قارجى پيراميداسىن قۇرعاندار ەندى سوت الدىندا جاۋاپ بەرەدى

«تەرگەۋ بارىسىندا 17 مىڭ­نان استام جابىرلەنۋشى انىق­تالسا, ونىڭ 3 مىڭنان استامى اقتوبە وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى بولىپ شىقتى. وسى ازاماتتار 30 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى سالعان. تەرگەۋ بارىسىندا 56 كۇدىكتى انىقتالدى. ونىڭ التاۋى حالىقارالىق ىزدەۋدە ءجۇر. قالعان 50 ادامنىڭ 33-ءى ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىندا, بەسەۋى ۇيقاماق­تا, 12 كۇدىكتى ەشقايدا كەتپەۋ تۋرالى قولحاتپەن جىبەرىلدى. تەرگەۋ بارىسىندا بىرنەشە سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما تا­عايىندالدى. كۇدىكتىلەردىڭ قىل­مىستىق جولمەن ساتىپ العان مۇل­كى انىقتالىپ, بارىنە تىيىم سالىندى», دەدى ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ اسا ماڭىزدى ىستەر جونىندەگى اعا تەرگەۋشىسى جان­بولات ابدراەموۆ.

قارجى پيراميداسى 2019 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ باسىندا «Gold» كومپانياسىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە بەلسەن­دى جارناما جۇرگىزۋىنەن باستال­دى. ۇيىمداستىرۋشىلار «سا­لىم­­­شىلار قارجىسى كانا­دا­دا­عى التىن وندىرەتىن كومپا­نيا­­نىڭ ينۆەستيتسياسىنا جۇم­سالادى. قارجى قۇيعاندار الەم­­­دىك نارىقتاعى التىن با­عا­­­سىنىڭ وسۋىمەن ءبىر ايدىڭ ىشىن­­دە 50-60 پايىزدىق ۇستەم­اقى­­­مەن ءوسىم الادى» دەپ سەن­دى­رەدى. قابىلداناتىن ەڭ تو­مەن­گى باستاپقى سالىم مولشە­رى – 300 مىڭ تەڭگەدەن باستال­عان. جارناماعا سەنگەن جۇرت قا­لانىڭ 12-شاعىن اۋدانىن­دا ورنالاسقان «Gold» كوم­پا­نياسىنىڭ كەڭسەسىنە قولما-قول اقشالارىن اكەلىپ تاپسىرعان.

ەكى اي وتەر-وتپەستەن, قاڭ­تار­دىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە ءبىر ايدا ۋادە ەتىلگەن پايىزدىق مول­شەرلەمە تۇسپەگەسىن جۇرت الاڭداي باستايدى. بۇل كەزدە «Gold» كەڭسەسى جابىق تۇردى. سودان ولار وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنە كەلىپ, الاياقتىق قۇربانى بولدىق دەپ ارىز جازۋدى باستاعان. 8 اقپاندا كومپانيانىڭ 12-شاعىن اۋدانداعى كەڭ­سەسىنە پوليتسيا ءتىنتۋ جۇرگىزىپ, كوم­پيۋتەرلىك تەحنيكا, نوۋتبۋك, سالىمشىلارمەن كەلىسىم-شارت قا­عازدارى مەن سەيفتەگى بار قار­جى­نى تاركىلەدى. وسى كەزدە بۇل قۇ­رىلىمنىڭ ەشبىر بانكتە ەسەپ­شوتتارى بولماعانى, ۇستال­عان ەكى رەسەيلىك ازاماتتىڭ دا جەكە ەسەپشوتتارى جوق ەكەندىگى انىقتالدى. شەتەلدىكتەر اقتو­بە­دە قوناقۇيدە تۇرعان جانە ءبىر پاتەردى جالعا العان. 10 اقپاندا اقتوبە وبلىستىق ىشكى ىستەر دە­­­­پارتامەنتىنىڭ تەرگەۋ ءبولىمى «Gold» جشس-نا قاتىستى قك 217-بابىمەن «قارجىلىق (ين­ۆەستيتسيالىق) پيراميدانى قۇرۋ جانە باسقارۋ» بويىنشا قىل­مىستىق ءىس قوزعادى. وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى باستى­عى­نىڭ ورىنباسارى سامات ايسوۆ بريفينگتە «گولد» جشس-ى باس كەڭسەسى الماتى قا­لا­سىندا تىركەلگەنىن, ونىڭ قۇ­رىل­تاي­شى­سى چەرنياەۆ دەگەن رەسەي فە­دەراتسياسىنىڭ ازاماتى ەكەنىن مالىمدەدى. جەلتوقساننىڭ باس كەزىندە اقتوبەدە جۇمىسىن باس­تاعان سەرىكتەستىكتىڭ ەكى مە­نەد­جە­رى ءبىر اي ىشىندە ەلىمىزدىڭ التى وبلىسىندا وكىلدىكتەرىن اشىپ ۇلگەرىپتى. سامات ايسوۆ كەڭسەگە قولما-قول اقشا اكەلىپ بەرگەن تۇرعىندار كەلىسىم-شارتقا مۇلدە نازار اۋدارماعانىن حابارلادى. جۇرت كاناداداعى التىن وندى­رە­تىن كومپانياعا ينۆەستيتسيا تۇ­رىندە قۇيىلعان قارجىلارىنان كول-كوسىر پايدا تاباتىندارىنا سەنىپ قالعان. «گولد» كەڭسەسىنەن تاركىلەنگەن كەلىسىم-شارتتاردا «قىمبات زەرگەرلىك بۇيىمداردى ساتۋ بويىنشا كەڭەس بەرەدى, زەرگەرلىك بۇيىمدارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەدى جانە ولاردى باعالايدى» دەپ قانا جازىلعان. ياعني زاڭدى تۇلعا رەتىندە تىر­كەلگەندە لومبارد قىزمەتىمەن اينا­لىساتىندارىن جاريالاعان.

– «گولد» جشس-نىڭ قۇرىل­تاي­شىسى چەرنياەۆ دەگەن قازاق­ستاندا جوق. ول ومىردە بار ادام با, جوق پا ونى انىقتاۋ ءۇشىن رەسەي فەدەراتسياسىنا سۇراۋ جىبەردىك. جۇرتتان اقشا قابىلداعان تۇبىر­­تەكتەردە چەرنياەۆتىڭ قولى قويىل­­عان جەردە فاكستىڭ كوشىر­مەسى تۇر, مۇندا اقتوبەدەگى وكىل­دىك­تىڭ باسقارۋشىلارى بولعان ەكى ازاماتتىڭ قولدارى جوق. تۇرعىندار كەلىسىم-شارتقا مۇل­دە نازار اۋدارماعان, كىمنىڭ قولى قويىلعانىن دا تەكسەرمەي, اقشالارىن قولما-قول اكەلگەن. پوليتسيا كەڭسەگە ءتىنتۋ جۇرگىزىپ جاتقانىن كورىپ تۇرسا دا, ۇل­كەن سومانى ءوز قولدارىمەن اكە­لىپ جاتقاندار دا بولدى, – دەگەن س.ايسوۆ. كومپانيانىڭ بانك­تەر­دە ەسەپشوتى اشىلماعانى, بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇرگىزبەگەنى بەلگىلى بولدى.

«الاياقتىق بەلگىلەرى بولىپ تۇرسا دا, نەگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى دەر كەزىندە باقىلاۋعا المادى؟» دەگەن سۇراعىمىزعا سامات ايسوۆ: «قىمبات زەرگەرلىك بۇيىمداردى باعالايتىن كومپا­نيا رەتىندە باس كەڭسەسى الما­تى­دا تىركەلگەن, اتقاراتىن قىز­مەتى لومبارد جۇمىسىمەن تى­عىز بايلانىستى. تىركەۋ قۇجات­تارىن­دا زاڭبۇزۋشىلىق جوق. ولاردى بىردەن قۇرىقتاۋعا شا­عىن جانە ورتا بيزنەستى تەك­سەرۋگە 3 جىل موراتوري جاريا­لا­نۋى دا كەدەرگى بولدى. ءارى جۇرت­شىلىقتان ارىز تۇسپەسە, تەك­­سەرۋشى ورگاندار باقىلاي ال­ماي­دى. ونىڭ ۇستىنە, ەلىمىزدىڭ ءبىر قالاسىندا تىركەلسە, باسقا قا­لا­لاردا كەدەرگىسىز جۇمىس ىستەۋگە بولاتىنى تاعى بار», دەپ جاۋاپ بەردى.

اقپان ايىنىڭ ورتا تۇسىندا الاياقتاردان الدانعان اقمولا, اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قارا­عاندى وبلىستارىنىڭ تۇر­عىن­دارى دا شىعا باستادى. تەرگەۋ باستالعاندا, «Gold» جال­عىز ەمەس, باسقا قالالاردان اشىل­عان فيليالدارىندا ءدال وسىن­داي ارەكەت ەتكەندەرى بەلگىلى بولدى. وڭىرلەردە الدانعان ازامات­تار­دىڭ سانى وسە باستاعاندا, باس پروكۋراتۋرا وسى قىلمىستىق ءىستىڭ جۇرگىزىلۋىن ءوز باقىلاۋىنا الدى. اقپان ايىندا التى وبلىس­تىڭ ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى ءبىر مەزگىلدە الاياقتىق, قارجىلىق پيراميداسىن قۇرۋ بويىنشا التى قىلمىستىق ءىس قوزعادى. كوپ كەشىكپەي, ءىرى كولەمدەگى الاياق­تىق ءىسى ۇيىمداسقان قىل­مىس­تىق توپ قۇرۋ بابىنا اۋىس­تىرىلىپ, تەرگەۋدى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ تەرگەۋ دەپار­تا­مەنتى جۇرگىزدى.

الاياقتىق ارەكەتتەرى ەڭ ءبىرىن­شى اشكەرە بولعان «Gold» جشس-ى مەن «گارانت 24 لومبارد», «Estate لومبارد», «ۆىگودنىي زايم» جشس-ى باسشىلارىنىڭ قانداي بايلانىستارى بار, جۇرتتىڭ 30 ميلليارد تەڭگەسى قايدا دەگەن سۇ­راقتاردىڭ ءالى كۇنگە دەيىن باسى اشىق. قىلمىستىق جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلعان كۇدىكتىلەردەن تاركىلەنگەن م ۇلىك قۇنى 2 ميلليارد تەڭگەدەن اسقان.

ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ­تىڭ شەتەلدە قاشىپ جۇرگەن باس­شىلارى كىمدەر, ولاردى ەلگە قالاي قايتاراتىنى تۋرالى ازىرگە ەش مالىمەت جوق. دەگەنمەن قارجى پيراميداسىن قۇرىپ, ۇيىمداسقان قىلمىس جاسادى دەپ ايىپتالعان باستى كۇدىكتىلەردىڭ اقتوبە وبلىسىنىڭ ازاماتتارى ەكەندىگى بەلگىلى بولدى. سوت تا وسى قالادا وتەدى.

اقتوبە وبلىسى