ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارالار اياسىندا جەنەۆا قالاسىندا (شۆەيتساريا) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ دەلەگاتسياسى بۇۇ ءبولىمىنىڭ جەنەۆاداعى كىتاپحانا جانە ارحيۆ ديرەكتورى فرانچەسكو پيزانومەن كەزدەستى.
ءىس-شارا بۇۇ-نىڭ جەنەۆاداعى بولىمشەسىنىڭ باس ديرەكتورى تاتيانا ۆالوۆايا مەن ەلىمىزدىڭ اتالعان بولىمشەدەگى تۇراقتى وكىلى جانار ايتجانوۆانىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى. تاراپتار ەلباسى كىتاپحاناسى مەن بۇۇ ءبولىمىنىڭ جەنەۆاداعى كىتاپحاناسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جوسپارىن تالقىلاپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسى مەن بۇۇ ءبولىمىنىڭ جەنەۆاداعى كىتاپحانا جانە ءارحيۆى اراسىنداعى نيەت تۋرالى حاتتاماسىنا قول قويدى. قۇجات ارحيۆ, تاريح سالالارىنداعى كوپجاقتى, حالىقارالىق قارىم-قاتىناستار مەن قۇندىلىقتاردى زەرتتەۋدىڭ ىنتىماقتاستىعىن, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قىزمەتى مەن قازاقستاننىڭ تاريحي مۇراسىن زەرتتەۋدەگى سەرىكتەستىكتى كوزدەيدى.
جيىندا ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمىربولات: «تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاريحي شەشىمىنىڭ ارقاسىندا سەمەي يادرولىق پوليگونىن جاپقان قازاقستان قارۋسىزدانۋ سالاسى كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرى بولىپ مويىندالدى. 2009 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسى ءبىراۋىزدان قارار قابىلداپ, 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى دەپ جاريالادى. بەيبىتشىلىك پەن جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان كوپتەگەن باسقا باستامالار سياقتى مۇنى دا ەلباسى ۇسىندى. ونىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەستى باس اسسامبلەيا مەن بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ رەسمي قۇجاتى مارتەبەسىن الدى. قازىرگى گەوساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا قازاقستاننىڭ بىتىمگەر جانە يادرولىق قارۋعا تىيىم سالۋ يدەياسىنىڭ اۆتورى رەتىندە ءرولى زور. بۇل باعىتتى 2011-2013 جىلدار ارالىعىندا بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى جانە جەنەۆاداعى بۇۇ ەۋروپا ءبولىمىنىڭ باسشىسى بولىپ جۇمىس ىستەگەن مەملەكەت باسشىمىز ق.توقاەۆ جالعاستىرىپ كەلەدى», دەدى.
بۇۇ-نىڭ جەنەۆاداعى بولىمشەسىنىڭ باس ديرەكتورى تاتيانا ۆالوۆايا دا قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋعا قوسقان ۇلەسىنە توقتالىپ, ءوزارا بايلانىستى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىمەن قارىم-قاتىناس ورناتۋ ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. ن.ءا.نازارباەۆ – حح عاسىردىڭ اياعى مەن ءححى عاسىردىڭ باسىنداعى الەمدىك دەڭگەيدەگى ءىرى ساياساتكەرلەردىڭ ءبىرى. ونىڭ ەسىمىمەن اتالعان مەكەمەنىڭ ءارحيۆى مەن كىتاپحاناسىن كوپشىلىككە قولجەتىمدى ەتۋ – اقىلمەن تابىلعان وي. بۇگىندە كىتاپحانا – ءارى عىلىمي ورتالىق, ءارى ماڭىزدى حالىقارالىق ءىس-شارالاردىڭ ۇيىتقىسى. بۇۇ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتاعى تۇراقتى ۇستانىمىن جانە نەگىزگى باستامالارىن, اتاپ ايتقاندا, قارۋسىزدانۋ, ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق ديالوگ قۇرۋ سياقتى يدەيالارىن جوعارى باعالايدى. زەرتتەۋشىلەردىڭ ءبىزدىڭ كىتاپحاناعا دا, ەلباسى كىتاپحاناسىنا دا قىزىعۋشىلىعى زور», دەدى ت.ۆالوۆايا. ونىڭ ايتۋىنشا, 1946 جىلى ۇلتتار ليگاسىنىڭ بارلىق ءارحيۆى مەن باسىلىمىن قولعا العان بۇۇ كىتاپحاناسى مەن ءارحيۆى قازىرگى ۋاقىتتا ءوز قورىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. ەندى بىرەگەي ماتەريالدار الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىندەگى زەرتتەۋشىلەرگە قولجەتىمدى بولادى. بۇگىندە بۇۇ كىتاپحاناسى مەن ءارحيۆى قورىندا 17 ميلليوننان استام كىتاپ بار. كەزدەسۋدە كىتاپحانالار اراسىندا ەلەكتروندى كىتاپ الماسۋ ۇسىنىلدى.
ءوز كەزەگىندە جەنەۆاداعى بۇۇ كەڭسەسى كىتاپحاناسى مەن ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى فرانچەسكو پيزانو بىلاي دەدى: «قارۋسىزدانۋ جانە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ – بۇۇ كەڭسەسى كىتاپحاناسى مەن ءارحيۆى قىزمەتىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. كوپتەگەن ماتەريال, قۇجاتتار مەن كىتاپتار اتالعان ماسەلەلەردى قامتيدى. سوندىقتان دا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ دا بۇل ماسەلەلەرمەن اينالىساتىنىنا قۋانىپ وتىرمىز. بۇل ءوزارا ىنتىماقتاستىعىمىزدى نىعايتا تۇسەدى».
ەستەرىڭىزگە سالساق, وسى جىلدىڭ 30 تامىزى مەن 1 قىركۇيەگى ارالىعىندا ەلباسى كىتاپحاناسى جەنەۆا قالاسىندا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىمەن بىرقاتار ءىس-شارا مەن كەزدەسۋ ءوتتى. ولاردىڭ اياسىندا جاھاندىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ, ارحيۆتىك جانە تاريحي زەرتتەۋلەردىڭ, ديپلوماتيا مەن حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ ماسەلەلەرىنە قاتىستى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان قۇجاتتارعا قول قويىلدى. سونداي-اق ەلباسى كىتاپحاناسى جەنەۆا ساياسات جانە قاۋىپسىزدىك ورتالىعى ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمى بەكىتىلدى.
سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلۋىنىڭ 30 جىلدىعىنا جانە 29 تامىز – يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇرەس كۇنىنە وراي جەنەۆادا «قازاقستان – بۇۇ: بەيبىتشىلىك ءۇشىن سەرىكتەستىك» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى ءوتتى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا اعىلشىن تىلىندەگى «يادرولىق قارۋسىز الەمگە بەتبۇرىس: ەلباسى باستامالارى» عىلىمي جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى.