الماتى قالاسىندا بۇگىندە بالا تۋ كورسەتكىشى جامان ەمەس, كوشى-قون ۇدەرىسى دە بەلسەندى. دەگەنمەن, پاندەميا دەنساۋلىق سالاسىنان باستاپ, ءبىلىم جانە بالاباقشالارمەن قامتۋ ءىسىن قايتا قاراۋعا ماجبۇرلەپ وتىر. جۋىردا قالا اكىمىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى القالى كەڭەس ءوتتى. ءبىرىنشى كەزەكتە مەكتەپتەر مەن بالاباقشالارداعى ورىن تاپشىلىعىن ازايتۋ, اپاتتى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمدى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ, قاشىقتان وقىتۋدىڭ ساپاسى, سونداي-اق جەكەمەنشىك بالاباقشالارداعى اتا-انالاردىڭ تولەمىن سۋبسيديالاۋ شارالارى قارالدى.
«شەتسىز قالا» قاعيداتى اياسىندا قالادا ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل رەتتە قوعامدىق ۇيىمدارمەن ءوزارا تىعىز ءىس-قيمىل ورناتىلدى. بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردەگى ورىن تاپشىلىعى مەن كەزەك كۇتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ شارالارى كۇشەيتىلدى. ء«بىزدىڭ مىندەتىمىز – پاندەمياعا قاراماستان, ءوز پارىزىمىزدى جاۋاپكەرشىلىكپەن جانە ادال ورىنداۋ. بالالاردى تاربيەلەۋ كوبىنەسە بالاباقشالاردا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنىڭ قالاي ۇيىمداستىرىلۋىنا بايلانىستى», دەگەن قالا اكىمى ب.ساعىنتاەۆ پاندەميا كەزىندە اتا-انالاردىڭ ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنە ىنتاسىنىڭ ارتا تۇسكەنىن اتاپ ءوتتى.
قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءلاززات جىلقىباەۆا بۇگىندە مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن 1-6 جاسقا دەيىنگى 65 080 بالا, 3-6 جاسقا دەيىنگى 57 020 بالا قامتىلعانىن باياندادى. اكىمدىك 5 جىل ىشىندە بالاباقشالاردا 20 مىڭنان استام جاڭا ورىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر. قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن الاتاۋ مەن ناۋرىزباي اۋداندارىندا 2 يننوۆاتسيالىق شىعارماشىلىق ورتالىعىن سالۋ جوسپارلانعان, كەلەر جىلدان باستاپ قازىرگى وقۋشىلار سارايىن مودەرنيزاتسيالاۋ باستالادى. پاندەمياعا قاراماستان, كونتينگەنت 12 مىڭ بالاعا ارتتى, ونىڭ ىشىندە 1-سىنىپقا 27 مىڭنان استام بالا قابىلداندى. مەكتەپتەردە ورىن تاپشىلىعىن كەزەڭ-كەزەڭمەن شەشۋ ءۇشىن 2025 جىلعا دەيىن ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىن ۇدەمەلى سالۋ باعدارلاماسى ازىرلەندى.
ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا اپاتتى مەكتەپتەردى جويۋ جانە مەكتەپتەردىڭ شامادان تىس جۇكتەلۋى باقىلاۋعا الىنعان. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» اياسىندا 2021-2022 جىلدارى اپاتتى جانە شامادان تىس جۇكتەلگەن دەپ تانىلعان مەكتەپتەردىڭ ورنىنا جاڭا مەكتەپتەر سالىنادى. 2022 جىلعا دەيىن 12 600 ورىندىق 8 مەكتەپ جانە 6 550 ورىنعا ارنالىپ مەكتەپتەرگە جاپسارلاستىرا 13 قوسىمشا قۇرىلىس سالۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق, اپاتتى مەكتەپتىڭ ورنىنا 2021 جىلى 1500 ورىندىق جاڭا مەكتەپ سالىنادى. ءبىلىم بەرۋدىڭ العاشقى جاڭا نىساندارىن 2021-2022 وقۋ جىلىنىڭ باسىندا پايدالانۋعا بەرۋ جانە سول ارقىلى مەكتەپتەردەگى ورىن تاپشىلىعىن 73%-عا تومەندەتۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن بىرگە قاشىقتان ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن وتاندىق «Online Mektep» جانە «سفەرا» وتاندىق ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى بەلسەندى قولدانىلادى. جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 42 مىڭ كومپيۋتەرلىك تەحنيكا جانە ۇكىمەتتىڭ رەزەرۆتىك قورى ەسەبىنەن 38,5 مىڭ كومپيۋتەرلىك تەحنيكا ساتىپ الىندى. ينتەرنەت وتكىزگىشتىگى تومەن 169 اۋماقتا جەلى جىلدامدىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن قوسىمشا انتەننالار ورناتىلدى. 30 مىڭنان استام سيمكارتالار مۇقتاج وتباسىلارعا بەرىلدى. ەڭ باستىسى, قالا اكىمىنىڭ باستاماسىمەن جەكە مەنشىك بالاباقشالارداعى اتا-انا تولەمىن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن سۋبسيديالاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.
«الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن جەكە مەنشىك مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا تاماقتانۋدى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن سۋبسيديالاۋ بويىنشا قابىلداعان ءىس-ارەكەتتەرى قولايلى جاعداي جاسايدى جانە قالامىزدىڭ جەكە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ كاسىپكەرلىگىن دامىتۋدى ىنتالاندىرادى. مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرمايتىن جەكە مەنشىك بالاباقشالار ادال باسەكەلەستىك ارقىلى باعا دەڭگەيىن رەتتەيدى. مۇنداي ءىس-شارالار ءبىزدىڭ العا جىلجيتىنىمىزعا, جۇمىسىمىزدىڭ ناتيجەسىن كورەتىنىمىزگە سەنىم بەرەدى», دەدى جەكەمەنشىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى روزا سادىقوۆا.
ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدەگى بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ارۋجان ساين ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى, ينكليۋزيۆتى جانە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ, تاماقتانۋ ساپاسى, سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۇيىمداردى باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ادىستەرى ماسەلەلەرىن قوزعادى.
القا وتىرىسىندا بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردەگى بالالاردىڭ تاماقتانۋ ساپاسىن باقىلاۋ, جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى. الماتى «سارى» ايماققا كىرگەندىكتەن, وقۋشىلاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ ءۇشىن كەزەكشى توپتاردا سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالاردى كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.
«ەڭ ماڭىزدىسى – بالالاردىڭ دەنساۋلىعى. سوندىقتان ەپيدەميولوگتار بەلگىلەگەن قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن قاتاڭ ساقتاۋ قاجەت», دەدى ب.ساعىنتاەۆ.
الداعى بەس جىل ىشىندە قالا بالاباقشالارىندا 20 مىڭنان استام جاڭا ورىن اشىلماق. ءلاززات جىلقىباەۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن 1 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى 65 080 بالا, 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى 57 020 بالا قامتىلعان. بالاباقشالارداعى كەزەكتى ازايتۋ ءۇشىن كەلەلى شارالار قابىلدانىپ وتىر. بيىل 670 ورىندىق 4 مەملەكەتتىك بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 120 ورىندىق تاعى 1 مەملەكەتتىك بالاباقشانىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلەدى. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» اياسىندا 520 ورىندىق تاعى 3 مەملەكەتتىك بالاباقشانىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. وعان قوسا بيىل 1 378 ورىندىق 48 جەكەمەنشىك مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم اشىلدى. وسى 5 جىلدا 360-قا جۋىق جەكەمەنشىك بالاباقشادا 14 900 ورىنعا ارنالعان مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ورنالاستىرۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار ورىن تاپشىلىعىن تومەندەتۋ ماقساتىندا جەكە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا جالعا بەرىلگەن مەملەكەتتىك بالاباقشالاردى قايتارۋ بويىنشا شارالار قاراستىرىلعان. وسى جۇمىس اياسىندا اۋەزوۆ اۋدانىنداعى جالعا بەرىلگەن «سكازكا» بالاباقشاسىنىڭ عيماراتى قايتارىلدى. قازىر كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر, 2021 جىلى وندا 320 ورىندىق 14 توپ اشىلاتىن بولادى.
الماتى