تاعدىر توعىستىرعان ماماندىق

شىنىن ايتقاندا, وسى سالادا كۇندىز-ءتۇنى جان سالىپ, قىزمەت ىستەپ جۇرگەن  مامانداردىڭ ەڭبەگى كوپ ەلەنە دە, ايتىلا دا بەرمەيدى. ايتپەسە, ولاردىڭ جۇرتشىلىقتى يبالى ىزگىلىككە ۇندەپ, رۋحاني-مادەني ءومىرىمىزدى بايىتىپ جۇرگەن ەڭبەكتەرى ايتۋعا تۇرارلىق. سونىڭ ىشىندە «باعا جەتپەس بايلىق» سانالعان كىتاپپەن تىعىز بايلانىستاعى كىتاپحاناشىلاردى بولە-جارا ايتساق دەيمىز. وسى ماقساتتا ەلورداداعى ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنە قاراستى زاعيپتار مەن كوزى ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان كىتاپحانا مەن ونى باسقارىپ وتىرعان, 2018 جىلعى ء«جۇز جاڭا ەسىم» جوباسى ەكىنشى كەزەڭىنىڭ جەڭىمپازى عالىم نۇرلانوۆ جايىندا ءسوز قوزعاۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.

جالپى, كەيىپكەرىمىز بالا كۇنىنەن كىتاپقا جاقىن بولىپ وسسە دە كىتاپ­حاناشى بولامىن دەپ ەش ويلاماپتى.

– بۇل ماماندىقپەن تاعدىرىم توعىس­تىردى, − دەيدى ول. − الدىمەن وقىرمان رەتىندە الماتىداعى زا­عيپتارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كىتاپحاناعا بارىپ, سودان ءتۇرلى كىتاپتار الىپ وقىپ ءجۇردىم. ءسويتىپ, بىرتە-بىرتە وسى ماماندىققا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم ويانىپ, قۇرمەتىم ارتتى. سوسىن كىتاپحانادا جۇمىس ىستەسەم دەپ ويلادىم. ويتكەنى ءوزىم سەكىلدى تاعدىرلاستارىما قولۇشىن سوزعىم كەلدى. سول ماقساتپەن شوقان ءۋالي­حانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كىتاپحانا ءىسى ماماندىعىندا وقىپ, ونى ويدا­عىداي اياقتاپ, 2014 جىلى استاناداعى وسى ارنايى كىتاپحاناعا جاس مامان بولىپ ورنالاستىم. العاش كەل­­گەنىمدە وقىرماندارعا برايل جۇيە­­سىندەگى قازاقشا كىتاپتاردىڭ جەتىس­­پەيتىندىگىن كوردىم. ءتىپتى انا تىلىمىزدە جازىلعان اۋديو جيناقتار قورى دا وتە از. وسى ماسەلە مەنى قات­تى ويلاندىردى.

ەلىمىزدە زاعيپتار مەن كوزى ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان كىتاپحانا ساناۋلى. باس شاھاردىڭ وزىندە بىرەۋ, ول 1970 جىلى اشىلعان, سودان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قازىر جارتى عاسىردان اسا تاريحى بار كىتاپ ورداسىنىڭ مىڭنان اسا وقىرمانى بار, ونىڭ 29-ى – بالالار. ونداعى كىتاپ قورى 19 248 بولسا, قازاقشا كىتاپ سانى – 3 031 عانا. ال عالىم ءسوز ەتكەن برايل جۇيەسىندەگى رەلەفتىك-نۇكتەلىك قارىپتەگى ادەبيەت 2095 دانانى قامتىسا, سونىڭ 30-ى عانا قازاقشا ەكەن. «دىبىستالعان ادەبيەت» بويىنشا تاسپاعا تۇسكەن جيناق 8 806 بولسا, سونىڭ 1 213 داناسى انا تىلىمىزدە جازىلعان. بۇگىندە كىتاپحانا ۋاقىت تالابىنا ساي تيفلوكومپيۋتەرلەرمەن جابدىقتالعان, عالامتور جەلىسىنە قوسىلعان, ونى وقىرماندارعا كەڭىنەن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرىلگەن.

عالىم نۇرلانوۆ – جاي قاراپ وتىرمايتىن, ۇنەمى ىزدەنىستى جاق­سى كورەتىن مامان. ول 2015 جىلى «الەمدى ساۋساق ۇشىمەن سەزىنەمىن» اتتى العاشقى جوباسىمەن كوزى كور­مەيتىن نەمەسە ناشار كورەتىن ەرەسەكتەر مەن بالالار ءۇشىن برايل جۇيەسىمەن وقۋ مەن جازۋدى قولعا الدى. سونىمەن بىرگە كومپيۋتەرگە ورناتىلعان ارنايى سينتەزاتور ارقىلى ءوز وقىرماندارىنا كومپيۋ­تەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتىپ, كوڭىلى قاياۋ­لى بولىپ جۇرگەن ءبىراز جانعا ءۇمىت وتىن جاقتى.

2018 جىلى ءوزى باس بولىپ, «بولاشاق» كورپوراتيۆتىك قورى قول­داۋىمەن كىتاپحانادا دىبىس جازۋ ستۋدياسىن اشتى. بۇل ونىڭ كوپتەن جۇزەگە اسىرسام دەگەن ماقساتىنىڭ ءبىرى ەدى. جاڭا ستۋديا اشىلىسىمەن بىر­دەن جۇمىسقا كىرىستى. بۇعان دەيىن شاڭ باسىپ جات­قان ەسكى كاسسەتالاردى اۋديوفور­ماتقا كوشىردى. سوسىن قازاق اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارى جازىلعان اۋديو-كىتاپتار شىعارۋدى باستادى. بۇگىنگە دەيىن وسىنداي جۇزدەن اسا تۋىندى جارىق كوردى.

− ءبىز «كىتاپ جانە مەيىرىمدىلىك» باعىتىندا جۇمىس ىستەيمىز. وقىر­مانداردىڭ قاتىسۋىمەن ءتۇرلى مادەني ءىس-شارالار وتكىزەمىز. حالىقارالىق زاعيپتار كۇنىنە وراي برايل جۇيەسى بويىنشا ءداستۇرلى مانەرلەپ وقۋ جانە جازۋ سايىسى ءوتىپ تۇرادى. جىل سايىن كىتاپحانادا «اق تاياقشا» اپتالىعىن ۇيىمداستىرامىز. بۇل اپتالىقتا «جابىق كوزبەن ساياحات», «تاريحتى ساۋساقپەن وقيمىن», «تۇنەكتە دە جا­رىقتى تابا الامىن» اتتى تاقى­رىپتار اياسىندا وقىرماندارمەن كەز­دەسىپ, اشىق-جارقىن اڭگىمەلەسىپ, ولاردىڭ ىشكى قورقىنىش سەزىمىن جەڭۋگە, قوعامعا, ورتاعا تەزىرەك بە­يىم­دەلۋگە كومەكتەسەمىز. بىلتىر اباي اتامىزدىڭ مەرەيتويىنا وراي «اباي الەمى» وقۋلارىن وتكىزدىك. قازاق راديوسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي كىتاپحانامىزدىڭ ستۋدياسىنان ور­تالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇ­يە­­سىنىڭ Kitap _kala راديوسى اشىلدى.

ول ءوزى باسقارىپ وتىرعان كىتاپ­حانادا بەس جىلعا جۋىق قاتارداعى كىتاپحاناشى بولىپ, وسى قادىرلى ما­ماندىقتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەردى. قازىر كىتاپحانادا وزىنەن باسقا تا­عى ءۇش مامان ىستەيدى. كىتاپحانا كەس­تەسىنىڭ ءار كۇنى بوس ەمەس. وقىر­ماندار بۇل جەرگە كىتاپ وقۋعا نەمەسە الۋعا عانا كەلمەيدى, سونىمەن بىرگە دوم­بىرا, شاحمات, توعىزقۇمالاق ۇيىر­مەلەرىنە قاتىسىپ, كوڭىلدەرىن كوتەرەدى.

عالىم 2018 جىلى «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسىندا كىل جۇيرىكتەر جينالعان بايگەدە قارا ءۇزىپ, جەڭىمپاز اتاندى. ول ءوزى «مەن سوندايمىن» دەپ كوپ ماقتانا قوي­مايدى, ايتپەسە, تالاي بايقاۋدا توپ جارعان ازامات. ماسەلەن, 2015 جى­لى ەلوردادا وتكەن حالىقارالىق «اق تاياق» فەستيۆالىندە برايل جۇيەسىندەگى «وقۋ مەن جازۋ» اتالىمىندا باس جۇلدەنى يەلەنسە, جەڭىل اتلەتيكادان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار اراسىندا بولعان ء«ۇمىت» سپارتاكياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەسىن قانجىعاسىنا بوكتەرگەن. سونداي-اق ول – ۇزدىك مامان عانا ەمەس, ءبىر شاڭىراقتىڭ قامقورى, قىز­عالداقتاي ەكى قىز ءوسىرىپ وتىرعان ار­داقتى اكە.

ونىڭ كوپتەن بەرگى ارمانى – برايل جۇيەسىندەگى باسپاحانا اشۋ, مۇنداي باس­پا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ازىرشە جوق. «مەن وسى ماسەلەنى 5-6 جىلدان بەرى كوتەرىپ كەلەمىن. سوعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىراز دۇنيەنى زەردەلەدىم. دەمەۋشى دە تاپتىم. ەندى وسى باسپاحانانى اشۋعا ىن­تالانىپ وتىرمىن. اماندىق بولسا, بيىل ءبىزدىڭ كىتاپحانانىڭ بازاسىندا قازاقستاندا العاشقى برايل جۇيەسىندەگى باسپاحانا اشىلادى دەپ جوبالاپ قويدىق. قازىر كەلىسىم قۇ­جاتتارى قالدى. سول كۇندى اسىعا توسىپ ءجۇرمىن», دەدى ول.

ءبىز دە سول قۋانىشقا تولى كۇن تە­زى­­رەك كەلسە دەيمىز!