بيىل قازاق پوەزياسىنىڭ ايشىقتى مەرەكەسى. مارجان جىرى, ارمان مۇڭى حالقىنىڭ قاستەرلى قازىناسىنا, ميلليونداردىڭ مۋزاسىنا اينالعان اسپانتاۋدىڭ اقيىعى مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل. تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيلى بەلەسىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن اقىن تويىنا ارنالعان شارالار شوعىرى ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە سالتانات قۇرۋدا, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
كۇنى كەشە تۇركيا استاناسى انكارادا «مۇقاعالي ماقاتاەۆ جانە ونىڭ شىعارمالارى» اتتى كونفەرەنتسيا ءوتىپ, اقىننىڭ التى تىلدە جارىق كورگەن «سوڭعى تىرنالار قايتقاندا» كىتابىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى.
باۋىرلاس ەلدىڭ باس قالاسىندا وقىرمان قاۋىمعا جول تارتقان سۋ جاڭا جيناقتا اقىن جىرلارى تۇرىك, وزبەك, قىرعىز, ءازىربايجان, تۇركىمەن, باشقۇرت تىلدەرىنە تارجىمالانعان. حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كورگەن ىرگەلى ەڭبەك مۇقاعاليدىڭ ەشكىمگە ۇقسامايتىن ەرەكشە پوەزياسىنىڭ, تۇركى حالىقتارىنا تانىلۋ اياسىن كەڭەيتە تۇسپەك. اقىن تويىن اتاپ وتۋگە ارنالعان ايشىقتى شاراعا جەتىسۋدان جاساقتالعان دەلەگاتسيا قۇرامىن تۇرىك ەلىنە اقىننىڭ ۇلى جۇلدىز ماقاتاەۆ پەن اقىن اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ پرەزيدەنتى ايداروۆا باقىتگۇل مۇقاعاليكەلىنى باستاپ باردى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ كەڭەسشىسى ەرلان جۇرىنباەۆ, الماتى وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى مارلەن كولباەۆ, اقىن جۇماتاي وسپان ۇلى, ءداستۇرلى ءانشى بەيبىت مۇساەۆ قاتارلى ازاماتتار ءتۇبى ءبىر تۇرىك ەلىنىڭ مۇقاعاليعا دەگەن ىقىلاسىنا تاڭدانىپ, بۇل ولاردىڭ كۇللى قازاق حالقىنا دەگەن ىستىق پەيىلى دەپ ۇققاندارىن ايتادى.
– اتامىز شەتەلدەرگە شىعۋدى ارمانداپ ءوتتى. بىراق ول كەزدە ءبىزدىڭ كەڭەستىك قوعام سوتسياليزمگە جاتپايتىن ەلدەرگە جابىق ەدى. دانتەنى ورتا ازيادا ءبىرىنشى بولىپ اۋدارسا دا, ول يتالياعا بارا المادى. ونى ايتاسىز, اتامىز ايگىلى امەريكان اقىنى ۋولت ۋيتمەندى اۋداردى, ال ونىڭ ەلى اقش-قا بارۋ, اتامىز ءۇشىن تەك ارمان بولىپ قالا بەردى. ونىڭ «شەتەلدە بولۋ» ەپوپەياسى تەك ىرگەدەگى ماسكەۋگە بارۋمەن شەكتەلدى. مۇقاعالي ماقاتاەۆ جانە ونىڭ شىعارمالارى» اتتى كونفەرەنتسيادا ءتۇبى ءبىر تۇرىك حالقىنىڭ قازاق ونەرىنە دەگەن ىستىق ىقىلاسىنىڭ كۋاسى بولدىق. سالتاناتتى راسىمدە تۇركسوي ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ, قازاق ەلى اتىنان جۇرەكجاردى لەبىزىن ءبىلدىردى. تۇركياداعى قر ەلشىسى ابزال ساپاربەك ۇلى مەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ كەڭەسشىسى ەرلان سىدىق ۇلى ءسوز سويلەپ, قازاق پوەزياسىندا مۇقاعالي شىعارماشىلىعى ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني بايلىعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءبىر توپ زيالى قاۋىم «سوڭعى تىرنالار قايتقاندا» كىتبىنىڭ تۇساۋىن كەستى. حالىقارالىق دەڭگەيدە جارىق كورگەن جاڭا جيناق, وسىلايشا ءوز وقىرماندارىنا جول تارتىپ وتىر. اتامىز «بارلىق اقىن, بالاسى ءبىر انانىڭ» دەپ تاۋىپ ايتقان ەكەن عوي. ەندى قازاق اقىنىنىڭ اسىل جىرلارى, باۋىرلاس ەلدەردىڭ اجىراماس سىرلاسىنا اينالارى ءسوزسىز, – دەيدى مۇقاعالي ماقاتاەۆ اتىنداعى حالىقارالىق قوردىڭ پرەزيدەنتى باقىتگۇل ايداروۆا.
ايشىقتى شارا اياسىندا م.ماقاتاەۆ اتىنداعى حالىقارالىق قوعامدىق قوردىڭ اتىنان كاستامونۋ پروۆينتسياسىنىڭ گۋبەرناتورى اۆني چاكىر, قالا مەرى راحمي گاليپ جانە اقىن شىعارمالارىن تۇركى تىلدەرىنە اۋدارعان قىرعىزستاننىڭ بەلگىلى اقىنى قوجوگەلدى كۇلتەگى مەن تۇرىك اقىنى كەنان چاربوعانى مۇقاعالي اتىنداعى ارنايى مەدالدارمەن ماراپاتتالدى. مۇقاعالي جىرىن قىرعىزشا سويلەتكەن قوجوگەلدي كۇلتەگى كىتاپ تانىستىرىلىمى بارىسىندا سويلەگەن سوزىندە ماسكەۋدەگى ەكى جىلدىق ادەبيەت ينستيتۋتىندا وقىپ, مۇقاعالي اعاسىنىڭ ءىزىن باسقانىن, ماقتانىشپەن ەسكە الدى. ونىڭ پايىمىنشا, انكاراداعى مازمۇندى باسقوسۋ مۇقاعالي مۇراسىنا دەگەن تۇركى تىلدەس باۋىرلاردىڭ ءىلتيپاتىن, بۇرىنعىدان دا بيىكتەتە ءتۇستى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «مۇقاعالي پوەزياسى – كۇللى قازاقتىڭ بولمىس-ءبىتىمى. ونىڭ سىرلى سەزىمگە تولى جىرلارى قالىڭ وقىرماننىڭ جۇرەگىنەن ورىن الدى. اقىن مەرەيتويى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. بۇل ءار قازاقتىڭ شاڭىراعىنداعى مەرەيلى توي», دەپ مەملەكەت ءۇشىن مۇقاعالي تويىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن بولاتىن. وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستالىپ, قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە اقىننىڭ 90-جىلدىق مەرەيتويى ءوتىپ جاتىر. اقىن رۋحىن ۇلىقتاۋ رەتىندە ءبىرشاما شارالار جۇزەگە اسىرىلىپ تا ۇلگەردى. اتاپ ايتقاندا, اقىن تۋعان اۋداننىڭ ورتالىعى نارىنقول اۋىلىندا مۇقاعالي اتىنداعى ساياباق اشىلىپ, اقىننىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشى بوي كوتەرمەك. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسىمەن «مۇقاعالي» اتتى تولىق مەتراجدى كوركەم فيلم ءتۇسىرىلدى. جوبانىڭ رەجيسسەرى بولات قالىمبەتوۆ, ستسەناريىن جازعان جازۋشى جۇسىپبەك قورعاسبەك. باقىتگۇل ايداروۆا ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن, بيىل اقىن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان 10-تومدىق كىتاپ باسپاعا ازىرلەنىپ جاتقانىن جەتكىزدى. بۇل قازاق پوەزياسىنىڭ حان-ءتاڭىرى اتانعان مۇقاعالي مەرەيتويىنا ارنالعان يگى ىستەردىڭ ءبىر بولشەگى عانا.