قازاقتىڭ «بۇلبۇل ءۇندى» ءانشىسى اتانعان كۇلاش بايسەيىتوۆا جايلى كوپ سەريالى فيلم «حابار» تەلەارناسىنان كورسەتىلگەندە سولتۇستىكقازاقستاندىق ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ قۋانباعانى كەمدە-كەم شىعار. ارالارىندا تاڭدانىسىن جاسىرماعاندار دا بولعانى ءشۇباسىز. ويتكەنى, تاريحي-ومىرباياندىق تەلەحيكاياداعى باستى ءرولدى قىزىلجار وڭىرىندە 80 جىلعا جۋىق جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ءابۋ دوسمۇحامبەتوۆ اتىنداعى وبلىستىق دارىندى بالالارعا مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ تۇلەگى ايگەرىم ۋالجانوۆا سومداعان ەدى. جەرلەستەرى ونى سامەنوۆا تەگىمەن, كوپتەگەن بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازى رەتىندە تانيتىن. سولاردىڭ ىشىندە سەمەي قالاسىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق اباي وقۋلارى مەن حالىقارالىق «بوزتورعاي» انشىلەر بايقاۋىنىڭ ديپلومانتى رەتىندە جاقسى بىلەتىن. مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن الماتى قالاسىنداعى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىن تاڭدادى. ونى تامامداعان سوڭ ەڭبەك جولىن «اقساراي» جاستار تەاترىندا اكتريسا بولىپ باستاپ, كوپتەگەن قويىلىمداردا باستى رولدەردى وينادى. ءالى كۇنگە دەيىن «قىز جىبەك» سپەكتاكلىندەگى جىبەكتىڭ ءرولى ەرەكشە ىستىق. كينو ساحناسىندا كۇلاشتى بەينەلەۋ ارقىلى رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىنا باسقا قىرىنان تانىلدى. ونىڭ ءار سوزىنەن تاڭداپ العان ماماندىعىنا دەگەن ەرەكشە قۇشتارلىق پەن ىڭكارلىك اڭعارىلىپ تۇردى. ومىردەگى جانە ونەردەگى كۇلاش جايلى سىر ساباقتادىق.
قازاقتىڭ «بۇلبۇل ءۇندى» ءانشىسى اتانعان كۇلاش بايسەيىتوۆا جايلى كوپ سەريالى فيلم «حابار» تەلەارناسىنان كورسەتىلگەندە سولتۇستىكقازاقستاندىق ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ قۋانباعانى كەمدە-كەم شىعار. ارالارىندا تاڭدانىسىن جاسىرماعاندار دا بولعانى ءشۇباسىز. ويتكەنى, تاريحي-ومىرباياندىق تەلەحيكاياداعى باستى ءرولدى قىزىلجار وڭىرىندە 80 جىلعا جۋىق جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ءابۋ دوسمۇحامبەتوۆ اتىنداعى وبلىستىق دارىندى بالالارعا مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ تۇلەگى ايگەرىم ۋالجانوۆا سومداعان ەدى. جەرلەستەرى ونى سامەنوۆا تەگىمەن, كوپتەگەن بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازى رەتىندە تانيتىن. سولاردىڭ ىشىندە سەمەي قالاسىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق اباي وقۋلارى مەن حالىقارالىق «بوزتورعاي» انشىلەر بايقاۋىنىڭ ديپلومانتى رەتىندە جاقسى بىلەتىن. مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن الماتى قالاسىنداعى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىن تاڭدادى. ونى تامامداعان سوڭ ەڭبەك جولىن «اقساراي» جاستار تەاترىندا اكتريسا بولىپ باستاپ, كوپتەگەن قويىلىمداردا باستى رولدەردى وينادى. ءالى كۇنگە دەيىن «قىز جىبەك» سپەكتاكلىندەگى جىبەكتىڭ ءرولى ەرەكشە ىستىق. كينو ساحناسىندا كۇلاشتى بەينەلەۋ ارقىلى رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىنا باسقا قىرىنان تانىلدى. ونىڭ ءار سوزىنەن تاڭداپ العان ماماندىعىنا دەگەن ەرەكشە قۇشتارلىق پەن ىڭكارلىك اڭعارىلىپ تۇردى. ومىردەگى جانە ونەردەگى كۇلاش جايلى سىر ساباقتادىق.
– ايگەرىم, الدىمەن وسكەن جەرىڭ, ءتالىم-تاربيە العان ورتاڭ جايلى ايتساڭ؟
– اققايىڭ اۋدانىنداعى كوكتەرەك اۋىلىنىڭ تۋماسىمىن. بالكىم, بالا كەزدەن ونەرگە دەگەن ماحابباتىمدى تابيعاتى تاماشا, اۋاسى تازا «اققايىڭدار ولكەسى» وياتقان شىعار. ەكىنشىدەن, اجەم ەشكىمگە ۇقسامايتىن داۋسىمەن حالىق اندەرىن تامىلجىتا شىرقاعاندا اسپانداعى قاز جەرگە قونعانداي اسەرگە بولەنەتىنمىن. اكەم ءان سالۋمەن قاتار دومبىرانى, گيتارانى شەبەر تارتاتىن. مىنە, وسىنداي وتباسىنىڭ, ورتانىڭ تاربيەسىن بويعا سىڭىرە ءجۇرىپ, ونەر, ءان كوگىندە تەربەتىلىپ ءوستىم. مەكتەپ-ينتەرناتتا وقىپ جۇرگەنىمدە ۇستازدارىم ونەرگە دەگەن بەيىمىمدى ودان ءارى جەتىلدىرىپ, ءتۇرلى سايىستارعا ۇزبەي قاتىستىرىپ ءجۇردى. اسىرەسە, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى كۇلاش جەتپىسبايقىزى مەن ءان ۇيىرمەسىنىڭ جەتەكشىسى الماگۇل ەسەنقىزىنىڭ جاساعان جاقسىلىعى مەن شاراپاتىن ەش ۇمىتپايمىن. قىسقاشا ايتقاندا, ادەبيەت پەن ونەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىم وسىلاي قالىپتاستى. ماماندىق تاڭداعاندا كوپ ويلانعان جوقپىن. اكتريسا بولامىن دەگەن شەشىمگە بىردەن توقتالدىم.
– سان قىرلى ونەر يەسى بيبىگۇل تولەگەنوۆا سياقتى عاجايىپ ۇستازدان ءدارىس الۋىڭ ءانشىلىك قارىم-قابىلەتىڭدى دە ۇشتاي تۇسكەن شىعار؟
– ارينە. قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىندا ءبىر جىلداي وپەرا ءان ونەرىنەن ءتالىم الدىم. ءجۇرىس-تۇرىسىمەن دە, سوزىمەن دە ۇلكەن تاربيە بەرە بىلگەن, بويىمداعى بۇيىعىپ جاتقان انشىلىك ونەرىمە جول اشقان اپايىمىزبەن توعىستىرعان تاعدىرىما ريزامىن, مىڭ شۇكىرشىلىك ەتەمىن. ول كىسىدەن العان ءبىلىمىم, ءتالىمىم ءومىر بويى ازىق بولىپ كەلەدى.
– كوزى تىرىسىندە اتى اڭىزعا اينالعان دارىن يەسى كۇلاش بايسەيىتوۆاعا سىرت كەلبەتىڭنىڭ قاتتى ۇقساۋى باستى رولگە تاعايىندالۋىڭدى شەشپەگەن بولار, ءسىرا؟ جالپى, بۇل رولگە قالاي تاڭدالدىڭ؟
– قىزىم دۇنيەگە كەلىپ, اكتەرلىكتەن ءبىراز قول ۇزىڭكىرەپ قالدىم. بىراق, سوعان قاراماستان, رەتى كەلسە, ءتۇرلى كاستينگتەرگە قاتىسىپ ءجۇردىم. «عاشىق جۇرەك» دەگەن ءفيلمنىڭ كاستينگىنە قاتىستىم. ودان قوڭىراۋ شالىنىپ, تانىمال پروديۋسەر بايان ەسەنتاەۆا تۇسىرگەلى جاتقان «وستوروجنو, كوروۆا» (رەجيسسەر اسقار ۇزاباەۆ) اتتى فيلمىنە اۋىل كەلىنىنىڭ ءرولىن ويناۋعا شاقىردى. فيلمگە ءتۇسىپ جۇرگەنىمدە باياننىڭ ءوزى ارنايى كەلىپ, كۇلاش بايسەيىتوۆا جونىندە كينو تۇسىرگەلى جاتقانىن, سوعان اكتەرلىك سىناماعا قاتىسۋعا شاقىردى. اتاقتى اكتريساعا ۇقسايتىنىمدى ايتىپ, قۋانتقانمەن تۇسە المايتىنىمدى بىردەن ايتتىم. سەبەبى, فيلم ورال قالاسىندا تۇسىرىلەتىندىكتەن, وتباسى جاعدايىنا بايلانىستى بارا المايتىن ەدىم. كەيىن ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى ءوزى حابارلاسقاننان سوڭ ويلانا كەلە تۇسۋگە كەلىسىم بەردىم.
– كيەلى دە قيىن ونەر جولىنا ەندى تۇسكەن, تاجىريبەسى از ساعان ۇلت ماقتانىشىنىڭ تۇلعاسىن بەينەلەۋ قانشالىقتى اۋىر بولدى؟
– شىنىن ايتسام, باستاپقىدا قاتتى قوبالجىدىم. ۇيدە بالامەن وتىرىپ قالعاننان كەيىن ءوزىمدى زامانا كوشىنەن كەيىن قالعانداي سەزىندىم. قاشان ورال قالاسىنا جەتكەنشە ابىرجىدىم. ءتۇسىرىلىمنىڭ العاشقى كۇندەرىندە بويىمدى بيلەگەن سەنىمسىزدىك, قورقىنىش ءاپ-ساتتە عايىپ بولدى. سوعان قاراعاندا اپايىمىزدىڭ ارۋاعى جەبەگەن بولار دەيمىن.ارينە, كۇلاشتاي دارا تۇلعانى سومداۋ قاي ارتىسكە بولماسىن وڭاي تۇسپەسى انىق. مەن دە قاتتى قينالدىم. رولگە بويلاي ەنىپ, شىنايى شىعارۋ ءۇشىن كوپ ىزدەنۋگە, بار قابىلەتىمدى سارقا جۇمساۋعا تۋرا كەلدى. قازاق وپەراسى جارىق جۇلدىزىنىڭ تاعدىرى كۇردەلى بولعانى بەلگىلى. ونەر جولىندا تالاي پەندەشىلىكتى باستان كەشىردى. بيبىگۇل اپايدان العان ءبىلىمىمنىڭ پايداسى كوپ ءتيدى. كينودا ءان ايتپاسام دا, وپەرا ءانشىسىنىڭ ساحنادا ءجۇرىپ-تۇرۋى, وزىندىك ۇستاۋ مانەرى ماعان تانىس بولاتىن. مەنىڭ داۋسىم كولوراتۋرالىق سوپرانو. سوعان قاراماستان ءبىرىنشى سەريادا «اق-داريعا», «بالقاديشا» اندەرىن ءوزىم شىرقادىم.
– ءفيلمدى كورىپ وتىرىپ, قانداي سەزىمدە بولدىڭ؟
– سان قيلى اسەرگە بولەندىم. حالىق ءپىر تۇتاتىن كۇلاش بايسەيىتوۆانىڭ بەينەسىن دۇرىس سومداي الدىم با دەگەن ەكىۇداي وي قاتتى مازالاعانى راس. ونىڭ ءادىل باعاسىن كورەرمەن بەرەر. جۇرتشىلىقتىڭ, سىنشىلاردىڭ باعالاۋىنشا جامان شىقپاعان ءتارىزدى. ءفيلمدى كورگەن وتباسىم: «ءرولىڭدى جاقسى سومدادىڭ. ءوزىڭدى ەركىن ۇستادىڭ», دەپ ايتىپ جاتتى. اسىرەسە, قىزىم اياۋلىم قاتتى قۋاندى. «ماما, ءجۇرىڭىز, «كۇلاش» باستالدى», – دەپ مۋلتفيلمدەرىن كورمەستەن جەتەلەي جونەلەدى.
– الداعى ماقساتىڭ قانداي؟
– بەلگىلى پروديۋسەرلەردىڭ فيلمىنە ءتۇسۋ, باستى ءرولدى ويناۋ, شەبەرلىگىمدى شىڭداپ, ەكىنشى تىنىسىمدى اشقانداي سەزىنەمىن. ەڭ باستىسى, وزىمە دەگەن سەنىمدىلىك پايدا بولدى. ونەر ءۇشىن جارالعانىمدى ءتۇسىندىم. قازاقتىڭ ساحنا جانە كينو ونەرىنىڭ دامۋىنا سەپتىگىم ءتيىپ جاتسا, ودان اسقان باقىت جوق شىعار. ساحنادا قىز جىبەكتى, كينودا كۇلاشتى بەينەلەۋىمدى جاقسى ىرىمعا بالايمىن.
– اڭگىمەڭە راحمەت.
باقىتجان جولداسقىزى,
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.