ساقتاندىرىلماعاندار سانى كوبەيدى

دەگەنمەن, جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىمەن بىرگە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار وڭ ناتيجەسىن بەرىپ جاتىر. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ 1 تامىزىندا الماتىدا ساقتاندىرىلماعانداردىڭ ۇلەسى 22,6% بولسا, جىل سوڭىندا 15%-عا دەيىن قىسقارعان ەدى, وكىنىش­كە قاراي, بۇگىنگى تاڭدا بۇل كور­سەت­كىش 18,5%-عا ءوستى.

قۇرىلىمدىق جاعىنان الىپ قارايتىن بولساق, ساق­تان­دى­رىل­ما­عان 389 مىڭ ادامنىڭ 142 999-ى – بجت تولەۋشى بولسا, 100 818-ءى – ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن كەيىن­گى ايلاردا ولاردىڭ اتىنا جارنا اۋدارۋ توقتاتىلعاندار. سونى­مەن قاتار بۇل كورسەتكىشتىڭ ىشىندە 15 452 جەكە كاسىپكەر, 7 635 ازاماتتىق-قۇقىقتىق كەلىسىم­شارت نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىندەر مەن ءوز بەتىنشە تولەپ وتىرعان 2 682 ادام بار.

شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى دە بار

سونىمەن قاتار ساقتان­دىرىل­ما­­عاندار اراسىندا جىل سوڭىنا دەيىن ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنەن بوساتىلعان شوب قىزمەتكەرلەرى دە بولۋى مۇمكىن.

– جالپى, ۇكىمەتتىڭ №224 (№721) قاۋلىسى بويىنشا الما­تى­دا 116 604 شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىسانىنا جەڭىلدىك بەرىلگەن. 2021 جىلدىڭ 5 اقپا­نىن­داعى مالىمەت بويىنشا, ونىڭ 68,2%-ى جۇ­مىسشىلارىن ساق­تاندىرعان بول­سا, قالعان 31,8%-ى كاسىپو­رىن­نىڭ قىز­مەت­­كەرى ساقتاندىرۋ جۇيە­سى­نەن تىس قالىپ وتىر دەگەن ءسوز. قور «ساقتاندىرۋ» اقپاراتتىق جۇيەسىنە ەنگىزىلمەگەن شوب قىز­مەت­­كەرلەرى ساقتاندىرۋ جۇيەسى­نە قارىز بولىپ قالماس ءۇشىن, بيزنەس نىساندارىنا ءتيىستى مالىمەتتەردى 2021 جىلدىڭ 1-توقسانىنىڭ سو­ڭىنا دەيىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بە­رىپ وتىر.

– ەسكە سالا كەتسەم, ۇكىمەتتىڭ 2020 جىلى 20 ساۋىردەگى №224 قاۋلىسى بو­يىنشا, جەكە جۇمىس ىستەيتىن تۇلعالار, سونداي-اق ميكرو, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەر ءۇشىن جارنا تولەۋ مىندەتىنەن بوساتىلعان بولاتىن, – دەيدى ت.ابىلداەۆ.

كىم قانشا تولەيدى؟

جارنا/اۋدارىم كولەمى ءمامس تۋرالى زاڭدا كورسەتىلگەن ءتار­تىپ بويىنشا وزگەرەدى. زاڭ بويىنشا, جۇمىس بەرۋشىلەر ءار قىزمەتكەر ءۇشىن ءوز قالتاسىنان اۋدارىم جاسايدى. جۇمىس بەرۋشى تولەي­تىن اۋدارىم مولشەرى بيىل وزگەرگەن جوق, قىزمەتكەر تابى­سى­نىڭ 2% كولەمىن اۋدارادى (2017 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن – 1%; 2018 جىلى – 1,5%; 2020 جىلى – 2%).

سونىمەن قاتار جۇمىس بەرۋشى اۋدا­رىمعا قوسا, جالدا­مالى جۇمىس­كەرلەردىڭ جالاقىسىنان 2% مول­شەرىندە جارنا ۇستاپ قورعا اۋدارادى (بىلتىر 1% بولاتىن). بىراق اي سايىن جارنا ۇستالاتىن تابىس كولەمى 10 ەڭ تومەنگى جالاقىدان (نەمەسە 425 مىڭ تەڭگەدەن) اسپاۋى ءتيىس. ياعني اي سايىنعى جارنا مولشەرى 8 500 تەڭگەدەن جوعارى بولماۋى كەرەك.

جەكە كاسىپكەرلەردىڭ جارناسى وزگەر­گەن جوق. ولار بۇرىنعىشا 1,4 ەڭ تومەنگى جالا­قىنىڭ 5%-ىن, ياعني 2 975 تەڭگە تولەيدى.

سونىمەن قاتار ەلىمىزدە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار دەگەن سانات بار. ولار بۇرىنعىشا 1 ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ 5 پايىزىن, ياعني 2 125 تەڭگە تولەيدى. سەبەبى بيىل ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرى وزگەرگەن جوق.

بىرىڭعاي جيىنتىق تولەم تولەۋشى 1 ايلىق ەسەپتىك كورسەت­كىش كولەمىندە جارنا اۋدارادى. بيىل اەك مولشەرى وزگەردى. سون­دىقتان بۇل سانات 2 917 تەڭگە تولەيدى. قارجىنىڭ 40%-ى – مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا, 30%-ى – بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا, 20%-ى – الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى­نا اۋدارىلادى, 10%-ى تابىس سالىعى رەتىندە ۇستالادى.

سونىمەن قاتار جۇمىس بەرۋ­شى جە­ڭىل­دى­گى بار 15 ساناتقا كىرە­تىن قىز­مەت­كەرلەر ءۇشىن جارنا اۋدار­مايدى. ولاردى مەملەكەت ساق­تاندىرادى. مەم­لەكەت ولار ءۇشىن بيىل ورتاشا جالاقىنىڭ 1,6%-ىن اۋدارادى (الدىڭعى ەكى جىلعا بەل­گىلەنگەن ورتاشا ايلىق جالاقى نە­گىزىندە ەسەپتەلەدى).

قورعا قانشا قارجى ءتۇستى؟

قورعا جارنا/اۋدارىم تولەۋ جالعاسىپ جاتىر. مەديتسينالىق ساق­­تان­دىرۋ قورىنا ءمامس جۇ­يەسى ىسكە قوسىلعان 2017 جىل­دىڭ 1 شىلدەسىنەن 2021 جىلدىڭ 15 اقپا­نىنا دەيىنگى ارالىقتا 529,1 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى جيناق­تالدى.

جارنا كولەمى جاعىنان جيناق­تال­عان سومانىڭ بەستەن ءبىر بولىگى بۇرىنعىشا, وڭتۇستىك استانانىڭ ەنشىسىندە. جالپى اتالعان ۋاقىت ارالىعىندا الماتى قالاسىنان 99,5 ملرد تەڭگەدەن استام جارنا اۋدارىلدى. ونىڭ 79 ملرد تەڭگەدەن استامى – جۇمىس بەرۋ­شى­لەردىڭ جاساعان اۋدارىمى بولسا, قالعان 20,5 ملرد تەڭگە – جەكە كاسىپكەرلەر مەن ازاماتتىق-قۇ­قىق­تىق كەلىسىمشارت بويىنشا ەڭبەك ەتەتىندەرگە تيەسىلى. سون­داي-اق الماتى قالاسى بويىن­شا 2019 جىلدان بەرى ءوزىن-ءوزى جۇ­مىسپەن قامتىعان 197 مىڭنان استام ادام 392,3 ملن تەڭگە كولە­مىن­دە بجت تولەگەن.

41,5 مىڭ كت مەن مرت جاسالدى

مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى وسىمەن ءتورتىنشى جىل قاتا­رىنان كەپىل­دەن­دىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك جانە مەدي­تسينالىق ساقتاندىرۋ پاكە­تى شەڭ­بە­رىندە كورسەتىلگەن قىزمەت­تەرگە اقى تولەپ كەلەدى.

2021 جىلى الماتى قالاسى بويىنشا قوس پاكەت بويىنشا 186,8 ملرد تەڭگە قارجى قاراس­تى­رىل­عان. ونىڭ 109,5 ملرد تەڭگەسى تمككك پاكەتى, 77,3 ملرد تەڭگە ءمامس پاكەتىنە تيەسىلى.

قوردىڭ جەتكىزۋشىلەر بازا­سىن­دا الماتى قالاسى بويىنشا 317 جەتكىزۋشى تىر­كەلگەن. 10 اقپانداعى مالىمەتكە سۇ­يەن­­سەك, الماتى قالاسىندا قوس پاكەت شەڭ­بەرىندە 183 دەنساۋلىق ساقتاۋ نى­سا­­نىمەن 179,2 ملرد تەڭگەنىڭ كەلىسىم­شارتى بەكىتىلگەن. جەت­كى­زۋشى كليني­كا­لار­دىڭ 44%-ى – مەملە­كەت­تىك, 56%-ى – جە­كەمەنشىك كلي­نيكالار.

تمككك پاكەتى بويىنشا 152 دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سۋبەكتىسىمەن 104,3 ملرد تەڭگەنىڭ كەلىسىمشار­تى بەكىتىلگەن (ونىڭ 47% – مەم­لە­كەتتىك, 53% – جەكەمەن­شىك). ءمامس جۇيەسىندە 163 نىسانمەن كەلىسىمشارت جاسالعان, كەلى­سىم­شارتتىڭ جالپى سوماسى – 74,9 ملرد تەڭگە (ونىڭ 45%-ى – مەم­لە­كەتتىك, 55%-ى – جەكەمەنشىك).

جالپى, ساقتاندىرۋ – حالىق­تىڭ دەن­­ساۋلىققا جۇمساي­تىن شىعىن­دارىن قىس­قار­تۋعا با­عىت­­­تال­عان رەفورما. ماسە­لەن, ءمامس ىسكە قوسىلعالى بەرى بۇرىن ازاماتتار قالتاسىنان تو­لەپ كەلگەن باعاسى قىمبات قىز­مەت­تەر قولجەتىمدى بولا باس­تا­دى. وتكەن جىلى ساقتاندىرۋ پاكەتى شەڭ­بەرىندە كورسەتىلگەن كت/مرت, پتر سىن­دى ت.ب. قىزمەتتەر سانى 2019 جىلمەن سا­لىستىرعاندا 3 ەسە ارتتى. مىسالى, 2020 جىلى الماتى قالاسىندا 41 مىڭ 540 كت/مرت جاسالعان. وعان 543,1 ملن تەڭ­گە­دەن استام قا­را­­جات تولەندى. سونىمەن قاتار ونكولوگيالىق سىرقاتتى انىق­تاۋ ماقساتىندا جاسالاتىن 7 مىڭ پەت-دياگنوس­تيكا قىزمەتى كورسەتىلگەن (پوزيت­ر­وندى-ەميسسيوندىق توموگرافيا). وعان 1,2 ملرد تەڭگە تولەندى. ەمحانالار ارقىلى كور­سە­تىلگەن كونسۋلتاتيۆتىك-دياگنوس­تي­كا­لىق قىز­مەتتىڭ باسىم بولىگى مەدي­تسي­­نالىق ساقتاندىرۋ ەسەبىنەن قارجى­لان­دى­رىلدى.

قورىتا ايتقاندا, ساقتاندىرۋ ەنگىزىل­گەلى بەرى مەديتسينالىق رەابي­ليتاتسياعا, جالپى, مەدي­تسينالىق كومەكتىڭ بار­لىق تۇ­رى­نە بولىنەتىن قاراجات كول­ەمى ەداۋىر ارتقانى بايقا­لادى. مى­سالى, باستاپقى مەديتسي­نا­لىق-سانيتارلىق كومەك­تى قار­جىلاندىرۋ دەڭگەيى 7%, پرو­فيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەر 162%, كونسۋلتاتيۆتىك-دياگ­نوس­ت­ي­كالىق قىزمەتتەر 49%, ونكوگەماتولوگيا 17%, گەمودياليز 6%, ستاتسيوناردى الماستىراتىن كومەك 13%, ستاتسيونارلىق كومەك 8%, قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان ەم-دوم 63%, پاللياتيۆتىك كومەك 12%-عا ءوستى.

الماتى