلدار ازىرلەۋدىڭ ارقاسىندا قازاقستان وڭىرلىك ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمدەرىن ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ بىرىنە اينالاتىندىعىن ايتتى. «قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن يننوۆاتسيالىق باعىتقا ءتۇسىرۋ ماڭىزدى. بۇل – ءبىزدىڭ ءداستۇرلى سالامىز. ازىق-ت ۇلىككە دەگەن قاجەتتىلىك ارتا بەرەدى. بۇل سەكتورعا ينۆەستيتسيا كوبىرەك سالىنادى. سوندىقتان بۇگىنگى فەرمەرلەر تەك ۋاقىتشا ءارى اۋا رايىنا بايلانىستى كەزدەيسوق جەتىستىكتەرگە مالدانىپ قالماي, ءوندىرىستىڭ ءوسىمى ءجونىندە ويلانۋعا ءتيىس. جاھاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىندە باسەكە وسە بەرەتىن بولادى. جەرمەن جۇمىس ىستەيتىندەر, ەڭ الدىمەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ, ونىمدىلىكتى ۇزدىكسىز ارتتىراتىندار, جۇمىسىن الەمدىك ستاندارتتار نەگىزىندە جۇرگىزەتىندەر بولۋى كەرەك. ءبىرىنشى كەزەكتە, اسىرەسە, باعا قالىپتاستىرۋدىڭ اشىق مەحانيزمدەرى ارقىلى ءتيىمدى جەر نارىعىن قۇرۋ ماڭىزدى. اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە وزىق تەحنولوگيالار ەنگىزۋدى ەسكەرىپ, جالعا بەرگەندە عانا باسەكە كۇشەيەدى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا بيزنەستىڭ دامۋىنا, فەرمەرلەر كووپەراتسياسى ۇدەرىسىنە, جەردى ءتيىمدى پايدالانۋعا بوگەت جاسايتىن بارلىق كەدەرگىنى جويعان ءجون», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇل مىندەتتەردى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, تەرەڭىرەك تۇسىنەتىن بولساق, ەلىمىزدىڭ اگرارلىق سالاسىندا اۋقىمدى دا ساپالى جاڭعىرتۋلار ءجۇرگىزىلۋى ءتيىس. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەل تۇرعىندارىنىڭ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتىپ, الەمدىك نارىققا لايىقتى كىرىگە الاتىن ءتيىمدى اگروونەركاسىپتىك جۇيە قالىپتاستىرۋ بولۋى كەرەك. قازىر وسىعان وراي ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى سياقتى ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋ تۇرعىسىنان وتە وزەكتى مىندەتتى ناتيجەلى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان ازىق-ت ۇلىك تاۋەلسىزدىگىن, اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان كەشەندى شارالار جۇرگىزىلۋدە. ەلباسى جۇكتەگەن مىندەتتەردى مۇلتىكسىز اتقارىپ, قازاقستان الەمدىك ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ كوشباسشىسىنا اينالۋ ءۇشىن ءبىز اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن ەسەلەپ ارتتىرۋىمىز كەرەك.
جالپى, ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنى ءۇشىن مال شارۋاشىلىعى ماڭىزدى سالاعا اينالىپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە قازاقستان قۇس ەتىنەن باسقا مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمەن ءوزىن-ءوزى تولىقتاي دەرلىك قامتاماسىز ەتەتىن جاعدايدا. سونىمەن بىرگە, سوڭعى جىلدارى ەگىنشىلىكپەن سالىستىرعاندا مال شارۋاشىلىعىندا وندىرىلەتىن ءونىم كولەمى ءوسىپ, بۇل سالانىڭ ۇلەسى ۇنەمى ارتۋ ۇستىندە. «مال – باققانعا بىتەدى» دەمەكشى, مەملەكەت تاراپىنان مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا جاسالىپ جاتقان جان-جاقتى قامقورلىق پەن قولداۋدىڭ ارقاسىندا, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرۋدەگى مۇنداي اراقاتىناسقا تۇڭعىش رەت قول جەتتى. بۇل ءۇردىس اگرارلىق سالانى كەشەندى جانە تەڭگەرىمدى دامىتۋ بويىنشا باعىتتىڭ ورنىقتىلىعىن كورسەتەدى. جايلاۋلاردى سۋلاندىرۋ – مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ۇنامدى اسەر ەتكەن باستى فاكتورلاردىڭ ءبىرى. سونىڭ ارقاسىندا ءتورت ت ۇلىكتىڭ باسى 2000 جىلمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي ءوستى. اسىرەسە, دانا حالقىمىزدىڭ ۇرپاعىنا «مال وسىرسەڭ – قوي ءوسىر, پايداسى ونىڭ كول-كوسىر» دەپ وسيەت ەتكەنىندەي, سوڭعى جىلدارى قوي وسىرۋگە, جالپى ءتورت ت ۇلىكتى تولدەتىپ, مال وسىرۋگە, ونىڭ باس سانىن كوبەيتۋگە, ءتىپتى, ولاردان دايىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن وندىرۋگە بەت بۇرعان كاسىپكەرلەردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. ول زاڭدى دا. ويتكەنى, پرەزيدەنتىمىز ايتقانداي, بۇل – ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز عاسىرلار بويى اينالىسقان ەڭ ەتەنە جاقىن, ءداستۇرلى سالامىز.
بۇگىنگى كۇنى ەلباسىمىز دا بولاشاق اگرارلىق سەكتوردا ەكەنىن ەرەكشە ەسكەرتىپ وتىر. ەگەر ءبىز ءتورت ت ۇلىكتى تەك ەتى مەن ءسۇتى ءۇشىن عانا وسىرمەي, ولاردان الىناتىن ميلليونداعان دانا تەرى مەن مىڭداعان توننا ءجۇندى دە وڭدەيتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس تۇرىندەگى وڭدەۋ كاسىپورىندارى جەلىسىن قۇرىپ, ولاردى ساپالى دايىندالعان دايىن ءونىم رەتىندە وندىرەتىن جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتاتىن بولساق, بۇل ەل كولەمىندە قانشاما جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, حالقىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىس جاعدايلارىنىڭ جاقسارۋىنا جول اشاتىنى انىق. ول ءۇشىن ارينە, ءبىز بيزنەستى, اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە, سالىقپەن قامتاماسىز ەتىپ, ۇزاق مەرزىمدى قارجىلاندىرۋ مەن وتكىزۋ نارىقتارىنا دەلدالسىز, وزدەرى تىكەلەي شىعاتىنداي جاعداي جاساۋىمىز, قاجەتتى كادرلارمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. بۇل ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى مەن باسقا دا تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ مولايىپ, باعانىڭ تۇراقتانۋى مەن ارزانداۋىنا, ءوندىرۋشى رەتىندە ديقاندار مەن شارۋالاردىڭ, وڭدەۋ ىسىمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەردىڭ ىنتاسى مەن ەڭبەككە دەگەن قۇشتارلىعىن, قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا, ولاردا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردىڭ تۇرمىس جاعدايلارىنىڭ جاقسارۋىنا باستايتىن ەڭ تۋرا جول. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى باعدارلاماسىنىڭ دا ءتۇپ قازىعى.
مەن ۇزاق جىلدار بويى اۋىل شارۋاشىلىعى ماسەلەلەرىمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان عالىم رەتىندە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعى تۇيتكىلدى جايتتاردى شەشۋگە جان-جاقتى ويلاستىرىلعان جانە بىلىكتى كوزقاراسپەن قاراپ, دەر كەزىندە ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلداپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ايتالىق, «اگروبيزنەس-2020» سالالىق باعدارلاماسى قابىلداندى. وعان سوڭعى جىلدارى ءبىرىنشى رەت جايلاۋلاردى سۋلاندىرۋ ماسەلەسى ەنگىزىلىپ, وسىعان قاتىستى ءتۇيتكىلدەردى شەشۋ رەسپۋبليكالىق دەڭگەيگە شىعارىلدى. بۇل بۇكىل ەل كولەمىندەگى جايلاۋلار مەن اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنەن الىناتىن جەم-ءشوپتى مولايتۋدىڭ باستى نەگىزدەرىنىڭ ءبىرى. ايتپەسە, وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىگى جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, رەسپۋبليكامىزدا اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتتاعى جەرلەردىڭ 15 پايىزدايى ءالى كۇنگە ءتيىمدى پايدالانىلمايدى. شابىندىقتار مەن جايلاۋلاردى پايدالانۋعا جەتكىلىكتى قارجى بولىنبەگەندىكتەن, ولاردىڭ ءونىمدىلىگى جىلدان جىلعا ازايىپ, توزىپ بارا جاتىر. سونىمەن بىرگە, ءبۇگىنگى كۇنى 125 ميلليون گەكتارداي جايىلىم جەر سۋلاندىرىلماعاندىقتان, تولىق پايدالانىلمايدى. ال اۋىلدىق جەرلەرگە جاقىن ورنالاسقان 20 ميلليون گەكتارداي جايىلىم جەر ءتيىمدى پايدالانىلماعاندىقتان, ازىپ-توزىپ بارا جاتىر دەگەن باعا بەرىلىپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى قانشا الەۋەت, قانشاما مۇمكىندىك؟! سوندىقتان دا ەلباسى جايلاۋلار مەن شابىندىقتاردى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن بۇرىنعى قۇدىقتاردىڭ ءبارىن قالپىنا كەلتىرىپ, ولاردى سۋلاندىرۋ جونىندە تاپسىرما بەردى.
ەندى الىس جايلاۋلاردا ينفراقۇرىلىمدار سالۋ بويىنشا جۇمىستاردى جەدەلدەتۋ قاجەت. جالپى, 2013-2020 جىلدار ارالىعىندا 4 مىڭداي شاحتالىق جانە قۇبىرلى قۇدىقتاردى سالۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى 32 ميلليون گەكتاردان استام جايىلىمدىق جەردە اۋىلشارۋاشىلىق سۋلاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جەم-ءشوپ ءوندىرۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ تاعى ءبىر تەتىگى – ەگىس القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ. بۇل باعىتتا دا العا ىلگەرىلەۋ بار. 2013 جىلى جەم-شوپتىك داقىلدار 3,1 ميلليون گەكتار جەرگە ورنالاستىرىلدى. بۇل الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 10 پايىزعا ارتىق. كەلەشەكتە جەم-شوپتىك داقىلدار وسىرىلەتىن اۋماقتى 8,8 ميلليون گەكتارعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. جالپى, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 20 ميلليون اقش دوللارىنان اسا قارجى ءبولۋ كوزدەلسە, سونىڭ 75 پايىزى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىن قولداۋعا باعىتتالماق. ناتيجەدە ەل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا دەگەن سۇرانىسى 80 پايىزعا قامتىلىپ, ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.
بۇگىنگى كۇنى ۇكىمەت ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى الدىنا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ ەگىستىك كولەمىن ۇلعايتۋ; جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ ەسەبىنەن ءونىمدىلىكتى ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ; مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن بەرىك جەم-ءشوپ بازاسىن قۇرۋ; ەكولوگيالىلىققا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, باسەكەگە قابىلەتتى ۇلتتىق برەندەر شىعارۋ سياقتى ءتورت نەگىزگى مىندەت قويىپ وتىر. وسىلاي, ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنى تازا ەكولوگيالىق ءونىم شىعارۋ سالاسىندا جاھاندىق ويىنشىعا اينالىپ, قازاقستان ەت جانە ءسۇت ونىمدەرىن ەكسپورتتايتىن وڭىرلىك ءىرى ەلگە اينالۋى ءتيىس. ول ءۇشىن, پرەزيدەنتىمىز شەگەلەپ ايتقانداي, ەگىن شارۋاشىلىعىندا سۋدى كوپ قاجەت ەتەتىن, تيىمدىلىگى تومەن داقىلدار كولەمىن قىسقارتۋ, ولاردى كوكونىسپەن, مايلى جانە ازىقتىق ونىمدەرمەن الماستىرۋ جولىنا بەت بۇرۋ كەرەك. اگروحيميكاتتاردى ءتيىمدى تۇتىنۋدىڭ, قۋاڭ جەرلەردە توپىراقتى نولدىك وڭدەۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارى مەن وزگە دە يننوۆاتسيالاردى قولدانۋدى كەڭەيتۋدىڭ كەشەندى شارالارى قاجەت. ءبىزدىڭ الدىمىزدا وندىرىلگەن ءونىمنىڭ قوسىمشا قۇن سالىعىن 16 پايىزعا دەيىن كوبەيتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ەڭبەك ءونىمدىلىگىن 2 ەسە ارتتىرۋ, ەلىمىزدىڭ جالپى ەكسپورتتىق كولەمىندە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن 8 پايىزعا دەيىن ۇلعايتۋداي وراسان مىندەتتەر تۇر. ولاردى شەشۋگە تولىق مۇمكىندىك بار. ءويتكەنى, ەلىمىزدىڭ اگرووندىرىستىك كەشەنى الۋان ءتۇرلى. ول 65 سەكتور جانە ونىڭ كىشى تۇرلەرىنەن تۇرادى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, سونىڭ 15-ءى بارىنشا باسەكەگە قابىلەتتى. ولار – مايلى داقىلداردى, جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن, ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرىن, قانت, ءجۇن جانە ولاردان وڭدەلەتىن ونىمدەردى قايتا وڭدەۋ, بالىق ونىمدەرى, تۇيە, مارال, بال اراسى شارۋاشىلىعى جانە تاعى باسقالار. جىل سايىن قازاقستاندا ىلعال ساقتاۋ تەحنولوگياسىن قولدانۋ كولەمى ۇلعايىپ كەلەدى. 2013 جىلى ونىڭ كولەمى 12 ميلليون گەكتارعا جەتتى. جۇگەرى مەن بيداي ونىمدىلىگىن جاقسارتۋ حالىقارالىق ورتالىعى ساراپشىلارىنىڭ باعالاۋىنشا, قازاقستان وتكەن جىلى نولدىك تەحنولوگيانى قولدانۋ كولەمى بويىنشا الەمدە 9-ورىنعا شىقسا, ىلعال ساقتاۋ تەحنولوگياسىن ورىستەتۋ بويىنشا قىتايدان كەيىن 2-ورىندى يەلەنگەن. سولاردىڭ ەسەبىنەن بيداي ونىمدىلىگى 720 مىڭ تونناعا نەمەسە 220 ميلليون اقش دوللارىنا ارتىپ وتىر. وسى ءوسىمنىڭ ءوزى بۇكىل اۋىلشارۋاشىلىق زەرتتەۋلەر جۇيەسىنە 10 جىل بويى جۇمسالعان شىعىندى تولىق جابادى.
رەسپۋبليكامىزدا وراسان زور جايىلىمدىق جەر قورى بار, ول بۇكىل اۋىلشارۋاشىلىق جەر كولەمىنىڭ 84 پايىزىن قۇرايدى. بىراق, جوعارىدا اتاپ كەتكەنىمدەي, قازىرگى جەم-ءشوپ قورى مالداردى 17-25 ءتۇرلى نورمالىق كورسەتكىشتەردەن تۇراتىن جۇعىمدى جەم-شوپپەن تولىققاندى جانە تەڭگەرىمدى ازىقتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. سونىڭ سالدارىنان ءبىز مال باسىنىڭ گەنەتيكالىق الەۋەتىن تەك 40-60 پايىز توڭىرەگىندە عانا پايدالانىپ وتىرمىز. دەسەك تە, قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى دامۋىنىڭ سەرپىنىن سارالاۋ نەگىزگى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ ءوسۋىنىڭ ۇنامدى بەتالىسىن كورسەتەدى. قويىلعان مىندەتتەردىڭ تابىستى ورىندالۋىنا ءبىلىم, عىلىم جانە تاجىريبەنى تىعىز ينتەگراتسيالاي وتىرىپ, مەيلىنشە تەزىرەك قول جەتكىزۋگە بولادى.
ال بيىلعى جولداۋدىڭ ەرەكشەلىگى, ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ ءتۇپ قازىعى ەتىپ الىنعان ۇلى مۇرات – ماڭگىلىك ەل بولۋدى ۇلتتىق يدەيا رەتىندە ۇسىندى. مەن ۇستاز, عالىم رەتىندە ونىڭ نەگىزگى تۋ ۇستاۋشىلارى دا, قۇرۋشىلارى دا بويىندا ۇلتتىق نامىسى, كۇش-جىگەرى جانە تۋعان جەر مەن ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى شەكسىز جاستار دەپ بىلەمىن. «بايلىق – جەردە, باقىت – ەڭبەكتە» دەيدى حالقىمىز. وسىناۋ اسقاق تا ماڭگىلىك مۇراتقا جەتىپ, باي دا باقىتتى عۇمىر كەشۋ ءۇشىن, اسىرەسە, سول جاستار, ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى سانالى تۇردە ەسەلى دە ءتيىمدى ەڭبەك ەتۋى كەرەك.
راحىمجان ەلەشەۆ,
قر ۇعا اكادەميگى,
مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى.