جەرگىلىكتى ءتىلشى

وسى جىلدارى وبلىس, اۋدان ءتىپتى قاجەت بولعان جاعدايدا شا­عىن قالا تيپتەس كەنتتەردىڭ وزىندە گازەتتىڭ «جەرگىلىكتى ءتىل­شى­سى» دەيتىن اتپەن قا­لامى جۇيرىك, جازۋ-سىزۋعا بەيىم كوم­مۋ­­نيست نەمەسە كومسومول مۇشەلەرى قىز­­مەت اتقارعان. سونىڭ ءبىرى – بۇگىن­گى تاڭدا سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شى­عىپ وتىرعان قارت قالامگەر – امانتاي كاكەن. بۇل كىسى ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىك سا­لا­­سىنىڭ اردەگەرى بولا تۇرا, حالقى­مىز­دىڭ باس­تان كەشكەن نالالى كۇندەر مەن زۇلماتتى جىلداردىڭ جان اۋىر­­تار جاڭعىرىعىن ارحيۆتىك قۇجات­تار نەگىزىندە جاسقانباي جازىپ جۇرگەن جاقسى اعامىز.

جوعارىدا ايتقانىمىزداي امان­تاي عازەز ۇلىنا 1966 جىلى 31 جەل­توقسان كۇنى «سوتسياليستىك قازاق­ستان» گازەتىنىڭ «تسەلينوگراد وبلىسى بويىنشا جەرگىلىكتى ءتىل­شى­سى» دەيتىن كۋالىك بەرىلىپتى. ءوزىنىڭ ايتۋى بويىنشا, بۇل مارتەبە ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەر­مەيدى. بۇنداي كۋالىكتى الۋ ءۇشىن اۋەلى جەرگىلىكتى وبكوم مەن اتقا­رۋ كوميتەتى كەپىلدىك بەرەدى ەكەن.

اعامىزدىڭ بۇل كۋالىككە قول جەت­كىزۋىنە سول تۇستا گازەتتىڭ تىڭ ول­كە­­­­سىن­دەگى مەن­شىكتى ءتىلشىسى وراق­باي سماعۇلوۆتىڭ دا اسەرى بارى انىق. ويت­كەنى اقسۋ كەنىشىندە ەلەكتريك بولىپ جۇرگەن قوعام بەل­سەندىسى امانتاي كاكەنوۆ بىر­­دە وندىرىستە تەحنيكا قاۋىپ­سىز­دىگى ەرەجەلەرىنىڭ قاتاڭ ساقتال­ما­عاندىعىنان جانە باسشى ينجەنەر-تەحنيك قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورالىمسىزدىعىنان كارەردە تەح­نو­گەندىك اپاتقا جول بەرىلىپ, تەح­نيكالىق قۇرال-جابدىقتار كەن ورنىنداعى زابويدا سۋ استىندا قالىپ قويعانى تۋرا­­لى وراق اعاسىنا تەلەفون ارقىلى حابارلاپ, وسى ماسەلە جايلى ورتالىق گازەتكە ماقالا جازعىسى كەلەتىنىن ايتادى.

ارادا ءبىر كۇن وتكەندە ورەكەڭ ءوزى كەلىپ, جاعدايدى كوزىمەن كور­گەن سوڭ ىنىسىنە «جاز» دەپ لەپەس تاس­­تايدى. ءسويتىپ, «سوتسياليستىك قا­زاق­ستاننىڭ» 1963 جىلعى 31 تامىز كۇنگى سانىنا «جاۋاپكەرشىلىك قايدا؟» دەگەن اتپەن سىن ماقالا جارىق كورەدى. ول تۇستا گازەتتىڭ بە­دەلى بەس باتپان. ونەركاسىپ-وندى­رىس­­تىك پارتيا كوميتەتىنىڭ سەكرە­تا­رى س.كراسنوستانوۆ: «ا.كاكە­نوۆ جازعان سىن ماقا­لا­نى ارنايى تال­قىلادىق, اۆتور كەن كارەرىنىڭ جۇ­مىسىندا ەلەۋلى كەمشىلىكتەر ورىن الىپ وتىرعاندىعىن دۇرىس كور­سەتكەن. تەكسەرۋدە گازەتتە كورسە­تىل­­­­­­گەن فاكتىلەر انىقتالدى. ورىن ال­عان كەمشىلىكتەردى الداعى ۋاقىتتا بول­­دىرماۋ ءۇشىن ناقتى شارالار بەل­گى­­لەندى» دەپ شىرىلداپ جاۋاپ جا­زىپتى («سوتسياليستىك قازاقستان», 28.11.1963).

ءسويتىپ, قالامىن قانداپ, ما­قا­­لا جازۋ ىسىنە قۇلاعىمەن ءىن قاز­عان قار­ساقتاي دانىككەن جەرگى­لىك­تى ءتىل­شى كەشىكپەي تسەلينوگراد وبلىسى ەرەيمەنتاۋ اۋدانى «ولەڭتى» سوۆ­حو­زى­نىڭ اتاقتى جىلقىشىسى قاپپاس جانيەۆ جايلى وچەرك جازادى. بۇل دا جارىق كورەدى. ونسىز دا ەڭبەگى ورگە ءجۇزىپ تۇرعان جىل­قى­شى 1966 جىلى 20 ناۋرىزدا سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتانادى.

كەزىندە «تىڭ ولكەسى» گازەتىن باس­­­­­­قارعان, كەيىن «سوتسياليستىك قا­زاق­­­ستان» باسىلىمىندا رەداك­تو­ر­دىڭ ورىنباسارى بولعان ساپارجان حاي­­داروۆ 1976 جىلى جا­­رىق كور­گەن «جۇرەك سىزى» اتتى وچەرك­تەر مەن پۋبليتسيستيكالىق ما­قا­­لالار جيناعىنىڭ 9-بەتىندە: «تسە­لينو­گراد وبلىسى «ولەڭتى» سوۆ­حوزى ايگىلى شارۋاشىلىقتىڭ ءبى­رى. سوۆحوزدىڭ تابىسىنا ق.جانيەۆ باس­تاعان جىل­قى­شىلار قوماقتى ۇلەس قوسىپ كە­لە­دى. سوعان وراي 1966 جىلى جىل­قى­شىلاردىڭ ەرەن ەڭبەگى جوعارى باعا­­لاندى. سول قۋانىش تۇسىنداعى ساتتەر جەرگىلىكتى جۋرناليست امانتاي كاكەنوۆ داپتەرىنە ءتۇستى. ءبىز ول جاز­­با­نى تۇگەل قابىلدادىق» دەپ تاڭ­بالاپ جا­زىپتى. قىزىق بول­عان­دا وراقباي سماعۇلوۆ ءوزىنىڭ ورنى مەنشىكتى تىلشى­لىك­كە امانتاي اعامىزدى دايىنداپ, ەندى مىنە-مىنە دەپ تۇرعاندا ابەكەڭدى مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك سالاسى «جۇ­لىپ» اكەتكەن.