بيىل وبلىس ورتالىعىندا سالىناتىن مۇگەدەك بالالار مەن ەرەسەكتەردى وڭالتۋعا قىزمەت كورسەتەتىن وڭىرلىك كوپبەيىندى ورتالىقتىڭ ارنايى جوباسى ازىرلەنگەن. قالا اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ قولعا الاتىن ورتالىقتا ەرەكشە بالالاردىڭ انالارىنا پسيحولوگيالىق كەڭەس كابينەتتەرى, ەڭبەك تەراپياسى, بالالارعا ارنالعان باسسەين جاسالۋى مۇمكىن.
وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى الميرا ءجۇسىپوۆانىڭ ايتۋىنشا, ماقسات – ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان جانداردىڭ مۇقتاجدىقتارىنا بارىنشا سەرگەك قاراپ, كومەك قولىن سوزۋ. بۇل كۇندەرى وڭىردەگى 1 739 نىسان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان بەيىمدەۋ جۇمىستارىن جاساعانى تۋرالى قۇجاتتارىن الدى. ەندى قالعان 349 نىساندى بەيىمدەۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. مۇگەدەك جاندار, بالالار, جاسوسپىرىمدەر قوعامدا ءوزىن ەمىن-ەركىن سەزىنۋى ءۇشىن ءاربىر نىسانداعى بەيىمدەۋ جۇمىسى وتە قاجەت.
بيىل وڭىردەگى ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار جانداردى الەۋمەتتىك وڭالتۋعا 1,9 ملرد تەڭگە ءبولىنىپتى. اتا-اناعا نەمەسە قامقورشىعا بەرىلەتىن جولداما قۇنىنىڭ 50 پايىزىن وتەۋ ءۇشىن قالالار مەن اۋداندار وسى ماقساتقا 40 اەك بەرۋگە دايىن.
دەگەنمەن ەرەكشە جانداردىڭ مۇقتاجدىقتارىنا بارىنشا ادامگەرشىلىك تۇرعىسىنان قارايتىندار قاتارى ءالى دە سيرەك. بۇل جايىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ الماتى قالاسىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەس بارىسىندا ايتىپ, الەۋمەتتىك سالاعا جاۋاپتى قۇرىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءوز جۇمىسىن تالاپقا ساي اتقارا الماي وتىرعانىن ءسوز ەتتى. ياعني ەرەكشە كۇتىمگە مۇقتاج جانداردى قولداۋدىڭ جانە ولارعا بارىنشا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جەتكىزىپ, ونى مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك سالاداعى باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنى ايتىلدى.
مىسالى, وبلىستىق اكىمدىكتىڭ قابىلداۋ ءبولىمى ارقىلى كەلىپ تۇسەتىن ارىز-شاعىمداردىڭ كوپشىلىگى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا تيەسىلى بولسا, وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆتىڭ اتىنا وسى جىلدىڭ وتكەن ەكى ايى اراسىندا الەۋمەتتىك قولداۋ الۋ ماسەلەلەرىنە بايلانىستى 100-گە جۋىق ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. شاعىمدانعاندار نەگىزىنەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ءوز مىندەتتەرىن دۇرىس اتقارمايتىنىنا, قاعازباستىلىققا رەنىشتەرىن جەتكىزگەن.
«كىشىپەيىلدىك پەن ادامي قارىم-قاتىناستى ۇمىتپاۋ كەرەك. مۇنداي وتىنىشتەرگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەك», دەدى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ ماسەلەلەرىنە ارنالعان كەزەكتى جيىندا وبلىس اكىمى.
سوندا بۇل قىزمەتكەرلەر ۇكىمەتتە «الەۋمەتتىك كودەكس» تۇجىرىمداماسىنىڭ ازىرلەنىپ جاتقانىنان, الەۋمەتتىك باعدارلامالار قىزمەتى قۇرىلاتىنىن, ەلىمىزدە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ساياساتىن قايتا جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى وزگەرەتىنى, ياعني مەملەكەت كومەككە مۇقتاج ازاماتتاردى قولداۋعا باسىمدىق بەرەتىنى جايلى جاڭاشىلدىقتارعا ءمان بەرمەگەن سياقتى.
ۇلگى بولارلىق مىسال, وبلىستىق «قىزىل جارتى اي» قوعامىنىڭ باسشىسى گۇلنار يساقانوۆانىڭ ايتۋىنشا, قوعام مۇشەلەرى شەتەلدىك دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن پاۆلودار قالاسىنداعى ءتورت, ەكىباستۇزداعى ەكى جانە اقسۋ قالاسىنداعى ءبىر وڭالتۋ ورتالىعىنا بارىپ, ونداعى ومىرلىك قيىن جاعدايداعى 120 بالاعا, 220 ەرەسەك ادامعا جىلى كورپەلەر, توسەك-ورىن جابدىقتارىن جانە بالالار كيىمدەرىن اپارعان.
باسقارمانىڭ مالىمەتىنشە, وڭىردەگى الەۋمەتتىك وسال توپتار ساناتىندا 80 مىڭنان استام ادام بار. ولاردىڭ ۇشتەن ءبىرى – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار. بيىلدان باستاپ الەۋمەتتىك كومەكتىڭ جاڭا تۇرلەرى ەنگىزىلىپ, قولدانىستاعى كەيبىر تولەمدەردىڭ مولشەرى ۇلعايتىلۋدا. مىسالى, جالعىزباستى جانە جالعىز تۇراتىن I, II جانە III توپتاعى مۇگەدەكتەردىڭ الەۋمەتتىك تولەم مولشەرىنە, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك المايتىن, بىراق تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن از قامتىلعان وتباسىلارعا وتەماقى ەنگىزىلدى. جالعىزباستى 500 مۇگەدەككە بەرىلەتىن اي سايىنعى تولەم مولشەرى ءۇش ەسەگە ۇلعايتىلىپ, 1 235 از قامتىلعان وتباسىنا اي سايىنعى وتەماقى بەرىلمەك.
سونىمەن قاتار تۇڭعىش بالالارى تۋعاندا مۇنداي وتباسىلارعا 20 اەك مولشەرىندەگى بىرجولعى تولەم تاعايىندالادى. تابىسى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن جۇكتى ايەلدەر جۇكتىلىك ەسەبىنە 12 اپتاعا دەيىنگى مەرزىمدە تىركەلگەن جاعدايدا بەلگىلەنگەن بىرىڭعاي تولەم مولشەرى – 20 اەك.
«بىراق كەيبىر ماسەلەلەردى مينيسترلىك ارقىلى ەمەس, جەرگىلىكتى جەردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك سالا بويىنشا قىزمەت جاسايتىن باسقارمالار ەش دالەلسىز-اق جاساۋعا بولادى. مىسالى, ەمحاناعا بارعاندا ارنايى قۇجاتتاردى كورسەتۋگە, دارىگەرگە كەزەكسىز جۇگىنۋگە بولا ما دەپ سۇراۋ قاجەت. وسىنداي دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيتىن قاجەتسىز شەكتەۋلەر بولماس ءۇشىن بارلىق ەمحانادا كابينەتتەردىڭ ەسىكتەرىنە «مۇگەدەكتىگى بار جاندار, بالالار قابىلداۋعا كەزەكسىز كىرەدى» دەگەن تاقتايشا ءىلۋ كەرەك», دەيدى ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردىڭ انالارى.
سونداي-اق ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پورتالىندا بەرىلەتىن جايالىقتاردىڭ ساپاسىنىڭ ناشارلىعى جانە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارىن ەمحانالارعا الىپ بارۋدىڭ قيىندىقتارىن قالا اكىمى ەرجان يمانسليام باستاعان دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىنىڭ جانە Nur Otan پارتياسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسكەن بالالاردىڭ انالارى ايتىپ بەردى. قوعام بەلسەندىسى ەلەنا يۋرچەنكونىڭ ايتۋىنشا, وبلىسقا سىيىمدىلىعى 500 ادامنان ارتىق بولاتىن وڭالتۋ ورتالىعى قاجەت. جالپى, اۋرۋحانالاردىڭ ەكىنشى قاباتتارىندا مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن جاعداي جاساۋ, اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ كەزىندە ەرەكشە بالانى اتا-اناسىنىڭ بىرىمەن تەگىن الىپ ءجۇرۋ, ساناتورلىق-كۋرورتتىق ەمدەۋ, جاعالاۋدا, وزەن ايلاعىندا, قۇتقارۋ ستانساسىندا, جاعاجايلاردا اربامەن جۇرۋشىلەرگە ارنالعان پاندۋستار ورناتۋ قاجەت.
«قازىر ورتالىقتىڭ ناقتى جوباسى بار, جەر دە بولىنۋدە. وبلىس ورتالىعىنداعى مالايسارى باتىر كوشەسى, 52 مەكەنجايىندا قۇرىلىس سالىنباق. ورتالىق كۇنىنە 150-گە جۋىق مۇگەدەك بالالاردى قابىلداي الادى. اشىلۋى 2022 جىلعا جوسپارلانعان», دەدى قالا اكىمى.
ال وبلىس ورتالىعىندا مۇگەدەك بالالار مەن ەرەسەكتەرگە ارنالعان كوپ بەيىندى قازىرگى زامانعى وڭالتۋ ورتالىعىن سالۋ جايى جىلدار بويى ايتىلىپ كەلەدى. وڭىردە 3 مىڭعا جۋىق مۇگەدەك بالا بار, بۇل بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ جانە ساناتورلىق-كۋرورتتىق ورىندار دا جەتكىلىكسىز. ارينە, جاڭا ورتالىق جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەديتسينالىق كومەك, ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ادامداردى وڭالتۋ جانە ساۋىقتىرۋ ەكەنى تۇسىنىكتى.
اشىلۋى 2022 جىلعا جوسپارلانعان ورتالىق – ءوڭىر ءۇشىن وتە قاجەتتى جوبا. تاعدىرى تالايلى, ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان مۇقتاج جانداردىڭ اسىعا كۇتىپ جۇرگەندەرىن دە ويلايىق.
پاۆلودار وبلىسى