الماتىدا قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىندا “ورتالىق ازيا قاۋىپسىزدىگىنىڭ قاۋىپ-قاتەرلەرى” اتتى دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى. وعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كومەكشىسى – قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى مارات ءتاجين, ۇقشۇ باس حاتشىسى نيكولاي بورديۋجا قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.
كوپشىلىككە بەلگىلى, بۇگىنگى تاڭدا جاھاندىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن نىعايتىپ, بۇل باعىتتاعى ءىس-شارالاردى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماڭىزدىلىعى جوعارى ماقساتقا اينالۋدا. بۇل ورايدا الەمدەگى حالىقارالىق لاڭكەستىك پەن ەكسترەميزم, قارۋ-جاراق ساۋدا-ساتتىعى, ەسىرتكى تاسىمالداۋ, زاڭسىز كوشى-قون جانە مەملەكەتارالىق ۇيىمداسقان قىلمىس اۋقىمىنىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن كەڭەيۋى ورتالىق ازيا ايماعىنىڭ ەلدەرى ءۇشىن ۇلكەن قاۋىپ-قاتەر بولىپ قالا بەرۋدە. اسىرەسە, كورشىلەس ورنالاسقان قىرعىزستان مەملەكەتىندە ورىن العان تۇراقسىزدىق ايماقتاعى جاعدايدى كۇردەلەندىرە تۇسۋدە.
مىنە, بۇگىنگى كۇن تارتىبىندە تۇرعان بۇل ماسەلەلەر جونىندە “ورتالىق ازيا قاۋىپسىزدىگىنىڭ قاۋىپ-قاتەرلەرى” اتتى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار جان-جاقتى پىكىر الماستى. اۋعانستانداعى الەۋمەتتىك جانە ساياسي جاعداي, قىرعىزستانداعى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ساقتالىپ وتىرعان تۇراقسىزدىق كوپشىلىكتى قاتتى الاڭداتۋدا. بۇل ايماقتارداعى ەتنوسارالىق, كونفەسسياارالىق قاراما-قايشىلىق وتكىر كۇردەلىلىك بولىپ وتىرعاندىعى جاسىرىن ەمەس. مۇنداي قاۋىپ-قاتەرگە قارسى تۇرىپ ىقپال ەتۋ ءۇشىن ايماقتاعى ەلدەردىڭ بىرلەسكەن ارەكەتى قاجەت بولۋى دا مۇمكىن. سولاردىڭ ىشىندە ەقىۇ-نىڭ قازىرگى توراعاسى جانە ايماقتىق كوشباسشى رەتىندە قازاقستان بۇل تۇيتكىلدى شەشۋگە باسا نازار اۋدارۋدا. مۇنداعى ستراتەگيالىق باستى ماقسات — ورتالىق ازيا ايماعىن حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ تەڭ قۇقىلى سۋبەكتىسى رەتىندە قالىپتاستىرۋ. دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى كەزدەسۋدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولات سۇلتانوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل باعىتتاعى يگى باستامالارىن تىلگە تيەك ەتتى.
ۇقشۇ باس حاتشىسى نيكولاي بورديۋجا دوڭگەلەك ۇستەلدەن كەيىن باق وكىلدەرىنە ارناپ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا ول بۇل ۇيىمنىڭ وسىنداي قاۋىپ-قاتەرلى جاعدايلاردى رەتتەۋدەگى اتقاراتىن ىقپالدى ءىس-شارالارى توڭىرەگىندە ءسوز قوزعادى. قازىرگى كەزدە بۇل ۇيىمنىڭ قۇرامىندا شامامەن العاندا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ جيىرما مىڭعا جۋىق اسكەري قىزمەتكەرلەرى بار. ولار اسكەري شيەلەنىستەرگە قارسى تۇرىپ, ارناۋلى وپەراتسيالار دا جۇرگىزەدى. ونىڭ ىشىندە, ارينە, ەسىرتكىگە قارسى اتقارىلاتىن ءىس-شارالار دا بار. ن.بورديۋجانىڭ ايتۋىنشا, جاقىن ارادا تاجىكستاندا, جىل اياعىنا دەيىن باسقا دا رەسپۋبليكالاردا ارناۋلى وپەراتسيالار وتكىزىلەدى.
– قىرعىزستان تۋرالى ايتسام, مەنىڭ ويىمشا, ونداعى جاعدايعا اسكەريلەردىڭ كىرىسۋى ورىنسىز سياقتى. بۇل قىرعىز حالقىنىڭ ىشكى ءىسى, سوندىقتان دا وعان شەتەلدىكتەردىڭ ارالاسۋىنىڭ ورنى جوق. كەلەشەكتە قىرعىز حالقىنىڭ بيلىك جۇيەسىن وزدەرى انىقتاپ, جاقىن ارادا وندا مەملەكەتتىك جۇيە ازاماتتاردىڭ دەموكراتيالىق بوستاندىعىنا سايكەس قالىپقا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىز, – دەدى نيكولاي بورديۋجا ءوز ويىن ورتاعا سالىپ. ول, سونىمەن قاتار, قازاقستانداعى ىنتىماقتاستىق جانە ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋ جونىندە دە ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. ول بۇل ورايدا قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن رەسەي پرەزيدەنتى دميتري مەدۆەدەۆتىڭ ۇجىمدىق كۇش قۇرۋ جونىندەگى باستامالارىن اتاپ كورسەتىپ, مۇنىڭ ءوزى قازىرگى تاڭداعى ەڭ ىقپالدى شەشىم ەكەندىگىن دە اتاپ ايتتى.
باقىت بالعارينا.
الماتى.