ءبىلىمدى جاس, بولاشاققا قادام باس!

الماتى وبلىسىندا ءبىلىم كۇنى مەرەكەسىندە 6 جاڭا مەكتەپ ەسى­گىن ايقارا اشتى. ونىڭ تور­تەۋى تۇر­عىندارى تىعىز ورنا­لاس­­قان ىلە, قاراساي اۋداندارىن­دا قول­دانۋعا بەرىلسە, ەكەۋى پان­فيلوۆ جانە ەسكەلدى اۋداندارىندا پايدالانۋعا بەرىلدى. الماتى سياق­تى الىپ مەگاپوليسكە ىرگەلەس جات­قان ىلە اۋدانىنداعى ۋربانيزا­تسيا ءۇردىسىنىڭ توقتاۋسىز ءجۇرۋى ادام­داردىڭ الەۋمەتتىك قا­جەتتىلى­گىن وتەۋگە دەگەن سۇرا­نىستى دا ارتتىرىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە بالالاردى مەكتەپپەن قامتۋ ماسەلەسى وتكىر تۇر. ايماقتاعى ءۇش اۋىسىم­دى مەكتەپتەردىڭ دەنى وسى اۋدانعا تيەسىلى. ال اتقارۋشى بيلىك اتالعان پروبلەمانى شەشۋگە جۇمىلىپ-اق جاتىر. جاقىندا ىلە اۋدانىندا بىردەن 900, 600 جانە 300 ورىندى 3 مەكتەپتىڭ اشىلۋى بۇعان دالەل بولسا كەرەك. جاڭا مەكتەپتەر اۋدان­نىڭ قاراوي, قوسوزەن جانە بورال­داي اۋىلدارىندا اشىلدى. جاڭادان قولدانىسقا بەرىلگەن ءۇش جاڭا مەكتەپتە ەندى 1 600 بالا ءبىلىم الىپ, 147 پەداگوگ جۇمىس ىستەيدى. وقۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. مەكتەپتەردە موديفيكاتسيالىق كابينەت, اكت جانە سپورت زالدارى, لينگافون جانە ادىستەمەلىك كابينەتتەرى, كومپيۋتەرلىك سىنىپ, شەبەرحانا مەن اسحانا, وقۋ زالى مەن كىتاپحانا بار.

سونداي-اق ءبىلىم كۇنىندە 450 ورىنعا ارنالعان تاعى ءبىر مەكتەپ قاراساي اۋدانىنا قاراستى باتان اۋىلىندا پايدالانۋعا بەرىل­دى. بيىل بۇل اۋدانداعى وقۋ­شى سانى 72 مىڭ بالادان اسقان. ياعني بىلتىرعا قاراعاندا وقۋشى سانى 6 مىڭعا كوبەيىپ وتىر ەكەن.

– اۋدان حالقى تىعىز ورنالاس­قان­دىقتان, مەكتەپ قۇرىلىسىنىڭ ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋدى جويۋعا با­عىت­تالعان ۇلكەن الەۋمەتتىك ما­ڭىزى بار. قازىر قاراساي اۋدانىندا 4 100 ورىنعا ارنالعان 3 مەكتەپ, ونىڭ ىشىندە «اسىل ارمان» شا­عىن اۋدانىندا دا سالىنىپ جاتىر. سونداي-اق 1800 ورىندىق مەك­تەپ­تەرگە 3 قوسىمشا قۇرىلىس نىسا­نى سالىنۋدا. سونىمەن قاتار تاعى 3 جاڭا مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجات­تا­ما دا­­يىن­دالۋدا, – دەيدى قارا­ساي اۋدا­نى­نىڭ اكىمى جانداربەك دالاباەۆ.

سونداي-اق ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى اباي اۋىلىندا دا 180 ورىندى جانە 25 بالاعا ارنالعان شاعىن ورتالىعى بار جاڭا مەكتەپ قولدانىسقا بەرىلدى. ونىڭ قۇرىلىسىنا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 1 ملرد تەڭگەدەن اسا قاراجات ءبولىندى. قۇرىلىس جۇمىستارىن «تالاس-قۇرىلىس» جشس مەردىگەر كومپانياسى جۇرگىزدى. جالپى, ەسكەلدى اۋدانى ءۇشىن وتكەن وقۋ جىلى وتە ءساتتى ءوتتى. ۇبت تاپسىر­عان 360 تۇلەكتىڭ 190-ى وتاندىق جە­تەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا گرانت يەگەرى اتانسا, تاعى سەگىزى وبلىس اكىمىنىڭ گرانتىنا يە بولدى. ال 35 ستۋدەنت شەتەلدە تەگىن وقيدى. جالپى اۋداندا وتكەن جىل­دىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇل­گەرىم دەڭگەيى 61 پايىزدان استى.

تاعى ءبىر زاماناۋي ءبىلىم وشاعى پانفيلوۆ اۋدانىنا قاراستى اققۇدىق اۋىلىندا اشىلعان بولاتىن. 120 ورىنعا ارنالعان جاڭا عي­ما­رات قۇرىلىسىن «نۇر-شاپاعات قۇرىلىس» جشس جۇرگىزدى. 2 جىلعا كەپىلدىكپەن سالىنعان ءبىلىم وشاعى بارلىق ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقپەن قامتىلعان. جالپى اۋدانى 2 736,84 شارشى مەتردى قۇرايتىن عيماراتتا 126 وقۋشىعا 28 مۇعالىم ساباق بەرەدى. پانفيلوۆ اۋدانىندا شالعاي مەكەندەردەگى مەكتەپتەر دە جاڭالانۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا ەكى نىساندا جوندەۋ جۇ­مىس­تارى باستالىپ كەتتى. ياعني باس­قۇنشى اۋىلىنداعى 300 ورىندى جانە قورعاس اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتەرگە كۇردەلى جوندەۋ جۇ­مىستارى ىسكە اسۋدا. سونداي-اق وبلىس بيۋدجەتىنەن كىشى شى­عان اۋىلىنداعى مەكتەپتىڭ جون­دەۋ جۇمىستارىنىڭ جوبالىق-سمە­تا­لىق قۇجاتتاماسىنا قاراجات ءبولىنىپ, كونكۋرس جاريالاندى. كەلەسى جىلى ەكى مەكتەپ كۇردەلى جوندەۋدەن وتەدى دەپ جوسپارلانعان. اۋدان مەكتەپتەرىندە 27 100 وقۋشى ءبىلىم الادى.

بۇگىندە الماتى وبلىسىنىڭ مەك­تەپ­تەرىندەگى وقۋ ءۇردىسى ساني­تار­لىق شەكتەۋلەردى تولىقتاي ساق­تاپ, «1 سىنىپ – 1 كابينەت» جۇيە­سى بويىنشا ءداستۇرلى فورماتتا ءوتىپ جاتىر. مۇنان بولەك ءبىلىم مەكەمەلەرى 100 پايىز Ashyq جوباسىنا تىركەلگەن. وقۋ جىلى باستالعانعا دەيىن مۇعالىمدەردىڭ 96 پايىزى جۇقپالى ىندەتكە قارسى ۆاكتسينا سالدىردى.

جالپى, جاڭا وقۋ جىلىندا وبلىستىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا 5,5 ملرد تەڭگە بولىن­گەن ەكەن. ونىڭ ىشىندە وقۋ­لى­ق­تار ساتىپ الۋعا جانە كىتاپ قورىن جاڭارتۋعا 3,8 ملرد تەڭگە قاراس­تىرىلعان. ياعني وقۋشىلار وقۋ­لىقتارمەن 100 پايىز قامتىلدى. سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيىن قوسىم­شا 109 جاڭا موديفيكاتسيا كابينەتى مەن 23 STEM كابي­نەتىن جابدىقتاۋ جوسپارلانۋدا. ستاندارتقا سايكەس ءوڭىر مەك­تەپتەرىندە قاۋىپسىزدىك جۇيە­لەرىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇمىس­­­تار جۇرگىزىلۋدە. بارلىق مەكتەپ, بالا­باقشالار مەن كوللەدجدەردە بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلعان. وبلىس مەكتەپتەرىن «دابىل تۇيمەلەرىمەن» 100 پا­يىز قامتۋ ماقساتىندا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بۇگىندە وبلىستىق ماڭىزى بار تالدىقورعان, تەكەلى جانە قاپشاعاي قالالارىنىڭ 47 مەكتەبىندە پوليتسيا دەپار­تامەنتى­­نىڭ جەدەل باسقارۋ ورتا­لى­عىنا تىكەلەي جالعاۋ ءۇشىن بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىن جاڭارتۋعا كونكۋرس جاريالاندى. بۇل مەكتەپتەردە كىرۋدى باقىلاۋ جۇيەسى بار 47 تۋرنيكەت ورناتىلادى. مەكتەپتەردى كۇزەتۋدى مامانداندىرىلعان كۇزەت كومپانيالارى جۇزەگە اسىرادى.

وبلىستىڭ ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرىندە 8 280 سپورت سەكتسياسى مەن ۇيىرمەلەرى جۇمىس ىستەيدى. وعان 295 مىڭنان استام وقۋشى قاتىسادى. بۇل ايماقتاعى وقۋشىلاردىڭ 69 پايىزىن قۇرايدى. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 73 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال قازىر بالالاردىڭ اۋلا كلۋبتارىندا 8 600 شاماسىندا ءجاسوسپىرىم جاتتىعادى. سونداي-اق وبلىستاعى 44 بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ سپورت مەكتەپتەرىندە 38 828 بالا ءبىلىم الىپ, شىنىعۋدا.

– جالپى, سپورتپەن اينالىسۋ­دىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بيىلدان باستاپ سپورتتىق سەكتسيالاردى قارجىلاندىرۋدى جان باسىمەن ەسەپتەۋمەن جۇر­گى­زىلەتىن بولدى. وقۋشىلاردىڭ سان قىرلى قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ جانە دەنەشىنىقتىرۋ ءپانى مۇعالىمىنىڭ ۋاقىتتى ءتيىم­دى پايدالانۋى ءۇشىن مەكتەپتەر اقىسىز سپورتتىق سەكتسيالار ۇيىم­­داستىرۋعا مىندەتتى. اتاپ ايت­­­قاندا, مەكتەپكە دەيىنگى مە­كە­­مە­لەردە اپتاسىنا 2 ساعات, مەك­­­تەپ­تەردە اپتاسىنا 3 ساعات, تە­حني­­كا­لىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋ مەكە­مەلەرىندە اپتاسىنا 4 ساعات سپورت­تىق سەكتسيا تەگىن جۇمىس ىس­تەۋى كەرەك, – دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىن­باسارى باتىرجان بايجۇمانوۆ.

سونداي-اق جاڭا وقۋ جىلىندا ايماقتاعى ارناۋلى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى دا ءبىلىم باسەكەسىنە دەن قويدى. بۇگىندە جەتىسۋ جەرىندە 76 كوللەدج جۇمىس ىستەيدى. وندا ءبى­لىم الاتىن تالىمگەرلەر 75 مامان­دىق جانە 133 بىلىكتىلىك بويىنشا ما­مان­دىق الىپ شىقپاق. بيىل كول­­لەدج­دەردەگى 19 مىڭنان استام ستۋ­دە­نت نەمەسە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ 58,4 پايىزى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى بويىنشا وقيدى ەكەن. بىلتىر 5 كوللەدجدىڭ ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,6 ملرد تەڭگە بولىنسە, 2021 جىلى 7 كوللەدج ءۇشىن تاعى 2,0 ملرد تەڭگە ءبو­لىنىپ وتىر. بۇل تەحنيكالىق جانە كا­سىبي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ دامۋى­نا سەرپىن بەرىپ, جوعارى بىلىكتى جۇ­مىس­شى ماماندارىن دايىنداۋ ءىسىن ىل­گەرىلەتە تۇسەدى. سونىمەن قا­­تار وب­لىستا ستۋدەنتتەر ءۇشىن 1 718 ورىن­دىق 9 جاتاقحانانىڭ قۇ­رى­­لى­سى جوسپارلانۋدا. بىلتىر ال­ما­تى وبلىسىندا 818 ورىندىق 4 جا­تاق­حانا پايدالانۋعا بەرىلدى. ولار­دىڭ قۇرىلىسىنا جەرگىلىكتى بيۋد­جەت­تەن 4,4 ملرد تەڭگە بولىنگەن بولاتىن.

ايتپاقشى, بيىلعى جاڭا وقۋ جىلىندا وبلىستاعى 3-6 جاس ارا­لىعىنداعى بۇلدىرشىندەردى بالا­باقشامەن قامتۋ ۇلەسى  95,4 پايىز­دى قۇراپ وتىر. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 99 پايىزعا دەيىن جەت­كىزۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە مەكتەپ­كە دەيىنگى مەكەمە­لەر شتاتتىق رە­جىم­دە ءار توپتا 20-25 بالامەن جۇ­مىس ىستەۋدە. ايماقتا بالاباقشا عي­ما­رات­تارىنىڭ قۇرىلىسى دا توق­تاۋسىز ءجۇرىپ جاتىر. مىسالى, جا­قىن­دا جامبىل اۋدانى مىڭ­باەۆ اۋى­لىندا «ايجۇلدىز» اتتى بالا­باق­شا اشىلدى. ونىڭ قۇرى­لىسىنا جەر­گىلىكتى بيۋدجەتتەن 262 ملن تەڭ­گە بولىنگەن. ەكى قاباتتان تۇرا­تىن 100 ورىندىق عيماراتتا بالا­لار ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان.