تەرەكتىدەگى «پيراميدا»

...2020 جىلدىڭ باسىندا تەرەكتىدە WhatsApp جەلىسىندە اشىلعان «شىنايى اقشا» (رەالنىە دەنگي) دەگەن توپتىڭ داڭقى دۇركىرەپ كەتتى. ءوزىنىڭ شارتى دا قاراپايىم: كورسەتىلگەن ەسەپشوتقا اقشا سالاسىڭ, از ۋاقىتتان كەيىن وسىمىمەن قايتارىپ الاسىڭ! 23 جاستاعى جوعارى ءبىلىمدى قازاق قىزى, «قاراشىعاناق پارت­نەر» مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرى قۇرعان پيراميدانىڭ جارناماسى مىقتى ەدى. «باتپان قۇيرىق – ايدالادا نەعىلعان جاتقان قۇيرىق؟!» دەپ اتام قازاق بايا­عى­دا ايتقانمەن, وڭاي ولجاعا كەنەلە قالام دەگەن اشىقاۋىزدار دا از ەمەس ەكەن. كوپ كەشىكپەي جابىرلەنۋشىلەر دە شىعا باستاپتى.

– بىرنەشە ادام الاياققا الدانىپ, اقشاسىنان ايىرىلعانى جونىندە شا­عىم ءتۇستى. جابىرلەنۋشىلەر قاراتوبە اۋدا­نىنىڭ تۇرعىندارى بولعاندىقتان, شە­شىم قابىلداۋ ءۇشىن ماتەريالدار قارا­توبە اۋداندىق پوليتسيا بولىمىنە جولداندى. سول جەردە قىلمىستىق ءىس كوتەرىلدى. بىراق كۇدىكتىلەر تەرەكتى اۋدا­نى اۋماعىندا ءارى ءىس اۋقىمدى بولعان­دىق­­تان, ماسەلەنى باتىس قازاقستان وب­لىس­تىق پوليتسيا دەپارتامەنتى ءوزى قادا­عالاپ, وسى ءىستى تەرگەۋدى ماعان تاپسىردى, – دەيدى قۋاندىق ورازوۆ.

ادەتتە قارجىلىق الاياقتىق, قارجى پيراميداسى – كۇردەلى قىلمىستار قاتا­رى­نا جاتادى, ونى تەرگەۋ ءۇشىن ارنايى تەرگەۋ توبى قۇرىلادى. بىراق تاجىريبەلى تەرگەۋشى قۋاندىق كەرەي ۇلى بۇل ءىستى 5 اي ىشىندە باستان-اياق جالعىز ءوزى تەرگەپ شىقتى.

– تالاي-تالاي قىلمىستىق ءىستى كورىپ, تەرگەپ ءجۇرمىز عوي. بىراق بۇل قىلمىس ەرەكشە بولدى. ءىستى الىپ قاراعان كەزدە ءبىزدىڭ ورال قالاسىنىڭ وزىنەن 70-80 ادام زارداپ شەككەنىن ءبىلدىم. مۇنداي ءىس ءبىزدىڭ باتىس قازاقستان وبلىسىندا بولماعان, بۇرىن تەرگەلمەگەن ەدى. دەگەنمەن ەش قاي­مىققان جوقپىن, تەرگەۋ­گە كىرىسىپ كەتتىم, – دەپ ەسكە الادى پو­لي­تسيا ما­يورى.

ىسكە دەندەپ ەنگەن سايىن جابىرلە­نۋ­شى­لەر كوبەيە بەردى. اقىرى 370 ادامعا جەتتى. ولاردىڭ شەككەن زاردابى 67 ملن تەڭگەدەن استى.

ءىستىڭ ءمانى بىلاي بولعان. ەكى قىز بالا WhatsApp جەلىسىنەن «رەالنىە دەنگي» دەگەن اتاۋ قويىپ, ەكى توپ اشقان. ءسويتىپ ونىڭ سىلتەمەسىن جان-جاققا تاراتا باستاعان. جارنا سالۋشىلاردىڭ قارجىسى «دينارانىڭ» (ەسىمدەر وزگەر­تىل­دى – ق.ق.) kaspigold ەسەپشوتىنا تۇسكەن. بىراق قارجىنى تولىعىمەن «اقەركە» الىپ, پايدالانعان. كەيىن تەرگەۋ كەزىندە «اقەركە» ي. وسى قىلمىستى تو­لىعىمەن ءوزى ۇيىمداستىرعانىن, ارىپ­تە­سى «دينارانى» تارتقانىن, قارجى پيراميداسىن قۇرىپ, تابىس تابۋدىڭ جولىن YouTube جەلىسىندە جاريالانعان نۇسقاۋ-بەينەدەن ۇيرەنگەنىن ايتقان. وسىلايشا بۇكىل قىلمىستى ءوز موينىنا الىپ, ىستەگەن ىسىنە قاتتى وكىنىپ, وڭاي ولجا كورىنگەن قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگىن يەلەرىنە قايتارا باستاعان.

– از ۋاقىتتا بۇل قىزدار تۇسكەن اق­شا­عا تەرەكتى اۋدانىنا قاراستى پود­ستەپ­نوە كەنتىنەن ءۇي ساتىپ العان, جەر تەلىمدەرىن العان. ونىڭ ءبارىن انىقتاپ, دەر كەزىندە بۇعاتتادىق, – دەيدى تەرگەۋشى.

بۇل كەزدە قىلمىستىڭ اۋقىمى ءتىپتى باتىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىنان شىعىپ كەتكەن ەدى. الدانۋشىلار قا­تا­رىندا قىزىلوردا, الماتى, قا­را­عاندى, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ تۇر­عىن­­دا­رى دا بار ەدى. كوروناۆيرۋس ءورشىپ تۇرعان كەزدە ولاردى ءبىر جەرگە جيناۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. ءسويتىپ ول جابىرلەنۋشىلەر ءوز تۇرعان جەرىندە تەر­گە­لىپ, حاتتاما تولتىرىلدى. كەيىن بۇل قۇجاتتىڭ ءبارىن بىرىكتىرىپ, قۋاندىق ورازوۆ ءوز وندىرىسىنە قابىلدادى. ءسويتىپ 5 ايعا سوزىلعان كۇردەلى قىلمىستىق ءىس مارەسىنە جەتتى. تەرگەۋ قۇجاتتارى سوتقا جولداندى.

باتىس قازاقستان وبلىسى تەرەكتى اۋداندىق سوتىنىڭ توراعاسى, سۋديا مارات مالىكوۆتىڭ باسشىلىعىمەن وتكەن سوت پروتسەسى كەزىندە الاياقتىقپەن وڭاي ولجاعا كەنەلمەك بولعان سوتتالۋشى ءوز ىسىنە قاتتى وكىنەتىنىن ايتىپ, قىلمىسىن تولىق مويىندادى.

وسى سوتقا جابىرلەنۋشى رەتىندە قا­تىس­­قان تۇرعىنداردىڭ ازاماتتىق تالاپ-ارىزدارى تولىقتاي قاناعاتتاندىرىلدى. اتاپ ايتساق, سوت جابىرلەنۋشى جارقىن تىناليەۆكە – 794 مىڭ تەڭگە, گۇلبانۋ ابدۋلليەۆاعا – 46 مىڭ تەڭگە, بوتاگوز ناسيپوۆاعا – 306 مىڭ تەڭگە, جانار اقمۋرزيناعا – 5550 تەڭگە, ارتۋر ايتيموۆكە – 320 مىڭ تەڭگە, دينارا دۇيسەناليەۆاعا – 139 500 تەڭگە ما­تە­ريال­­دىق زالالدى قايتارىپ, مەملەكەت پايداسىنا ءتيىستى باج سالىعىن ءوندىرۋدى ۇكىم ەتتى.

سوتتالۋشىعا وسى ماتەريالدىق زالالدى تولىق قايتارۋ ءۇشىن 6 اي مۇرسات بەرىلدى.

«ي. «اقەركەنى» قىلمىستىق كودەكستىڭ 217-بابىنىڭ 1-بولىگىمەن كىنالى دەپ تانىپ, وعان مۇلكىن تاركىلەۋسىز 1 جىل 6 اي مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان شەكتەۋ جازاسى تاعايىندالسىن. جازانى وتەۋ بارىسىندا «ي.«اقەركەگە» پروباتسيالىق باقىلاۋ تاعايىندالىپ, ونىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىن باقىلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن مامانداندىرىلعان مەملەكەتتىك ورگانعا حابارلاماي تۇراقتى تۇرعىلىقتى جەرىن, جۇمىسىن اۋىستىرماۋ, اكىمشىلىك اۋماق­تىق بىرلىك شەگىنەن تىس جەرگە كەتپەۋ, الكوگول ونىمدەرىن ساۋدالايتىن ويىن-ساۋىق, كوڭىل كوتەرۋ ورىندارىنا بارماۋ, ءوزىنىڭ تۇرعىلىقتى مەكەنجا­­يىنان ساعات 22.00-06.00 ارالىعىندا كەتپەۋ مىن­دەتتەرى جۇكتەلسىن» دەلىنگەن سوت ۇكى­مىن­دە.

بۇگىندە قارجى پيراميداسىنان زارداپ شەككەن ازاماتتار الدىرعان اقشاسىن كەرى قايتارىپ الىپ جاتىر. ولاردىڭ كەيبىرى اۆتوكولىگىن, ءتىپتى ءۇيىن ساتىپ, قارجىسىن «قورعا» قۇيعان ەكەن. وسى ءىستى ساۋاتتى تەرگەپ, سوتقا دەيىن جەتكىزگەن پوليتسيا مايورى قۋاندىق كەرەي ۇلىنا العىس ايتۋدا.

ءسوز سوڭىندا وسى وقيعانىڭ باستى قاھارمانى – قۋاندىق ورازوۆتى جاقى­نى­راق تانىستىرا كەتەيىك. قاراتوبە اۋدا­نىنىڭ قوسكول اۋىلىندا تۋىپ-وسكەن قۋاندىق كەرەي ۇلى 2011 جىلى الما­­تىداعى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى اكادەمياسىن تەرگەۋ ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن ەكەن. ەڭبەك جولىن قاراتوبە اۋداندىق پوليتسيا بولىمىندە ۋچاسكەلىك ينسپەكتوردىڭ كومەكشىسى رەتىندە باس­تا­عان جاس مامان از ۋاقىتتا ءوزىنىڭ ساۋات­­تى قىزمەتكەر, بولاشاعىنان ءۇمىت كۇت­تىرگەن تەرگەۋشى ەكەنىن بايقاتقان. ءسويتىپ ون جىلعا جەتەر-جەتپەس ۋاقىتتا قارا­توبە اۋداندىق, ورال قالالىق پو­ليتسيا باسقارماسىندا – تەرگەۋشى, باتىس قازاقستان وبلىستىق پوليتسيا دەپار­تا­مەنتىنىڭ تەرگەۋ باس­قار­م­اسى مەن اقجايىق اۋداندىق پوليتسيا بولى­مىن­دە – اعا تەرگەۋشى بولىپ ەڭبەك باس­پال­داقتارىنان ءوتتى. 2017 جىلى قازىرگى قىز­مەتىنە – تەرەكتى اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمى باستىعىنىڭ تەرگەۋ جونىندەگى ورىن­باسارى, تەرگەۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى بولىپ تاعايىندالعان.

وسى ماقالانى جازۋ بارىسىندا قۋان­دىقپەن ءجيى حابارلاستىم. قات-قابات جۇ­­مىسپەن جۇرسە دە ءاردايىم ۋاقىت ءبو­لىپ, ىزەتتى سويلەسەتىن تەرگەۋشىنىڭ مادە­نيەتتىلىگىنە ريزا بولدىم.

– قىزمەت بارىسىندا قيىندىقتان, كۇردەلى ىستەردەن قايمىعىپ كورگەن جوقپىن. باسشىلىق تاراپىنان العان ماراپاتتارىم دا جەتەرلىك. بىراق مەن ءۇشىن ەڭ باستىسى, ەگدە تارتقان اتا-انامدى قۋانتۋ. اكە-شەشەمىز ءبىزدىڭ ءسال جەتىستىگىمىزگە ءماز بولىپ وتىرادى عوي. ءوزىم ءۇيدىڭ كەنجەسى, التى بالا­نىڭ كىشىسى بولعاندىقتان اتا-اناما جا­قىن­مىن. «اتا-انانىڭ قادىرىن بالالى بول­عاندا بىلەسىڭ» دەگەندەي, قازىر ءوزىم دە ەكى قىز ءسۇيىپ وتىرمىن. ءسىزدىڭ بۇل ماقالاڭىز «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە شىعىپ جاتسا, الدىمەن اكەم مەن انام ماقتانادى عوي دەپ قۋانىپ وتىرمىن, – دەيدى قۋاندىق كەرەي ۇلى.

باتىس قازاقستان وبلىسى