امەريكا قۇراما شتاتتارى 11 قىركۇيەكتەگى تەراكت قۇرباندارىن ەسكە الىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
بۇل تۋرالى حابار 24 تەلەارناسى مالىمدەدى.
2001 جىلدىڭ 11 قىركۇيەگىندە تەرروريستەر 2 اۋە كەمەسىمەن نيۋ-يوركتەگى بۇكىلالەمدىك ساۋدا ورتالىعىن سوعىپ, ءزاۋلىم عيماراتتاردىڭ كۇل تالقانىن شىعارعان ەدى. ءۇشىنشى لاينەر ۆاشينگتون ماڭىنداعى پەنتاگوندى نىساناعا الدى. ال ءتورتىنشى ۇشاق پەنسيلۆانيا شتاتىنداعى القاپقا قۇلادى. وسى وقيعا كەزىندە 19 جانكەشتىدەن وزگە 2977 ادام مەرت بولدى. بۇل سول كەزدە اۋعانستاندى مەكەندەگەن ء«ال-كايدا» ەكسترەميستىك ۇيىمىنىڭ ءىسى ەدى.
11 قىركۇيەكتەگى تەراكت كەزىندە قازا تاپقانداردىڭ وتباسىنا جانە زارداپ شەككەندەرگە وسى ساتكە دەيىن 8 ميلليارد دوللاردان استام وتەماقى تولەنگەن. بۇل تۋرالى وسى ىسكە جاۋاپتى قوردىڭ ەسەبىنە سىلتەمە جاساعان امەريكاندىق «سي-ەن-ەن» تەلەارناسى حابارلادى. وتەماقى 40 مىڭنان اسا ادامعا بەرىلگەن. بيىل جازدا ءوتىنىش قابىلداۋ اياقتالعان بولاتىن. بىراق قوعامدىق بەلسەندىلەر وتەماقىعا ءوتىنىش قابىلداۋدى قايتا جانداندىرۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. سەبەبى اتالعان اقشا قولىنا تيمەگەن ادامدار ءالى كوپ.
«2001 جىلى 11 قىركۇيەكتە ءبىزدىڭ توپ جۇمىس كەستەسى بويىنشا ەگىز مۇنارانىڭ ءورت قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپتى بولدى. سول كەزدە قوس عيماراتتا 50 مىڭعا دەيىن ادام بولعان. ءورت ءسوندىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ 750 مامانى ەۆاكۋاتسياعا جۇمىلدىرىلدى. ءبىز مىڭداعان ادامدى الىپ شىقتىق. 343 ارىپتەسىمىزدەن ايىرىلدىق. سول كۇننەن كەيىن ءبىزدىڭ ءومىرىمىز تۇبەگەيلى وزگەردى. كۇنىنە 24 ساعات, اپتاسىنا 7 كۇن قۇتقارۋ جۇمىسىمەن اينالىستىق. وسىلايشا 2002 جىلدىڭ مامىرىنا دەيىن قاۋىرت جۇمىس ىستەدىك», دەيدى نيۋ-يورك ءورت ءسوندىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ كوميسسارى دەن نيگرو.
لاڭكەستىك شابۋىلداردان كەيىن اۆياتسيادا كوپ نارسە وزگەردى. بۇرىن ايقارا اشىق تۇراتىن ۇشقىشتاردىڭ كابيناسىنا ەشكىم بۇزا المايتىن بروندى ەسىكتەر ورناتىلدى. ۇشۋ الدىنداعى تەكسەرىس كۇشەيتىلدى. اۋە كومپانيالارى اقش بيلىگىنە ءار جولاۋشى تۋرالى الدىن الا اقپارات جولدايتىن بولدى. تەكسەرىس كەزىندە كۇدىك تۋدىرعاندا رەيسكە جىبەرىلمەيتىن جاعداي جيىلەدى.
«ەڭ ۇلكەن وزگەرىستىڭ ناتيجەسى رەتىندە ترانسپورت قاۋىپسىزدىگىنىڭ اكىمشىلىگى اتتى ارنايى مەكەمە قۇرىلدى. وسىلايشا اۋەجايلارداعى جولاۋشىلار مەن جۇكتەردى جاپپاي, باستان-اياق سكانەرلەۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى», دەدى, اۆياتسيا قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى ساراپشى دجەفف پرايس.
تەراكتىلەردى ۇيىمداستىردى دەگەن كۇدىككە ءىلىنىپ, گۋانتانامو تۇرمەسىنە قامالعان 5 ادامعا قاتىستى سوت ءىسى قايتا جانداندى. بۇل پروتسەسس 17 اي بۇرىن كوروناۆيرۋسقا بايلانىستى 17 اي بۇرىن توقتاتىلعان ەلدى.
كۇدىكتىلەر اراسىندا باس ۇيىمداستىرۋشى - كۋۆەيت تۋماسى حاليد شەيح موحاممەد جانە 4 سىبايلاسى بار. دجو بايدەن تەراكتىلەرگە قاتىسى بار تەرگەۋدىڭ جەكەلەگەن ماتەريالدارىن قۇپيا قۇجات ساناتىنان شىعارىپ, جاريالاۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. بۇل ونىڭ سايلاۋ الدىندا بەرگەن ۋادەcىنىڭ ءبىرى بولاتىن. سونداي-اق بايدەن اقش-تا وسىدان 20 جىل بۇرىن جاريالانعان توتەنشە جاعداي رەجيمىن تاعى 1 جىلعا ۇزارتتى. سەبەبى قۇراما شتاتتارعا جاڭا شابۋىلدار جاسالۋ قاۋپى ءالى دە بار كورىنەدى.
«11 قىركۇيەكتەگى وقيعالاردى ءبىزدى جەكە ادام جانە تۇتاس ۇلت رەتىندە تولىعىمەن وزگەرتتى. 20 جىل بۇرىنعى تەراكتىلەرگە قاتىسقان لاڭكەستەر سياقتى راديكالدار ءالى دە بار, قاۋىپ-قاتەر سەيىلگەن جوق. ءبىز ولاردان ارقاشان قورعانۋىمىز كەرەك», دەدى اقش-تىڭ باس پروكۋرورى مەرريك گارلاند.
اقش پرەزيدەنتى قىركۇيەكتىڭ 10-نان 12-سىنە دەيىن 3 كۇندى لاڭكەستىك قۇرباندارىن ەسكە الۋ جانە رۋحتارىنا ءتاۋ ەتۋ كۇندەرى دەپ جاريالادى. جاقىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالناماعا قاتىسقان امەريكاندىقتاردىڭ 64 پروتسەنتى اقش-تاعى ءومىر سالتىن تۇبەگەيلى وزگەرتكەنىن ايتقان. ال جارتىسىنا جۋىعى 11 قىركۇيەكتى جالپىۇلتتىق دەمالىس كۇنى دەپ جاريالاۋدى قۇپتاعان.