پاۆلودار قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى 1500 كيلوگراممگا جۋىق پلاستيك قاقپاق جيناپ, 170 مىڭ تەڭگەدەن استام قاراجاتتى زياتكەرلەر كىشكەنتاي ارتيوم شەمياكيننىڭ ەمىنە اۋداردى.
ناۋرىز مەرەكەسىن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى ەرەكشە جاعدايدا قارسى الدى. مەكتەپتەگى بيىلعى مەرەكە كۇندەرىن تىپتەن تاريحي دەپ اتاۋعا نەگىز بار. زياتكەرلىك مەكتەپتەردەگى كەزدەسۋلەردىڭ عىلىمي ستراتەگيالارعا نەگىزدەلگەندىگىنە بۇگىنگى ءداستۇرلى شارا دالەل بولا الادى. ونىڭ بارىسىندا «پلانەتا جانە پلاستيك» ادامزات ەكومادەنيەتى» تاقىرىبىندا جەر شارىنىڭ تازالىعى مەن جاسىل-جەلەكتى بولاشاعىنا قاتىستى جاھاندىق ماسەلەلەر قوزعالدى.
نەگىزگى تاقىرىپتىڭ وزەكتىلىگى اتى اڭىزعا اينالعان National Geographic فوتوگرافى مەندي باركەردىڭ مۇحيتتاردىڭ پلاستيك قالدىقتارىمەن لاستانۋىنىڭ فوتومونيتورينگىمەن تانىمال بولعان دەرەكتى حرونيكاسىمەن راستالدى.
جاس عالىمدار ZOOM پلافتورماسى مەن Youtube كانالىندا كەزدەسىپ, ءداستۇرلى بايقاۋدىڭ ورنىنا تاقىرىپتىق ۆەبينارلار مەن ترەنينگتەر ازىرلەندى. ال ەكوبوتتاردى قۇراستىرۋ بويىنشا PhD دوكتور, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور, ءا.بۇركىتباەۆ اتىنداعى ونەركاسىپتىك اۆتوماتتاندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ ينستيتۋتىنىڭ, ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ روبوتوتەحنيكا جانە اۆتوماتيكانىڭ تەحنيكالىق قۇرالدارى كافەدراسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, مەحاترونيكا, باعدارلامالاۋ جانە ماشيناجاساۋ سالاسىنداعى ساراپشى ازامات ەشمۇحامەتوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن كوماندالىق جۇمىس باعدارلامانىڭ باستى شاراسىنا اينالدى.
سپيكەرلەردىڭ كوپشىلىگى كۇن سايىن پلاستيكالىق قالدىقتار مەن پلانەتانى ساقتاۋدىڭ پراكتيكالىق ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن وتاندىق ەكولوگيالىق قۇرىلىمداردى ۇسىندى.
ال كەزدەسۋدىڭ باستى تۇستارى ەش وزگەرىسسىز قالدى. زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە قۇشتارلىق, جاس عالىمداردىڭ باتىلدىعى, تاماشا تەوريالىق دايىندىق, جاڭا جوبالارعا شابىت بەرەتىن كوماندالىق رۋح – بارلىعى سول قالپىندا ساقتالعان. ءدال وسى ناۋرىز كەزدەسۋلەرىنىڭ ساباقتارىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ۇلان اۋدانىنان ميراس بۇزاقانوۆ پەن پاۆلودار وبلىسىنىڭ ماي اۋدانىنان انەل جۇماعازينوۆا ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
ناۋرىز كەزدەسۋلەرىنىڭ ءاربىر قاتىسۋشىسى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ينجەنەريا جانە تسيفرلىق عىلىمدار مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى, National Laboratory Astana, Biosensors and Boinstruments Laboratory باسشىسى دانيەل ءتوزيدىڭ ەلەكتروندىق مەكەن-جايىمەن تانىستى. ستەنفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋىنە سايكەس, دانيەل توزي NU سەگىز پروفەسسورىنىڭ قاتارىندا الەمدەگى ەڭ ىقپالدى عالىمداردىڭ تىزىمىنە ەنەدى.
پروفەسسور توزي ناۋرىز كەزدەسۋلەرىندە پلاستيكالىق وپتيكالىق-تالشىقتى داتچيكتەردىڭ تاريحىنا, ولاردىڭ حيميادا, مەديتسينادا جانە باسقا سالالاردا قولدانىلۋىنا تالداۋ جۇرگىزىپ, قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىق سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى, ال قوسىمشا سۇراقتار ءۇشىن ەلەكتروندىق پوشتاسىن قالدىردى.
Open Mind Technologies IT كومپانياسىنىڭ باسشىسى, Rocket Plastic نەگىزىن قالاۋشى دانيار باكيموۆ NIS وقۋشىلارىن ءوز كومانداسىنا شاقىردى. Rocket Plastic تۇراقتى دامۋ كونتسەپتسياسى شەڭبەرىندە 2018 جىلى قۇرىلعان. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە جەر شارىندا پلاستيكتىڭ تەك 10 پايىزى قايتا وڭدەۋدەن وتەدى. سوندىقتان وسى ماقساتتا ءارتۇرلى قالالاردا شەبەرحانالار قۇرىلا باستاعان. ولار كوكشەتاۋ, قاراعاندى, قوستاناي جانە الماتى قالالارىندا اشىلعان, ال ساتباەۆ اتىنداعى قازۇتۋ-دا تەحنوپارك جۇمىس ىستەيدى.
دانيارعا باعىتتالعان سۇراقتاردىڭ كوپشىلىگى ناۋرىز كەزدەسۋلەرىنە قاتىسۋشىلاردىڭ ازاماتتىق ۇستانىمى مەن ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىنداي تۇسەدى. پلاستيك قالدىقتارىن قايدا تاپسىرۋ كەرەك؟ قالاي ەكوەرىكتى بولۋعا بولادى؟ پلاستيكتى ءۇي جاعدايىندا قايتا وڭدەۋگە بولا ما؟
ناۋرىز كەزدەسۋلەرىنىڭ باستى وقيعالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە «پلاستيكتىڭ ەكىنشى ءومىرى» ەكولوگيالىق چەللەندجىن اتاۋعا بولادى, ەرىكتىلەر قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ جانە كادەگە جاراتۋ بويىنشا تابىستى جوبالار جاساپ, ىسكە اسىردى. پاۆلودار قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى 1500 كيلوگراممگا جۋىق قاقپاق جينادى. وسى ورايدا 170 مىڭ تەڭگەدەن استام سومانى زياتكەرلەر ونى كىشكەنتاي ارتيوم شەمياكيننىڭ ەمىنە اۋداردى.
تالدىقورعان قالاسىنداعى زياتكەرلىك مەكتەپ وقۋشىلارى ۆيكتور كاحنو مەن ۆالەريا كيمنىڭ ايتۋىنشا, پلاستيكتىڭ ەكىنشى ءومىرى ادامزاتقا دا ەكىنشى ءومىر سىيلاي الادى, جانۋارلاردى قۇتقارىپ, تابيعاتتى ساقتاۋعا كومەكتەسەدى.
ونلاين فورمات ناۋرىز كەزدەسۋلەرى عىلىم مەن شابىتتىڭ مەرەكەسىنە اينالدى. «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسقارما ءتورايىمى كۇلاش ءشامشيدينوۆا وسكەلەڭ ۇرپاق پلانەتانى تازا جانە جاسىل قالپىندا كەلەسى ۇرپاققا تابىستاۋعا جاۋاپتى ەكەندىگىن, سوندىقتان دا ەكولوگيالىق مادەنيەت پەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى تاربيەلەۋ ارقاشان NIS-ءتىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىقتارىنىڭ قاتارىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.