الماتىلىق دارىگەر COVID-19-عا قارسى ۆاكتسيناتسيا تۋرالى ەڭ كوپ تارالعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى

ۆاكتسيناتسيالانعاندار قانداي شارالاردى ساقتاۋ كەرەك, ۆاكتسينانى الۋ كەزىندە نەنى ەسكەرۋ كەرەك, يممۋنيتەت قالاي قالىپتاسادى - وسى جانە COVID-19-عا قارسى ۆاكتسيناتسياعا قاتىستى باسقا دا سۇراقتارعا الماتى قالاسى №20 قالالىق ەمحاناسى باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى مارجان اليەۆا الماتى وكك ونلاين-سۇحباتى بارىسىندا جاۋاپ بەردى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2021 جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ الماتىدا COVID-19 ۆاكتسيناتسياسى باستالدى. ءبىرىنشى كومپونەنتتى ۆاكتسيناتسيالاۋمەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى قامتىلدى.ۆاكتسيناتسيا تەك بىزدە عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە جۇرگىزىلىپ جاتىر. اقش-تا ۆاكتسيناتسيا قارقىنىن ۇلعايتىپ, حالىقتىڭ كوپ بولىگىن قامتىماقشى. يزرايلدە قالا بيلىگى مۇعالىمدەرگە مىندەتتى ۆاكتسيناتسيا جانە مەكتەپ سىنىپتارىنا تەك COVID-19 ەكپەسىن العاننان كەيىن عانا كەلۋ شارتىن قويدى.دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, الەمدىك تاجىريبە ەپيدەمياعا قارسى ۆاكتسينا پاندەميادان ارىلۋدىڭ جالعىز سەنىمدى قۇرالى ەكەنىن دالەلدەيدى. حالىقتى كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسياعا قارسى ۆاكتسيناتسيالاۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلەدى.I كەزەڭدە ينفەكتسيالىق اۋرۋحانالاردىڭ, جەدەل مەديتسينالىق جاردەمنىڭ, رقتب, امسك مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن, اۋرۋحانالاردىڭ قابىلداۋ بولىمدەرىنىڭ, سانەپيدقىزمەت قىزمەتكەرلەرىن - 2021 جىلعى 1 اقپاننان باستاپ 100 000 ادامعا ۆاكتسيناتسيالاۋ جوسپارلانۋداII كەزەڭدە - جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ, اوببۇ– نىڭ, جوو-ىنىڭ پەداگوگتەرى, ۆەدومستۆولىق مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى-2021 جىلعى ناۋرىزدان باستاپ 150 مىڭ ادام.III كەزەڭدە - مەكتەپ-ينتەرنات پەداگوگتارى, مدببم, ستۋدەنتتەر, سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار - 600 مىڭ ادام - 2021 جىلعى ساۋىردەن باستاپ. IV كەزەڭدە – ءىىم, تجم, قم, ۇقك قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, باسقا ستاتسيونارلاردىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, مدببم پەرسونالى جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار - 2021 جىلعى مامىردان باستاپ-600 مىڭ ادام.V كەزەڭدە-مەديتسينالىق – الەۋمەتتىك مەكەمەلەردىڭ كونتينگەنتى مەن پەرسونالى, بالالارعا ارنالعان جابىق مەكەمەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار - 2021 جىلعى ماۋسىمنان باستاپ 600 مىڭ ادام.VI كەزەڭدە - تاۋەكەل توبىنان قالعان كونتينگەنت-2021 جىلعى شىلدەدەن جەلتوقسانعا دەيىن 600 مىڭ ادامنان.-ۆاكتسينانىڭ تيىمدىلىگى قانداي؟ ۆاكتسيناتسيالانعاننان كەيىن كوروناۆيرۋس اۋرۋىنىڭ قاۋپى بار ما؟  -  زەرتتەۋلەرگە سايكەس, سپۋتنيك V ۆاكتسيناسىنىڭ COVID-19-عا قارسى تيىمدىلىگى 91,6% قۇرايدى. بۇل كورسەتكىشتى ەسەپتەۋ "سپۋتنيك V" ۆاكتسيناسىنىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ينەكتسياسىن نەمەسە پلاتسەبو العان 19 866 ەرىكتى بويىنشا دەرەكتەر نەگىزىندە جۇرگىزىلدى – قورىتىندى باقىلاۋ كەزەڭىندە COVID-19 راستالعان 78 جاعداي تىركەلدى. "سپۋتنيك V" ۆاكتسيناسىنىڭ تيىمدىلىگىن زەرتتەۋ ناتيجەلەرى سالىستىرمالى حالىقارالىق باعالاۋدان ءوتتى, الىنعان مالىمەتتەر The Lancet جۋرنالىندا جاريالاندى. سونداي-اق, ۆاكتسيناتسيا ءبىزدى كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ اۋىر ءتۇرىن جۇقتىرۋدان قورعايدى. قازىر كوروناۆيرۋستان ۆاكتسينا قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن دەپ سانايتىنداي ەشقانداي نەگىز جوق.

- رەسەي عالىمدارى سپۋتنيك V 1 جانە 2 ءتيپتى قانت ديابەتى بار ادامدار ءۇشىن قاۋىپسىز دەپ حابارلادى. الماتىدا ديابەتپەن اۋىراتىن ادامداردى ۆاكتسيناتسيالاۋعا تىرىسادى ما, الدە اۋرۋ ءالى دە ۆاكتسيناتسيالاۋعا قارسى كورسەتىلىمدەر تىزىمىندە مە؟ - قر دسم 21.10.2020 ج. "پروفيلاكتيكالىق ەگۋلەر جۇرگىزۋگە مەديتسينالىق قارسى كورسەتىلىمدەر تىزبەسىن بەكىتۋ تۋرالى" بۇيرىعىندا قانت ديابەتى ۆاكتسيناتسيالاۋ ءۇشىن قارسى كورسەتىلىم بولىپ تابىلمايدى.- بۇعان دەيىن گورمونداردى قولدانۋ قارسى كورسەتىلىمدەردىڭ ءبىرى دەپ ايتىلعان. گورمونالدى كونتراتسەپتيۆتەردى ىشەتىن ايەلدەر قالاي ۆاكتسيناتسيالانادى؟- ءارتۇرلى پاتولوگيالاردا ستەرويدتەردى, سونداي-اق يممۋنوسۋپرەسسيۆتى قاسيەتتەرى بار باسقا پرەپاراتتاردى قولدانۋ, سالا ماماندارىنىڭ قورىتىندىسىنان كەيىن كورسەتىلگەن.- ۆاكتسيناتسيادان كەيىن ادامدارعا قانداي ۇسىنىس بەرەر ەدىڭىز؟ - بۇل جاعدايدا بارلىق پروتسەدۋرالار مەن ءدارى-دارمەكتەرگە رۇقسات ەتىلمەيدى. ۆاكتسيناتسيادان كەيىن دارىگەرمەن بايلانىستا بولۋ ۇسىنىلادى. ۆاكتسيناتسيا ورنىنىڭ قىزارۋى, ءىسىنۋى, اۋىرۋى كەزىندە انتيگيستاميندى پرەپاراتتاردى قابىلداڭىز. ۆاكتسيناتسيادان كەيىن دەنە قىزۋى كوتەرىلگەندە - دارىگەردىڭ تاعايىنداۋى بويىنشا ستەرويدسىز قابىنۋعا قارسى دارىلەردى قابىلداۋ قاجەت. ۆاكتسيناتسيادان كەيىن ءۇش كۇن ىشىندە ينەكتسيا ورنىن سۋلاماۋ, ساۋناعا, مونشاعا بارماۋ, الكوگولدى ىشپەۋ, شامادان تىس دەنە جۇكتەمەلەرىنەن اۋلاق بولۋ ۇسىنىلادى.- ءبىز ءبارىمىز ۆاكتسيناتسيانىڭ ماڭىزدىلىعىن بىلەمىز جانە تۇسىنەمىز. بىراق, سوعان قاراماستان, الەۋمەتتىك جەلىلەردە كەيبىر اڭىزدار تارالىپ كەتكەن. سولار تۋرالى ءتۇسىندىرىپ وتەسىز بە: قايسىسى شىندىققا جاناسپايدى (مىسالى, چيپتەۋ, ۆاكتسينا ارقىلى جۇقتىرۋ, كەرى اسەرىنىڭ كۇشتىلىگى جانە باسقالارى)- ءومىر مەن دەنساۋلىق جايلى ءسوز قوزعالعان جاعدايدا بارلىق جاڭا نارسەگە كۇدىكپەن قارايدى, ادام تەكسەرىلمەگەن زاتتان قورقادى جانە ءوزى ارقىلى پرەپاراتتى ءبىرىنشى بولىپ سىناۋشىلاردىڭ قاتارىنان بولعىسى كەلمەيدى. بۇل توپ ۆيرۋستىڭ قاۋىپتى ەكەنىنە سەنبەيتىن كوروناسكەپتيكتەر كاتەگورياسىمەن بىرىكتىرىلگەن. تاعى ءبىر موتيۆ بەلگىلى ءبىر ۆاكتسيناتسيانىڭ بەلگىلى ءبىر قاۋىپتىلىگ بار دەگەن كەيبىر ادامداردىڭ سەنىمدىلىگىمەن, ۆاكتسيناتسيانىڭ زيان كەلتىرۋ ءۇشىن تىكەلەي الداۋ بولۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىكپەن بايلانىستى, ۆاكتسيناتسيادان باس تارتۋدىڭ سەبەپتەرى تۋرالى اشىعىنان سۇراعان كەزدە ولار: "بۇل چيپتەۋ", "مەن ۆاكتسيناتسيا تۇرىندە نە جاسالاتىنىن بىلمەيمىن" جانە ت. ب. جاۋاپتار بەرەدى. بارلىق ىقتيمال جاناما اسەرلەردى بولجاۋ ءۇشىن عالىمدار كىشىگىرىم سىناقتاردان باستايدى: الدىمەن ۇلگىلەردى زەرتحانالاردا سىنايدى, جانۋارلارعا, سودان كەيىن بارىپ ادامدارعا سىنايدى. مىسالى, Pfizer جانە BioNTech ۆاكتسيناسى جاعدايىندا سىناقتارعا 40 مىڭ ادام قاتىستى. بۇدان باسقا, الىنعان ناتيجەلەردى قوسىمشا تەكسەرۋدى رەتتەۋشىلەر جۇزەگە اسىرادى - مىسالى, دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق تاۋارلاردى رەتتەۋ جونىندەگى بريتاندىق اگەنتتىك (MHRA), تاماق ونىمدەرى مەن ءدارى-دارمەكتەردىڭ ساپاسىن سانيتارلىق قاداعالاۋ جونىندەگى امەريكاندىق باسقارما (FDA) نەمەسە رەسەي جاعدايىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى.- ەكپە قابىلداعان ادام باسقا ادامنان اۋرۋ جۇقتىرۋى مۇمكىن بە؟ ەگەر ۆاكتسينا سالدىرعان ادام ساقتانۋ شارالارىن دۇرىس ۇستانباسا نە بولادى؟ - دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ماماندارى ءبىرىنشى ەكپە جاسالعاننان ۆاكتسيناتسيانىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە دەيىن باسقا ادامدارمەن بايلانىستى مەيلىنشە ازايتىپ, بارلىق سانيتاريا ەرەجەلەرىن ساقتاۋى قاجەت ەكەندىگىن دە  اتاپ وتۋدە. يممۋنيتەت بىرتىندەپ قالىپتاسادى, سوندىقتان وسى ەكى كەزەڭ ارالىعىندا ادام ءالسىز, قورعالماعان بولىپ تابىلادى. ول كوروناۆيرۋسپەن اۋىرۋى ابدەن مۇمكىن.

- ۆاكتسيناتسيا جاسالعاننان كەيىن ادام پروفيلاكتيكالىق شارالاردى ۇستانباسا دا بولادى دەگەن وي ايتىلىپ ءجۇر. وسى كوزقاراس قانشالىقتى دۇرىس؟ ۆاكتسينا العان ادامداردىڭ نەلەردى ىستەمەگەنى دۇرىس؟- COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينا, ەكپە قابىلداعان ادامنىڭ بەتپەردە تاعۋعا, قولعاپ كيۋگە, الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى ساقتاۋعا دەگەن قاجەتتىلىكتەردىڭ كۇشىن جويا المايدى.