ءماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار بىرقاتار زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. سونىڭ ىشىندە, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
اتالعان زاڭ جوباسى جونىندە دەپۋتات گۇلنار بيجانوۆا بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەڭبەك زاڭناماسىنا بيىل «جىبەرۋشى» جانە «قابىلداۋشى» تاراپتار دەگەن جاڭا ۇعىمدار ەنگىزىلدى. ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى بەكىتىلدى. وسىعان بايلانىستى تاراپتاردىڭ جۇمىسكەرلەردىڭ زاڭدى قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن ساقتاماعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى ەنگىزۋ ۇسىنىلادى.
«جاۋاپتىلىق قىزمەت كورسەتۋ شارتىن جاساسۋ كەزىندە دە, ونىڭ قولدانىلۋ كەزەڭىندە دە تاراپتاردى تارتىپكە شاقىرادى. تەڭ ەڭبەك ءۇشىن تەڭ ەڭبەك جاعدايلارىنا كونستيتۋتسيالىق كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق جىبەرۋشى تاراپتىڭ جۇمىسكەرلەرى ءۇشىن زاڭنامادا كوزدەلگەن جۇمىس ۋاقىتى مەن كۇندەلىكتى جۇمىستىڭ قالىپتى جانە قىسقارتىلعان ۇزاقتىعىن زاڭسىز اسىرعانى ءۇشىن قابىلداۋشى تاراپتىڭ اكىمشىلىك جاۋاپتىلىعىن بەلگىلەۋ ۇسىنىلادى», دەدى دەپۋتات.
ونىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, قولدانىستاعى زاڭناما بويىنشا پروكۋرورعا ءوز قاۋلىسىمەن بارلىق زاڭسىز شەشىمنىڭ كۇشىن تەز ارادا جويۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ نەگىزسىز اكتىلەرىن توقتاتا تۇرۋ قۇقىعى بەرىلگەن. بىراق ولاردى ورىنداماعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىق كوزدەلمەگەن. بۇل ازاماتتار مەن بيزنەستىڭ زاڭدى قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ ىسىندە پروكۋروردىڭ قۇقىق قورعاۋ فۋنكتسياسىن تومەندەتەدى. وسىعان بايلانىستى پروكۋروردىڭ قاۋلىسىن ورىنداماعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىق بەلگىلەۋدى ۇسىندى.
«تەكسەرۋلەردى, سونداي-اق باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدىڭ وزگە دە نىساندارىن زاڭسىز جۇرگىزۋ فاكتىلەرى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ جاۋاپتىلىعىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا ولاردى اكىمشىلىك جاۋاپتىلىققا تارتۋ مەرزىمىن ءبىر جىلعا دەيىن ۇلعايتۋ ۇسىنىلىپ وتىر. قازىر بۇل مەرزىم ەكى ايدى قۇرايدى. تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, بۇل دا جازانىڭ بۇلتارتپاستىعى قاعيداتىن ەلەۋلى تۇردە جويادى. مۇنداعى ماسەلە – تەكسەرۋ ناتيجەلەرىنە, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ارەكەتتەرىنە شاعىمدانۋ پروتسەسىنىڭ ۇزاق ۋاقىتتى الۋى بولىپ وتىر. سونىڭ سالدارىنان ەكى ايلىق مەرزىمنىڭ وتۋىنە بايلانىستى كىنالى شەنەۋنىكتەر جازالانباي قالىپ ءجۇر», دەدى گۇلنار بيجانوۆا.
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستەگى دەپۋتاتتار ازىرلەگەن جاڭا زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر وتاندىق كاسىپكەرلەردى زاڭسىز قىسىمنان قورعاۋدى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. پروكۋروردىڭ قاۋلىسىن ورىنداماعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى بەلگىلەۋ, ەڭ الدىمەن, كاسىپكەرلەردى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرىنەن قورعاۋعا باعىتتالعان. ۇسىنىلىپ وتىرعان قۇرال پروكۋرورلىق قاداعالاۋدىڭ پارمەندى جانە ءتيىمدى قۇرالدارىنىڭ بىرىنە اينالادى جانە كاسىپكەرلەردى قورعاۋدىڭ دەڭگەيىن ارتتىرادى.
جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جەر قاتىناستارىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ايداربەك ساپاروۆ اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن شەتەلدىكتەرگە, شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالارعا بەرۋگە جانە ساتۋعا تولىق تىيىم سالىنعانىن اتاپ ءوتتى.
«قازاقستاندىقتارعا قاتىستى موراتوري نورمالارى بويىنشا, سونداي-اق جەر زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ بەسىنشى وتىرىسىندا جەر رەفورماسى بويىنشا كوميسسيا قۇرۋدى تاپسىردى. جەر كوميسسياسىنىڭ قۇرامىنا بارلىعى 80 ادام كىردى. ولاردىڭ 75 پايىزى – ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى جانە تاۋەلسىز ساراپشىلار», دەدى ايداربەك ساپاروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيا بيىلعى 25 ناۋرىزدا جۇمىسقا كىرىسىپ, 24 ساۋىردە جۇمىسىن اياقتادى. كوميسسيانىڭ 5 وتىرىسى وتكىزىلىپ, وندا 120-دان استام ۇسىنىس كوتەرىلگەن. جەر زاڭناماسىن جەتىلدىرۋگە بايلانىستى بىرقاتار جۇيەلى ۇسىنىس ازىرلەنگەن.
جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيانىڭ ۇسىنىستارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جەر قاتىناستارىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دايىندالدى.
«زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى – جەر زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى جالعا الۋ ينستيتۋتىن رەتتەۋ, جەردى پايدالانۋ مەن قورعاۋعا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋ. قۇجاتقا ەنگىزىلگەن نەگىزگى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار مىنالار.
قازاقستاندىقتارعا جانە قازاقستاندىق زاڭدى تۇلعالارعا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەر 49 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە جالعا بەرىلەدى. جالعا الۋ مەرزىمى اياقتالعان كەزدە ونى جاڭا مەرزىمگە ۇزارتۋ قۇقىعى بار», دەدى ايداربەك ساپاروۆ.
جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كوميتەتىنە جەردى پايدالانۋ مەن قورعاۋدى مەملەكەتتىك باقىلاۋ فۋنكتسيالارىن اكىمدىكتەردەن قايتارىلادى. جەر ۇلەستەرى ەسەبىنەن قۇرالعان اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەسىن كەپىلگە سالۋ كەزىندە ۇلەس يەلەرىنىڭ كەلىسىمى بولعاندا عانا رۇقسات بەرىلەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ نىسانالى ماقساتىن «باعباندىق» جانە «ساياجاي قۇرىلىسىنا» وزگەرتۋگە تىيىم سالىنادى.
«حالىقتىڭ مۇقتاجىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, جايىلىمداردى باسقارۋ جونىندەگى جوسپارلاردا قاجەتتى جايىلىم القابىنىڭ شەكاراسى ايقىندالادى. بەرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرى تۋرالى مالىمەتتەر مەملەكەتتىك جەر كاداسترىنىڭ ينتەرنەت رەسۋرسىندا اشىق تۇردە ورنالاستىرىلادى. اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى جەكەمەنشىككە بەرۋگە ءموراتوريدىڭ قولدانىلۋ مەرزىمى 2026 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيىن ۇزارتىلادى», دەدى ايداربەك ساپاروۆ.
اتالعان ماسەلە جونىندە پىكىر بىلدىرگەن ءماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋلين جەردى پايدالانۋ مەن قورعاۋدى باقىلاۋ زاڭ دەڭگەيىندە كۇشەيەتىنىن العا تارتتى.
«بۇل قۇجات مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ازىرلەندى. وسى زاڭ جوباسى بويىنشا, ەڭ الدىمەن, حالقىمىزدىڭ نازارىندا جۇرگەن وتە ماڭىزدى جەر ماسەلەسى بويىنشا ناقتى شەشىم قابىلداندى. ەڭ باستىسى, اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىنداعى جەرلەردى جالعا بەرۋ زاڭمەن بەكىتىلەدى. وسى ماسەلەگە قاتىستى قوعامدا ءارتۇرلى پىكىر, ءارتۇرلى وي ايتىلدى», دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
جالپى, زاڭ جوباسىندا جەردى جەكەمەنشىككە بەرۋ 5 جىلعا توقتاتىلادى. ءماجىلىس توراعاسى اتاپ وتكەندەي, قازاقستاندىقتاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا باعىتتالعان جەرلەرىن مەملەكەتتەن ساتىپ الماي, جالعا بەرۋ قۇقىعىن يەلىكتەن شىعارۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.
وسى رەتتە, پالاتا سپيكەرى جالپى زاڭ جوباسى جەكە مال جايۋ ءۇشىن قاجەتتى جايىلىم تاپشىلىعىن شەشۋگە ىقپال ەتىپ, سونداي-اق جەر ۋچاسكەلەرى بويىنشا اقپاراتتىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن اشىقتىعى دا كۇشەيەتىنىن اتاپ ءوتتى.
جالپى وتىرىستا مەملەكەتتىك باسقارۋ دەڭگەيلەرى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر دە ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
«زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن, ستراتەگيالىق قۇجاتتاردا جانە ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىمدارىندا ايقىندالعان باسىمدىقتاردى ەسكەرە وتىرىپ دايىندالدى. ونى ازىرلەۋ كەزىندە ورتالىق جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيلەردەگى مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى تالداۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلدى. زاڭ جوباسى ارقىلى 55 زاڭنامالىق اكتىگە, ونىڭ ىشىندە 5 كودەكس پەن 50 زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىر», دەدى بايانداما جاساعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى اسەت ەرعاليەۆ.
زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە 94 فۋنكتسيا قايتا بولىنەدى. سونىڭ ىشىندە ۇكىمەتتىڭ 89 فۋنكتسياسى مينيسترلىكتەرگە, ال جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا 5 فۋنكتسيا بەرىلەدى.
«سونىمەن قاتار 4 مەملەكەتتىك ورگانعا قوسىمشا وكىلەتتىك بەرۋ قاراستىرىلعان. جالپى, زاڭ جوباسىن قابىلداۋ مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدا كەزەكتى قادام بولادى جانە ونىڭ دەربەستىگىن ودان ءارى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى», دەدى مينيستر.
جالپى وتىرىس بارىسىندا رەيدەرلىككە قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋ, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامداردىڭ زاڭسىز ارالاسۋىنان قورعاۋ جانە باعالى مەتالداردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن شارالاردى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.