ۆاكتسينا العاننان كەيىن بەتپەردەسىز جۇرە بەرۋگە بولا ما؟ اللەرگياسى بار ادامدارعا ەكپە الۋعا رۇقسات ەتىلە مە؟ كوپشىلىكتى تولعاندىرعان وسى جانە وزگە دە ساۋالدارعا وتاندىق عالىمدار جاۋاپ بەردى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى ۇلتتىق فتيزيوپۋلمونولوگيا عىلىمي ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ كلينيكالىق جانە عىلىمي جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى ءلاززات ەراليەۆانىڭ ايتۋىنشا, ۆاكتسينا – كوروناۆيرۋس ىندەتىنەن قورعايتىن بىردەن-ءبىر جول. بىراق ەكپە العان ادامعا اۋرۋ مۇلدەم جولامايدى دەگەن ءسوز ەمەس. سوندىقتان ۆاكتسينا العاننان كەيىن دە ساقتىق شارالارى قاتاڭ ساقتالۋى كەرەك. ويتكەنى ۆاكتسينانىڭ ەكى كومپونەنتىن العان ادام ساقتىق شارالارىنا ءجۇردىم-باردىم قاراسا, ءوزى اۋىرماعان كۇننىڭ وزىندە وزگەلەرگە ينفەكتسيا جۇقتىرۋى ابدەن مۇمكىن.
– ۆاكتسينا العان ادام اينالاسىنداعىلار ءۇشىن ينفەكتسيا كوزى بولۋى ىقتيمال. ياعني سيمپتومسىز تاسىمالداۋشى رەتىندە COVID-19-دى تاراتۋى مۇمكىن. ەكپە جۇتقىنشاقتا ۆيرۋستىڭ جوقتىعىنا كەپىل بولمايدى. بىراق اۋىرماۋعا نەمەسە اۋرۋدىڭ جەڭىل وتۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەپ ءتۇسىندىردى ول.
مۇنداي قۇبىلىستىڭ عىلىمي نەگىزدەمەسىن قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ «سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق ساراپتاما جانە مونيتورينگ عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى» فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مانار سماعۇل ءتۇسىندىرىپ بەردى.
– ەكى كومپونەنتپەن ەگىلگەن ناۋقاس ءبىراز ۋاقىت SARS-CoV-2 ۆيرۋسىنىڭ تاسىمالداۋشىسى بولۋى مۇمكىن دەگەن عىلىمي دالەلدەر بار. ۆيرۋستىڭ پوپۋلياتسيادا بەلسەندى اينالىمى ءجۇرىپ جاتقان كەزدە ينفەكتسيانىڭ كەيىننەن تارالۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن ۆاكتسينالاۋدان كەيىن مەديتسينالىق ماسكا تاعۋ, الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاۋ سياقتى ۇسىنىستار وسىعان نەگىزدەلگەن. SARS-CoV-2 ۆيرۋسىنىڭ اينالىمى نەعۇرلىم تومەن بولسا, ءبىز سوعۇرلىم قالىپتى ومىرىمىزگە تەز ورالامىز. ۆيرۋس اينالىمىن تومەندەتۋگە حالىقتى بەلسەندى يممۋنداۋ جانە ىندەتكە قارسى ءىس-شارالاردى ساقتاۋ اسەر ەتەدى, – دەيدى ساراپشى.
تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىگى, اللەرگيالىق اۋرۋلار ورشىگەن كەزدە COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينا سالدىرۋعا بولمايدى.
– اللەرگيالىق اۋرۋلار ورشىگەن كەزدە نەمەسە انامنەزدە قانداي دا ءبىر پرەپاراتقا, مىسالى, تاۋىق ەمبريونىنا نەمەسە بۇعان دەيىن ەگىلگەن ەكپەگە رەاكتسيا بولسا, ۆاكتسينا سالدىرۋعا بولمايدى. باسقا اللەرگيالىق رەاكتسيالار, سونىڭ ىشىندە كوكتەمدە بولاتىن پوللينوزدار ۆاكتسينالاۋعا قارسى كورسەتىلىم بولىپ سانالمايدى. سەبەبى ۆاكتسينالاردىڭ قۇرامىندا انتيبيوتيكتەر دە, اللەرگيا تۋدىرۋى ىقتيمال پرەپاراتتار دا جوق, – دەيدى ل.ەراليەۆا.
ماسەلەن, اللەرگياسى بار ادام COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينا سالدىرعىسى كەلەدى. ول ۆاكتسينالاۋعا دەيىن ەكى كۇن بۇرىن جانە ەكپەدەن كەيىن ەكى كۇن بويى گيستامينگە قارسى پرەپاراتتار قابىلداي الادى.
ساراپشىلاردىڭ سوزىنشە, COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينالار مۋتاتسياعا ۇشىراعان اۋرۋدىڭ بارلىق تۇرىنەن قورعايدى.
– بۇگىندە الەمدەگى ماڭدايالدى عالىمدار ىندەتتىڭ 50-دەن استام سالدارىن جانە بىرنەشە جىلعا سوزىلاتىن ۇزاق مەرزىمدى اسەرلەرىن انىقتادى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ماماندارى COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينالار مۋتاتسياعا ۇشىراعان اۋرۋدىڭ بارلىق تۇرىنەن قورعايتىنىن العا تارتۋدا. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – قالىپتى ومىرگە ورالۋ جانە بەتپەردەسىز ەركىن ءجۇرۋ. يممۋنداۋدىڭ ناتيجەسىندە عانا ەركىن ءومىر سۇرە الامىز, بىزدە پوپۋلياتسيالىق يممۋنيتەت قالىپتاسادى, – دەيدى ل.ەراليەۆا.
بۇگىندە قازاقستاندا COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينانىڭ ءبىرىنشى كومپونەنتىمەن 1 790 356 ادام ەگىلدى, 722 504 ادام ەكىنشى كومپونەنتتى سالدىردى. وڭىرلەردە 798 مىڭ دوزادان استام ۆاكتسينا بار. قاجەتتىلىكتى ەسكەرە وتىرىپ, ەگۋ پۋنكتتەرىنىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. م.سماعۇلدىڭ مالىمدەۋىنشە, وڭىرلەردە يممۋنداۋ جۇمىستارى مىڭنان استام ۆاكتسينالاۋ ورتالىعىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا.
– كوپشىلىكتى الاڭداتقان ماسەلە – سپۋتنيك V ۆاكتسيناسىنىڭ ۋاقىت ارالىعى. بۇل ارالىق ۇلتتىق ەپيدەميولوگيالىق جانە ميكروبيولوگيالىق عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ رەسمي مالىمەتى بويىنشا 45 كۇندى قۇرايدى. سونىمەن قاتار 2-ءشى كومپونەنتتى 1-ءشى كومپونەنتتى سالدىرعاننان كەيىن 21 كۇننەن 90 كۇنگە دەيىن الۋعا بولادى. 1-ءشى جانە 2-ءشى كومپونەنتتەر اراسىنداعى ارالىقتىڭ ۇزارۋى يممۋندىق جاۋاپتىڭ كۇشىنە اسەر ەتپەيتىنىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. ادامدار بويىندا COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينالار اۋرۋ تۋدىرادى دەگەن قورقىنىش ءالى بار. بىراق ۇسىنىلعان ۆاكتسينالاردىڭ ەشقايسىسىندا COVID-19-دى تۋدىراتىن ءتىرى ۆيرۋس جوق. دەمەك, ۆاكتسينادان كەيىن ادام COVID-19 اۋرۋىمەن اۋىرا المايدى, – دەيدى م.سماعۇل.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن ۆاكتسينا سەكىلدى COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينالار دا جاناما اسەرلەر تۋدىرۋى مۇمكىن. ولاردىڭ كوبى جەڭىل تۇردە بىرنەشە كۇننىڭ ىشىندە وزدىگىنەن كەتەدى. بۇگىندە جۇرگىزىلىپ وتىرعان مونيتورينگكە سايكەس, قازاقستاندا كۇتىلەتىن رەاكتسيالار 0,3 پايىزدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە 57 پايىز – جالپى رەاكتسيالار, 43 پايىز – جەرگىلىكتى رەاكتسيالار.