كۇن رايىنا دا, كورشىگە دە الاڭ...

بۇگىندە وبلىس اۋماعىنداعى بارلىق وزەن-كول قاتىپ جاتىر. دەگەنمەن, كوپ جىلدىق مونيتورينگكە قاراساق, 36 مىڭنان استام حالىق تۇراتىن 85 ەلدى مەكەن سۋ تاسقىنى قاۋپىنە ۇشىراۋى مۇم­كىن. ەڭ قاۋىپتى اۋماق – ورال قالاسى, تاسقالا, قازتالوۆ جانە بايتەرەك اۋداندارى.

– ءبىز وڭىردەگى تاسقىن ىقتي­مالدىعىن ءۇش دەڭگەيگە بولەمىز. ماسەلەن, وبلىستا سۋ باسۋ قاۋپى جو­عارى 27 ەلدى مەكەن بار. 50 ەلدى مەكەن – سۋ باسۋ قاۋىپتىلىگى ورتاشا دەڭگەيگە, تاعى 8 ەلدى مەكەن قا­ۋىپتىلىكتىڭ تومەن دەڭگەيىنە جا­تادى, – دەيدى جاسۇلان جۇ­ماشەۆ.

وبلىس تۇرعىندارىنا ەڭ ۇلكەن قاۋىپ ترانسشەكارالىق وزەندەردەن كەلەدى. بۇل باستاۋى­ن رەسەيدەن الاتىن وزەندەردىڭ مول سۋىنا عانا ەمەس, كورشى ەل اۋماعىندا ورنالاسقان سۋ قوي­مالارىنان جىبەرىلەتىن سۋ كو­لەمىنە دە بايلانىستى. ويتكەنى وز­دەرىنە قاۋىپ تونگەندە مول سۋدى تومەنگە قاراي جىبەرە سالۋ  وردەگى كورشىلەرىمىزدىڭ بايىر­عى ادەتى.

باتىس قازاقستان وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باس­شىلىعى رەسەيلىك ارىپتەس­تەرىمەن, اتاپ ايتقاندا, ساراتوۆ جانە ورىنبور وبلىستارىمەن سۋ تاسقىنى جاعدايى بويىنشا ءجيى حابار الماسىپ وتىراتىنىن, سونىڭ ىشىندە يريكلين جانە ۆارفولومەەۆ سۋ قويمالارىن قاۋىپسىز جانە ءوزارا ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا بولجامدىق جانە جەدەل اقپارات الماسۋ تۇراقتى نەگىزدە جۇرگىزىلەتىنىن ايتادى.

«قازگيدرومەت» فيليالىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, وبلىس اۋما­عىندا بيىلعى جاۋىن-شاشىننىڭ مولشەرى قالىپتى. قاردىڭ ەڭ قالىڭ قاباتى 31 سم بولسا, توپىراقتاعى توڭ 35-69 سم-گە جەتەدى. شىڭعىرلاۋ, شەجىن-2, ولەڭتى جانە شىدەرتى وزەندەرىنىڭ باسسەيندەرىندە ىلعال قورىنىڭ كولەمى قالىپتى دەڭگەيدە بولسا, دەركول مەن شا­عان وزەندەرى بۇعان دەيىنگى كوپ جىلدىق كورسەتكىشتەردەن 13-16%-عا تومەن ەكەن. ارينە ساقتىقتا قورلىق جوق. قار كۇرت ەرىپ, جاڭبىر مول جاۋاتىن بولسا, ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنا قاۋىپ ءتونۋى مۇمكىن. سوندىقتان وڭىردە سۋ تاسقىنى كەزەڭىندەگى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ماق­ساتىندا كەشەندى ءىس-شارالار جۇر­گىزىلۋدە. ىقتيمال توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جوس­پارى بەكىتىلىپ, وبلىستىق, قالالىق جانە اۋداندىق سۋ تاسقىنىنا قارسى كوميسسيالار مەن شتابتار قۇرىلعان.

جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارى ەلدى مەكەندەر ىشىندەگى قار­دى, اۋلالاردى تازارتۋ ءىسىن قىس باستالعالى نازارعا الىپ كەلەدى. سونىڭ ىشىندە قالا كوشەلەرى مەن وندىرىستىك نىساندار اۋما­عىنان قار شىعارۋ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋى, ەرىگەن سۋدىڭ ەركىن اعۋى ءۇشىن ارىقتاردىڭ تازالانۋى, جازاتايىم وقيعالاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن شاتىردى قاردان جانە سۇڭگىدەن تازارتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋى قاجەت. بۇل تالاپتار­دى ورىنداماعان تۇلعالارعا زاڭ­دى شارا دا قولدانىلادى.

– اكىمشىلىك كودەكسكە سايكەس اۋماقتى اباتتاندىرۋ ەرە­جە­لەرىن بۇزعانى, ونىڭ ىشىندە قاردى ۋاقتىلى جيناماعانى ءۇشىن 22 تۇلعا اكىمشىلىك جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلدى, – دەيدى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى.

سوڭعى مالىمەتتەرگە قارا­عاندا, وبلىس اۋماعىنداعى ەلدى مە­كەندەردەن 593 480 تەكشە مەتر قار شىعارىلىپ, 1150-دەن استام تەكشە مەتر ەرىگەن سۋ سورىلعان. ەڭ كوپ جۇمىس, ارينە ورال قالاسىندا اتقارىلۋدا. وبلىس ورتالىعىندا كۇنى بۇگىن 537 233 تەكشە مەتر قار قالا اۋماعىنان اۋلاققا شىعارىلعان. سونىڭ 3866 شارشى مەترى – سوڭعى تاۋلىكتىڭ جۇمىسى. كوكتەمدە بو­لۋى ىقتيمال توتەنشە جاع­دايلاردىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ ءۇشىن جالپى سانى 2591 ادام, 734 تەحنيكا, 45 ءجۇزۋ قۇرالى جانە 295 موتوسورعى دايىندالعان.

– ناۋرىز ايىنىڭ 4-5-ءى كۇندەرى «كوكتەم-2021» اتتى رەس­پۋبليكالىق كوماندالىق-شتاب­تىق وقۋ-جاتتىعۋى ءوتتى. ءىس-شارا بارىسىندا كۇشتەر مەن قۇرالداردىڭ دايىندىعى تەك­سەرىلدى. باتىس قازاقستان وبلىسى كوكتەمگى سۋ تاسقىنى ماۋسىمىنا ساقاداي ساي, – دەپ حابارلادى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى باكيزات ماعزەنوۆا.

جالپى, وسى كوكتەمدە بولۋى ىقتيمال ءتۇرلى سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ ءۇشىن وبلىس بويىنشا 1,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان كورىنەدى. بۇگىنگى تاڭدا 443 توننا جانار-جاعارماي, 88 مىڭ دانا قاپ, 22 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريالدار قورى دايىندالعان. مۇزجارعىشتار بريگادالارى ءۇشىن – 6,820 ملن تەڭگە, تىكۇشاق كومەگىمەن اەروزەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن – 16,7 ملن تەڭگە, قوسىمشا قاپتار سا­تىپ الۋ ءۇشىن – 2,895 ملن تەڭگە كولەمىندە شارتتار جاساۋ ماقساتىنا قاراجات كوزدەلگەن.

وتكەن جىلداردىڭ تاجىري­بەسى كورسەتكەندەي, باتىس قازاق­ستانداعى سۋ تاسقىنىنىڭ دەڭگەيى وبلىستاعى جاعدايعا عانا ەمەس, رەسەي اۋماعىنداعى اۋا رايىنا دا بايلانىستى بولادى. سونداي-اق ءبىر تاۋلىك ىشىندە جاۋىن-شاشىننىڭ ايلىق نورماسى ءتۇسۋى مۇمكىن, بۇل سۋ تاسقىنى جاع­دايىنىڭ تۋىنداۋىنا سوق­تىرادى. سوندىقتان توتەنشە جاعدايلار قىزمەتى «ساقتانساڭ –  ساقتايمىن» دەگەن قاناتتى ءسوزدى باسشىلىققا الىپ, كەز كەلگەن وقيعاعا دايىن تۇرۋعا تىرىسادى.

باتىس قازاقستان وبلىسى