• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قارجى 14 شىلدە, 2021

الەمدىك قارجى نارىعى: ءۇمىت پەن كۇدىك

900 رەت
كورسەتىلدى

ساراپشىلار الەمدىك قارجى نارىعىنىڭ ديناميكاسى ەكىۇشتى پايىمنىڭ قۇرساۋىندا تۇرعانىنا الاڭداۋلى. ناقتىلاپ ايتقاندا, دامىعان جانە دامۋشى ەلدەردە پروينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ ءوسۋى بايقالادى. ماسەلەن, اقش-تا ينفلياتسيا 13 جىل ىشىندە ەڭ جوعارى دەڭگەيگە – 5,0%-عا دەيىن, ەۋروپادا 2,3%-عا دەيىن, رەسەيدە 6,5%-عا دەيىن ءوستى. بۇل دۇنيەجۇزىلىك نارىققا جانە ۆاليۋتالاردىڭ تۇراقتىلىعىنا دا اسەر ەتكەن.

ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاليا مولدابەكوۆا اپتا باسىندا جۋرناليستەرمەن كەز­دەسكەن كەزدە الەمدىك قارجى نا­رىعىنىڭ ديناميكاسىنا اسەر ەتكەن وقيعالار تۋرالى ايتىپ بەردى.

«ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ كۇشەيۋى ريتوريكانىڭ كۇشەيۋىنە, الەمدىك ورتالىق بانكتەردىڭ اقشا-كرەديت ساياساتىنىڭ تىكە­لەي قاتاڭداۋىنا الىپ كەلدى. ماۋ­سىمدا بىرقاتار ورتالىق بانك وزدە­رىنىڭ بازالىق مول­شەر­لەمەلەرىن ارتتىردى: برا­زيليا ورتالىق بانكى 4,25%-عا, مەكسيكا ورتالىق بانكى 4,25%-عا, رف ور­تالىق بانكى 5,5%-عا دەيىن مولشەر­لە­مە­سىن ۇل­عايت­تى», دەيدى ءاليا مول­دا­بەكوۆا.

بازالىق مولشەرلەمەلەردىڭ كوتە­رىلۋىنە باستى سەبەپ – ماۋسىم ايىندا اقش-تىڭ فەدە­رالدى رەزەرۆ جۇيەسى امە­­ري­كالىق ۆاليۋتاعا قاتىستى با­زالىق مول­شەرلەمەنى 1%-دان 1,25%-عا دەيىن كوتەرۋى بول­عانى انىق.

ۇيىم وسى جىل ىشىندە مول­شەردى وسىمەن ەكىنشى رەت كوتە­رىپ وتىر. ساراپشىلار فرج باسقارۋشىلار كەڭەسىنىڭ مۇ­شەلەرى 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن مولشەرلەمەنى تاعى ەكى رەت كو­تەرۋى مۇمكىن ەكەنىن العا تارتادى.

جالپى, اقش فرج ريتو­ريكاسىنىڭ وزگەرۋى اقش دول­لا­رىنىڭ نىعايۋىنا اسەر ەتتى. دامىعان ەلدەردىڭ ۆاليۋتا قور­جىنىنا قاراعاندا اقش دوللا­رىنىڭ DXY يندەكسى 2,9%-عا ءوستى. ءوز كەزەگىندە بۇل دامۋشى نا­رىقتاردىڭ تارتىمدىلىعىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتتى. وسىلايشا, الەمدىك ۆاليۋتا ءبىراز السىرەدى. ال تەڭگەنىڭ جاعدايى قانداي؟

وسىعان دەيىن تەڭگەنىڭ دينا­ميكاسىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن نە­گىزگى فاكتورلار تۋرالى ساراپشى­لار ءارتۇرلى بولجام ايتىپ كەلگەن بولاتىن. مىسالى, ساراپشى ەرلان يبراگيمنىڭ ايتۋىنشا, قىمبات مۇناي تەڭگەگە كۇش بەرەدى دەگەن ميف كۇيرەگەن, مۇنى جىل باسىنان بەرى مۇناي باعاسى قىمبات بولعان كەزدە دە تەڭگەنىڭ وعان سەلت ەتە قويماعانىنان اڭعارۋعا بولادى. ساراپشى مۇنىڭ سەبەبى مۇناي سەكتورىنداعى كومپانيالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى شەتەلدىكتەردىڭ يەلىگىندە بولعاندىعىمەن تۇ­سىندىرەدى. ساراپشى ناقتىلاپ وت­كەندەي, تەڭگەنىڭ نەگىزگى تى­رەگى, ۇلتتىق قوردىڭ دونورى ءرولىن اتقارىپ كەلگەن باس­تى فاكتور مۇنايدان ءتۇسىپ جات­قان سالىق كوزدەرىنىڭ ءتۇسىمى عانا. «مۇناي كومپانيالارى قازاق­ستاندىق ينۆەستورلاردىڭ قولىنا وتكەندە عانا ءبىز مۇناي مەن تەڭگە اراسىنداعى تىلسىم كۇشتىڭ ارا-جىگىن اجىراتا الامىز. ءبىز قا­زاقستاننان تاۋلىگىنە, ايىنا جانە جىلىنا قانشا مۇناي كەتىپ جاتقانىن بىزگە بەرگەن ەسەپتەردەن عانا بىلەمىز», دەيدى ە.يبراگيم.

ال ۇلتتىق بانك وكىلدەرى تا­ۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ مۇن­داي پىكىرىمەن كەلىسپەيدى. ءبى­زدىڭ ۆاليۋتامىزعا اسەر ەتەتىن فاكتورلار ايقىن. ۇلتتىق بانكتىڭ ۇزاق نەمەسە قىسقامەرزىمدى ۆاليۋتا باعامىنا بايلانىستى ساياساتى وسى فاكتورلارعا قاراپ ايقىن­دالادى ەكەن.

ۇلتتىق بانك وكىلى سارالاپ وتكەندەي, تەڭگەگە اسەر ەتەتىن فاك­تور ءبىر ەمەس, ۇشەۋ ەكەن. بۇل ماۋسىم ايىندا تاعى دا باي­قالدى. ناقتىلاساق, مۇناي با­عاسى – نەگىزگى ەكسپورتتىق تاۋار جانە ىشكى ۆاليۋتا نارىعىنداعى ۇسى­نىستى انىقتايتىن فاكتور, بىراق مۇناي نارىعى قۇبىلمالى. ۇب وكىلى شىلدەنىڭ باسىندا وپەك+ ءوندىرۋدى شەكتەۋ تۋرالى مامىلەنىڭ كەيىنگى تاعدىرى تۋرالى كەلىسسوزدەرىنىڭ ءۇشىنشى راۋندى جويىلعاننان كەيىن مۇناي باعاسىنىڭ ءوسۋى جەدەلدەگەنىن ايتادى. سونىڭ ناتيجەسىندە Brent ماركالى مۇنايدىڭ قۇنى 2018 جىلعى 30 قازاننان باستاپ العاش رەت ءبىر باررەلى ءۇشىن 77 دوللاردان استى. الدىڭعى ەكى كەزدەسۋ ءباا-ءنىڭ مامىلەنى 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ۇزارتۋ تالاپتارى تۋرالى قاعيداتتىق ۇستانىمىنا بايلانىستى ناتي­جەسىز اياقتالعان. «اقش-تا مۇناي قورىنىڭ تومەندەۋى جانە ساۋد ارابياسى تاراپىنان ساتىلىم باعاسىن ورتا ەسەپپەن ءبىر باررەلى ءۇشىن 80 تسەنتكە ءوسىرۋ اياسىندا اعىمداعى باعا ءبىر باررەلى ءۇشىن 75 دوللار دەڭگەيىندە تۇر. جالپى, مۇناي نارىعى بويىنشا ۇلكەن بەلگىسىزدىك بايقالادى, وپەك+ قاتىسۋشىلارىنىڭ كەلى­سىمگە قول جەتكىزبەۋى دە جاعدايدى كۇردەلەندىرە تۇسكەن. بۇدان باس­قا, دەلتا شتامى ۆيرۋسىنىڭ اس­قى­نۋى دا قارجى نارىعىنا اسەر ەتىپ وتىر», دەيدى ۇلتتىق بانك وكىلى.

كوپتەگەن ساراپشىنىڭ پى­كىرىن­شە, وپەك+ مۇشەلەرى كە­­لىس­سوزدەردى جالعاستىرادى جانە ءبىر ىمىراعا كەلەدى. بۇل دامۋ­شى ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارىنا اسەر ەتەدى.

دەگەنمەن دە وپتيميستىك كوز­قاراس تا جوق ەمەس. ەو مەن اقش-تىڭ ۆاكتسينالار ەكسپورتى الداعى ايلاردا وسەدى, بۇل دامۋشى نا­رىق­تىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن ماڭىزدى فاكتورعا اينالۋى مۇم­كىن. ويتكەنى ۆاكتسينالاردىڭ جەت­كىزىلۋى دامۋشى ەلدەردىڭ ۆيرۋستان قورعانىسىن ارتتىرىپ, بۇل ءوز كەزەگىندە ىسكەرلىك جانە ينۆەس­تيتسيالىق تارتىمدىلىقتى ارت­تىرادى. بۇل ءبىزدىڭ ەلگە دە قا­تىستى. «قازاقستانداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك يندەكسىندە ءوسىم بار. بيىلعى ماۋسىم ايىندا يندەكس ونەركاسىپتە 49,6-دان 50,4-كە دەيىن, قىزمەت كورسەتۋ سەك­تورىندا 52,3-تەن 52,7-گە دەيىن جانە قۇرىلىستا 47,5-تەن 47,6-عا دەيىن ءوستى. تۇ­تاس­تاي العاندا, الەمدىك قارجى نارى­عىندا پەرسپەكتيۆالاردىڭ تۇراق­سىزدىعى مەن ەكىۇشتىلىعى ساق­تالىپ وتىر­عانىنا قاراماستان, الەمدىك قارجى ۇيىمدارىنىڭ جاڭارتىلعان بول­جامدارى وپتيميزمگە تولى. دۇ­نيەجۇزىلىك بانك پەن ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ جاڭارتىلعان بولجامدارى بويىن­شا الەمدىك ەكونوميكالىق ءوسىم – 4,1%-دان 5,6%-عا دەيىن, ەقدب ءوزى قا­تى­سا­تىن وڭىرلەردە – 3,6%-دان 4,2%-عا دەيىن وسەدى», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ۇلتتىق بانك وكىلى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار