سەمەيدە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ جانە ەمدەۋ ءۇشىن يادرولىق مەديتسينا ورتالىعى اشىلدى. قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارى مەن باسقا دا پاتولوگيالاردى ەرتە كەزەڭدەردە انىقتاۋعا جانە ونى ءساتتى ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ماڭىزدى مەديتسينالىق مەكەمەنىڭ ىسكە قوسىلۋى بىرقاتار مەردىگەردىڭ جاۋاپسىزدىعىنان قايتا-قايتا كەيىنگە قالدىرىلىپ كەلگەن ەدى. جاۋاپسىز مەردىگەرلەر جۇمىستى مەرزىمىندە اياقتاماعانى ءوز الدىنا, ناۋقاستاردىڭ كومەككە مۇقتاجدىعىن دا ەسكەرمەگەن.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, سۇيىق رادياتسيالىق قالدىقتار ساقتالاتىن جانە جويىلاتىن ءبولىمدى ۇكىمەت كوميسسياسى بىرنەشە رەت تەكسەرگەن. «مەدتەحنيكا» كاسىپورنىنىڭ ورتالىعىنا ورناتىپ قويعان جابدىقتىڭ قاۋىپتىلىگىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە عانا ەمەس, ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتان ارنايى شاقىرىلعان عالىمدارعا دا دالەلدەۋگە تۋرا كەلدى. ولار ساقتاۋعا ارنالعان ىدىستاردىڭ قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىندىگىن, ورتالىقتىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن پاتسيەنتتەرىنە قاۋىپ توندىرەتىنىن انىقتادى. بۇعان دەيىن عيماراتتاعى جەلدەتۋ جۇيەسى دە ۇلكەن پروبلەما بولعان.
سۇيىق راديواكتيۆتى قالدىقتار ساقتاۋعا ارنالعان جاڭا بولىمشەنى سالۋ تۋرالى ستراتەگيالىق شەشىمدى وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ 2019 جىلى قابىلداعان ەدى. باستىسى, ازاماتتار ءۇشىن قاۋىپسىز بولۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋدارعان ايماق باسشىسى مەديتسينالىق تەحنيكا ورناتىلعان جابدىقتارى بار بولىمشە جوباعا سايكەس ەمەس ەكەندىگىن راستاعان. ءسويتىپ جابدىقتى بولشەكتەۋ تۋرالى تۇكپىلىكتى شەشىم قابىلدانعانعا دەيىن ۇزاققا سوزىلعان سوت پروتسەسى باستالعان. ەگەر ورتالىقتاعى اقاۋلار ۋاقىتىندا جويىلماسا, سوڭى نەگە اكەلىپ سوعارىن ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى ەدى. يادرولىق ورتالىق مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن عانا ەمەس, سەمەي تۇرعىندارى ءۇشىن دە قاۋىپتى نىسانعا اينالۋى مۇمكىن ەدى. ويتكەنى سۇيىق راديواكتيۆتى قالدىقتار جەراستى سۋلارىنا دا ءتۇسىپ كەتۋى مۇمكىن.
باق وكىلدەرى شاقىرىلماعان «جەكپە-جەك» جينالىستا (14.04.2021 جىلى) سويلەگەن كاسىپورىن باس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى جاڭادان ساتىپ الىنعان سۇيىق رادياتسيالىق قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ جۇيەسى بۇرىن ورناتىلعانىمەن بىردەي ەكەنىن ايتقان. ول وسى سوزىمەن وزدەرىنە وسى ۋاقىتقا دەيىن جالا جابىلىپ كەلدى دەگەندى مەڭزەسە كەرەك. بىراق اتالعان نىساندا بىرنەشە رەت جۇمىس ىستەگەن, بارلىق قۇجاتتامانى, بارلىق نورمالار مەن شارتتاردى ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەگەن ۇكىمەتتىك كوميسسيا, وسى جابدىقتا جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس ماماندار, بولشەكتەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان سوت وكىلدەرى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى مەن سول كەزدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى الەكسەي تسوي ورتالىقتىڭ جۇمىسىنداعى بىرقاتار ماسەلەنى اتاعان-دى.
بۇگىندە يادرولىق مەديتسينا ورتالىعى – وبلىستاعى ۇلكەن مەديتسينالىق كلاستەردىڭ ءبىر بولىگى. ونى ىسكە قوسۋ ءۇش كەزەڭدە جۇزەگە اسىرىلادى. قازىردىڭ وزىندە دياگنوستيكانىڭ ەڭ زاماناۋي جانە ءتيىمدى ءادىسىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ءبىر فوتوندى ەميسسيالىق كومپيۋتەرلىك توموگراف ورناتىلعان راديويزوتوپتى دياگنوستيكا بولىمشەسى ءوز جۇمىسىن باستادى. بولىمشەدە 16 مەديتسينا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەيدى. اتاپ ايتساق, يادرولىق مەديتسينا, راديوحيميا, راديوفارماتسەۆتەر, مەديتسينالىق فيزيكتەر, رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ينجەنەرلەر بار.
ەكىنشى كەزەڭ – راديونۋكليدتىك تەراپيانى ەنگىزۋ, ال ءۇشىنشى كەزەڭ – پەت-دياگنوستيكا جانە ەڭ زاماناۋي تسيكلوترونداعى 18 F-فتوردەزوكسيگليۋكوز راديوفارمپرەپاراتىن ءوندىرۋ.
بۇل ورتالىقتى بىرەگەي مەديتسينالىق عيمارات دەپ ايتۋعا بولادى. سول ءۇشىن دە اشىلۋىن جۇزدەگەن ادام كۇتتى. وكىنىشكە قاراي, مەردىگەرلەردىڭ «نەمقۇرايدىلىعىنا» بايلانىستى كەيبىرى سەمەي قالاسىنىڭ يادرولىق مەديتسينا جانە ونكولوگيالىق ورتالىعىنان قاجەتتى ەم الا المادى. سەمەي قالاسىنىڭ يادرولىق مەديتسينا جانە ونكولوگيالىق ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى مارات ساندىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ورتالىقتىڭ كومەگىنە جىل سايىن 600-گە جۋىق ادام مۇقتاج. ەگەر ورتالىقتى مەرزىمىندە, ياعني 2015 جىلى سالسا, «مەدتەحنيكا» جابدىقتارىن ۋاقتىلى جەتكىزسە, 3 مىڭ ادام ەم الا الار ەدى.
– بۇگىنگى تاڭدا بۇل ورتالىق شىعىس قازاقستان وبلىسىنا عانا ەمەس, بۇكىل ەلگە قاجەت. كوپتەن كۇتكەن نىسان – وبلىستاعى ەلەۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى. ءدال وسى ورتالىقتا ماماندار كەز كەلگەن ادام اعزاسىنىڭ, قاننىڭ, ليمفانىڭ جانە زات الماسۋدىڭ جاعدايىن باعالاپ, اۋرۋلار مەن قاتەرلى ىسىكتەردى دەر كەزىندە انىقتاپ, ونى ەمدەۋ ءۇشىن فۋنكتسيونالدىق دياگنوستيكا جۇرگىزە الادى, – دەيدى م.ساندىباەۆ.
سەمەي