«تالانتتى ادامداردىڭ ء«تاتتى تامۇعىنان» بۋىرقانىپ, بۇلقىنا شىققان ءساتتى تۋىندىلارىنا تاڭعالماق كەرەك. جاندى كارتيناعا, جاقسى ولەڭگە ءھام ءتاۋىر شىعارماعا تاڭعالۋ ەكىباستان دۇرىس. ءارى ءوز باسىڭا بۇيىرماعان ونەردى باسقا ءبىر زامانداسىڭنان كورىپ, تامسانا تاڭعالۋىڭ زاڭدى قۇبىلىس سياقتى. ياعني بۇل دا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە مادەنيەتتىلىكتىڭ بەلگىسى دەيمىز. الايدا ۋاقىت وتە كەلە جاقسىعا تاڭعالۋدىڭ ءجونى مەن جوسىعى دا وزگەرەدى ەكەن».
گازەتىمىزدىڭ وتكەن ءبىر سانىندا قوعام كەي ادامداردىڭ گازەت-جۋرنال, كىتاپ وقيتىنىنا شىن ىقىلاس-پەيىلىمەن تاڭعالاتىنىن «اشكەرەلەپ» ءھام بۇعان «دەڭگەيسىز تاڭعالۋ» دەپ باعا بەرگەن ماقالامىز وسىلاي باستالعان ەدى. بايقاپ قاراساق, قازاق قوعامى تەك كىتاپ وقىعاندارعا عانا تاڭعالمايدى ەكەن. قازاق تىلىندە ەركىن سويلەي الاتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە دە ايرىقشا تاڭعالامىز. ءتىپتى ول وتانداسىمىزدى گازەت وقىپ وتىرعان سىزدەن دە ءبىرشاما ارتىق جاقسى كورىپ, سۇمدىق قۋانامىز. ويتكەنى ول ءبىزدىڭ انا تىلىمىزدە سويلەپ وتىر. القيسسا.
ءار مەملەكەتتىڭ انا ءتىلى – سول حالىقتىڭ مارتەبەسى دەيمىز. ەلىمىزدە سول مارتەبە ءۇشىن كۇرەس تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان بەرى ءجۇرىپ كەلەدى. ناتيجەسى – بۇگىنگى قوعام. ارينە, بارشا قازاق دالاسى قازاقشا سويلەپ كەتكەن جوق. ايتسە دە, كەشەگى كەڭەس ۋاقىتىمەن سالىستىرعاندا, جاعداي كوڭىل قۋانتادى. الايدا قازىرگى قوعامدا قازاق تىلىنە جەتىك وزگە ۇلت وكىلدەرىنە بايلانىستى ءبىر عادەت پايدا بولدى: جاپپاي تاڭعالۋ. اگاراكي, كورشىڭىز سەرگەي قازاقشا سويلەسە, قالپاعىڭىزدى اسپانعا اتىپ, قالبالاقتاپ قۇشاقتاي جونەلەسىز. ال باس رەداكتور قازاق ءتىلىن بىلەتىن وزگە ۇلت وكىلىنەن سۇحبات ال دەسە, ىزدەۋ سالىپ, ايتەۋىر ءبىر تاباسىز. سوسىن «قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋىڭىزگە نە سەبەپ بولدى؟» دەگەن سىڭايداعى سۇراقتان باستالاتىن سۇحبات گازەت بەتىندە جارق ەتە قالادى. قازاق تىلىنە سۋداي وزگە ۇلت وكىلدەرى تەلەۆيزيا سالاسىندا دا وسى دەڭگەيدە قاجەتتى ادامدار (سونداي-اق قاي سالادا دا تابىستى بولۋعا مۇمكىندىگى بار). ەرەكشەلىگى (مىندەتى ەمەس) – مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋىندە. ال قوعام قازاق ءتىلىن بىلەتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە تاڭعالىپ, قيساپسىز ماداق جاۋدىرادى. حالىقتىڭ ء(ھام ساياساتتىڭ) بۇل توسىن مىنەزىنىڭ سىرى نەدە؟
ارينە, قازاق تىلىندە سويلەي الاتىن وزگە ۇلتتاردى ناسيحاتتاۋىمىزدىڭ ءبىر سەبەبى, بارشا حالىققا ۇلگى ەتكىمىز كەلەدى ء(ھام ولارعا دەگەن قۇرمەتىمىز دە بولار). سوندا قانداي ءتىل ءوز ەلىندە ناسيحاتتالۋعا مۇقتاج؟ جاۋابى بارىمىزگە بەلگىلى. وسى سەبەپتى دە مەملەكەتتىك ءتىلدى ەل اراسىندا ناسيحاتتاۋعا ءماجبۇرمىز. بالكي, وسى ءۇشىن دە قازاقشا بەس-التى ءسوز بىلەتىن ادامعا دا كوڭىلىمىز ءجىبي قالادى.
قازاق قازاق بولعالى تالاي «تار جول, تايعاق كەشۋلەردەن» وتكەنى ءمالىم. اسىرەسە, كەيىنگى رەسەي وتارشىلدىعى ۇلتتىڭ ساناسىنا اۋىر سوققى بولىپ ءتيدى. مىنە, سونىڭ اسەرىنەن, بەيبىت زامان ورناپ, ارادا قانشاما جىل وتسە دە, سانامىز ءالى كەمباعالدىقتان ارىلا قويعان جوق. ناتيجەسىندە, مەملەكەتتىك تىلدە سويلەگەن ورىس پەن كورەيگە شاپان جاۋىپ, ات مىنگىزىپ, ەرەكشە قۇرمەت كورسەتەمىز. اعىل-تەگىل تاڭعالامىز. ياعني انا ءتىلىمىزدىڭ جاراسى ءالى جازىلا قويماعانى.
اقيقاتىندا, قوعام مەملەكەتتىك تىلدە سويلەيتىن وزگە ۇلت وكىلىنە نەگە تاڭعالادى؟ نەگە ولاردى جاپا-تارماعاي ەفيرگە شىعارىپ, ياكي گازەت بەتىنە جاريالايمىز؟ كەز كەلگەن قازاقستاننىڭ ازاماتى مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋى كەرەك ەمەس پە؟ بۇل – تالاپ. ولاردىڭ قازاقشا سويلەگەنى جاڭالىق, ياكي قۇبىلىس بولماۋى كەرەك. قازاقشا سويلەيتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە تاڭعالۋ – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتپەيدى. ول تەك نەشە عاسىردان بەرى ىشتە جاتقان قازاق تىلىنە قاتىستى كومپلەكستەردى سىرتقا شىعارادى: جويمايدى. بيىلعى تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا حالىق ساناسىنداعى وسىنداي دەڭگەيسىز تاڭعالۋلار مەن ء«جۇز جىلدىق جارالاردان» قالعان كومپلەكستەردى تۇبىرىمەن جويۋعا كۇش سالۋىمىز كەرەك سياقتى.
سوندىقتان ەلىمىزدەگى وزگە ۇلت وكىلدەرى, ياعني وتانداستارىمىز قازاقشا سويلەسە, تاڭعالماڭىز. بۇل – قالىپتى جاعداي.