تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «ەجەلگى وتىرار قالاسىنىڭ بىرقاتار نىساندارىن – ۇيلەرى مەن كوشەلەرىن, قوعامدىق ورىندارىن, سۋ قۇبىرلارىن, قالا قامالىنىڭ قابىرعالارى مەن تاعى باسقا جەرلەرىن ءىشىنارا قالپىنا كەلتىرەتىن تۋريستىك جوبا دا قىزىقتى بولماق», دەپ جازعان بولاتىن.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ بەيرەسمي سامميتىندە سويلەگەن سوزىندە تۇركىستان وڭىرىندە ارحەولوگيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە باسا ءمان بەرۋ قاجەتتىگى جونىندە ايتتى.
وسى باعىتقا ساي وتىرارداعى «كرەمل» كۇيدىرىلگەن كىرپىشىنەن ورىلگەن بەردىبەك سارايىن اياعىنا دەيىن قازىپ زەرتتەپ, كوپشىلىككە كورسەتۋ يگىلىكتى ءىس بولار ەدى. ويتكەنى بايىرعى مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ, وركەنيەتىمىزدىڭ باستى بەلگىلەرى – بيلەۋشىلەر سارايلارى ەلىمىزدە از ساقتالعان. وسى تۇرعىدان وتىرارداعى بەردىبەك سارايى اسا ماڭىزدى نىسان بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە شاراف اد-دين ءالي ءيازديدىڭ 1425 جىلى جازىلعان «زافار-نامە» كىتابىندا اتالعان سارايدىڭ ءسانى مەن سالتاناتىنا تامسانا سيپاتتاما بەرىلگەندىگىن ايتا كەتكەن ابزال.
بىلتىر ءبىزدىڭ وسى جونىندەگى دەپۋتاتتىق ساۋالىمىزعا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنەن «بەردىبەك سارايىنىڭ ورنىن انىقتاۋ جونىندە عىلىمي جوبا ازىرلەنۋدە, سوسىن قازۋ, عىلىمي-رەستاۆراتسيالاۋ, قالپىنا كەلتىرۋ جانە ءتۋريزمدى دامىتۋعا قاتىستى جۇمىستار 2020 جىلعا ارنالعان جۇمىس جوسپارى شەڭبەرىندە جالعاساتىن بولادى. ول ءىس-شارانىڭ ءبارى مينيسترلىكتىڭ باقىلاۋىندا تۇر» دەگەن مازمۇنداعى جاۋاپ العان ەدىك.
وكىنىشكە قاراي, مينيسترلىك ايتقان عىلىمي جوبا بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار كوڭىل كونشىتپەيدى. جاڭا قۇرىلىمداردىڭ تەك سمەتالىق قۇندىلىعى بولماسا, جەتە ويلاستىرىلماعان, بەكەر ءىس بولعان سياقتى. سەبەبى ولار كەيىن تومەنگى مادەني قاباتتاردى زەرتتەۋگە كەدەرگى بولاتىنى انىق. اتا-بابا تاريحىن باعالاي بىلەتىن كەلەشەك ۇرپاق مۇنداي «عىلىمي جوبامەن جاسالعان شەدەۆرلەردى» سوگىپ جاتسا, بارىمىزگە ۇيات بولاتىنى قىنجىلتادى. ۇيىندىلەردىڭ استىندا باعا جەتپەس جادىگەرلەر, ۇلى شىعىس كىتاپحاناسى, قان توگىپ, جان قيعان وتىرار كالاسىن قورعاۋشىلاردىڭ سۇيەكتەرى جاتىر. بۇلاي دەۋىمىزگە نەگىز بار: وتكەن جىلى جەراستى لابيرينت جولدارى جانە ءتورت ادامنىڭ ارنايى بولمەگە قويىلعان سۇيەك قاڭقالارى كەزدەيسوق تابىلعان. مۇنىڭ ءوزى شىن مانىندە كەرەمەت جاڭالىق ەدى. الەمگە جاريا ەتىپ, وسى سالاعا قىزۋشىلىق تانىتاتىن عالىمدار مەن تۋريستەردىڭ قۇلاعىن ەلەڭ ەتكىزۋى كەرەك ەدى. اتتەڭ... وسى جاڭالىقتى ءۇن-ءتۇنسىز جاۋىپ قويۋدىڭ ءوزى مينيسترلىكتەگى جاۋاپتى ازاماتتاردىڭ ارحەولوگيالىق تۋريزمنەن حابارى شامالى ەكەندىگىن اڭعارتقانداي.
وتىرارداعى بەردىبەك سارايى جان-جاقتى زەرتتەلسە, ەلىمىزدىڭ تۋريستىك الەۋەتى ارتا تۇسەرى انىق.
كونە جازبالاردا الەمگە ايگىلى تاريحي تۇلعا – ءامىر تەمىر سوڭعى كۇندەرىن وسى بەردىبەك سارايىندا وتكىزدى دەگەن مالىمەت بار. مۇنداي جەر شەتەلدىك تۋريستەردى قىزىقتىراتىنى انىق.
بەردىبەك سارايى ورنالاسقان ماڭدى قازۋ ارقىلى تابىلعان كونە قۇرىلىستاردى تۋريستىك باعىتقا ەنگىزۋ ءتۋريزمدى دامىتۋعا قوسىمشا ىقپال ەتەدى. ءبىز كەلەشەك ۇرپاق قانا ەمەس, بارشا ءتۇبى ءبىر, تاريحى ورتاق تۇركىتىلدەس حالىقتار الدىندا اسا قۇندى تاريحي جادىگەرلەردى ساقتاپ قالۋعا مىندەتتىمىز. سوندىقتان دا بەردىبەك سارايى ورنىنداعى قازبا جۇمىستارىن جالعاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ال وسى كۇندەرى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەستاۆراتسيا جۇمىستارى تومەنگى قاباتتارداعى ارحەولوگيالىق زەرتتەۋگە كەدەرگى كەلتىرمەۋىن مۇقيات ەسكەرگەن ءجون.
بۇعان قوسا, جاس مامانداردى دايارلاۋ ماقساتىندا قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, عىلىمي زەرتتەۋ قازبا جۇمىستارىنا اتالعان ءبىلىم ورداسىنىڭ ماماندارى دا تارتىلسا, ءتىپتى ۇتىمدى بولار ەدى.
قۇدايبەرگەن ەرجان,
پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, Nur Otan پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى