ءاليحان بوكەيحان جانە توبىل-تورعاي ءوڭىرى

باسقوسۋعا ديحان قامزابەك ۇلى, ايگۇل ىسماقوۆا  سۇلتان حان ءجۇسىپ, زيابەك قابۋلدينوۆ سىندى بەلگىلى الاشتانۋشى عالىمدار قاتىستى. دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىندا ءاليحان بوكەيحان تۋرالى ءبىرسىپىرا تىڭ ماعلۇمات-دەرەكتەر, عىلىمي پايىمدار مەن پىكىرلەر ايتىلدى. الاش كوسەمى, بىرىنشىدەن, تورعاي وبلىسى قوستاناي ۋەزىنىڭ رەسەي قۇرامىنا ءوتىپ كەتۋىنە جول بەرمەي, قازاقستاننىڭ اۋماعىندا قالۋىنا ولشەۋسى ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر.

مۇنى وتىرىس جۇمىسى بارىسىندا بەلگىلى ءاليحانتانۋشى سۇلتان حان اققۇل ۇلى ناقتى بۇلتارتپاس دەرەكتەرمەن نەگىزدەي وتىرىپ بايانداپ بەردى.

ول كىسىنىڭ ايتۋىنشا, كەرەنسكيدىڭ ۋاقىتشا ۇكىمەتى ءاليحاندى تورعاي وبلىسىنىڭ كوميسسارى ەتەدى. ويتكەنى بۇل جاقتا جاعداي وتە كۇردەلى ەدى.

«سەبەبى ىشكى رەسەيدەن تولاسسىز اعىلىپ كەلىپ, وسىندا ورنىعىپ قالىپ جاتقان قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ ۇلەس سالماعى ارتىپ بارا جاتتى. سول كەزدە ءاليحان وسى جەرگە كوميسسار بولىپ كەلىپ, اتا قونىسىن تاستاپ كەتكەن قازاقتاردى مەكەنىنە قايتارىپ, تەپە-تەڭدىكتى جونگە كەلتىرەدى. ەكىنشى, ءاليحان بوكەيحان بۇدان بۇرىن توبىل ەكسپەديتسياسى مەن ششەربينانىڭ ەكسپەديتسياسىنا قاتىسادى. سول ەكسپەديتسيالاردىڭ ناتيجەسىندە قازاق دالاسىندا تۇڭعىش رەت جەر الۋدىڭ زاڭدىق نەگىزدەمەسى جاسالادى.  بۇرىن پەرەسەلەندەر وزىنە ۇناعان جەردى ارەنداعا العان, قۋلىق-سۇمدىقپەن, ءتىپتى, ءالى جەتسە تارتىپ الىپ وتىرعان عوي. ۇكىمەت وسى ەكسپەديتسيا جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقتاردى جەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە نورما بەلگىلەيدى. ول نورما بۇگىنگى جەرىمىزدىڭ ساقتالىپ قالۋىنا اسەر ەتەدى. سول كەزدە «نورما زەمەلنوگو پولزوۆانيا تورگايسكوي وبلاستي» دەگەن كىتاپ تا شىعادى.  ششەربينا ەكسپەديتسياسىنىڭ ناتيجەسىندە ءار بولىستىڭ جەرى بەلگىلەنىپ, اۋماقتىق شەكارا ايقىندالادى», دەدى قوستاناي وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتى «رۋحاني جاڭعىرۋ» كەڭسەسىنىڭ جەتەكشىسى الماسبەك ابسادىق.