ەلىمىزدە شەتەل ينۆەستورلارىن قىزىقتىراتىن ءوڭىردىڭ ءبىرى – اتىراۋ. ينۆەستورلار اسىرەسە مۇناي-گاز ونەركاسىبىنە كوبىرەك بەت بۇرىپ وتىر. مۇنى قويناۋىندا تۇنىپ جاتقان 3,2 ملرد توننا «قارا التىنىمەن» الەمگە تانىلعان «تەڭىز» كەنىشىندە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىنان بايقايمىز. سوڭعى جىلدارى مۇندا كەلەشەك كەڭەيۋ جوباسى قولعا الىندى.
ارينە قوماقتى ينۆەستيتسيا يگەرىلسە عانا يگىلىگىن ەل كورەدى. وسى تۇرعىدان ايتقاندا, تورتكۇل دۇنيەدەگى مۇناي الپاۋىتتارى كوز تىككەن كەن ورنىنداعى كەلەشەك كەڭەيۋ جوباسىنا 45 ملرد اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالىندى. «تەڭىزشەۆرويل» جشس باسشىلارىنىڭ مالىمەتىنشە, اتالعان جوبا ىسكە قوسىلعاندا كەن ورنىنان مۇناي ءوندىرۋ جىلىنا 12 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايادى. 2023 جىلى ىسكە قوسىلاتىن جوباعا 300-گە جۋىق قازاقستاندىق كومپانيا مەردىگەرلىككە تارتىلدى. بۇگىندە بۇل جوبادا وتاندىق 27 مىڭ مامان جۇمىس ىستەپ ءجۇر.
قازىر «تەڭىزشەۆرويل» مۇناي وندىرۋمەن بىرگە كەلەشەك كەڭەيۋ جوباسىنا باسا ءمان بەرىپ وتىر. وتكەن اپتادا جوباعا قاجەتتى 408 ءمودۋلدى جەتكىزۋدىڭ ءۇش جىلدىق باعدارلاماسى ءساتتى اياقتالدى.
– «تەڭىز» كەن ورنىنا مودۋلدەردى تاسىمالداۋدىڭ اياقتالۋى – قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ تەڭىز لوگيستيكاسى مەن مەتالل كونسترۋكتسيالارىن ءوندىرۋ سالاسىنداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگى دالەلدەنگەن وراسان زور جەتىستىك. نارىقتىق شارتتاردىڭ كۇردەلىلىگىنە, پاندەميانىڭ تەرىس اسەرى مەن تەڭىز لوگيستيكاسى وپەراتسيالارىنىڭ عالامدىق اۋقىمىنا قاراماستان سەرىكتەستەرىمىزدىڭ ءۇمىتىن اقتادىق. جوبانى ودان ءارى ءساتتى جالعاستىرۋ ءۇشىن ەل ۇكىمەتىمەن, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن, ىسكەرلىك باعىتتاعى سەرىكتەستەرىمىزبەن ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرا بەرەمىز, – دەيدى «تەڭىزشەۆرويل» جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى يمەر بوننەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, بارلىق مودۋل جوسپارعا سايكەس ۋاقىتىندا جەتكىزىلدى. بۇل ەندى كەن ورنىنداعى ورناتۋ, وزگە دە قۇرىلىس جۇمىستارىن ودان ءارى جالعاستىرۋعا جول اشىلدى. ويتكەنى كەلەشەك كەڭەيۋ جوباسى – قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى جوبا. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بىلىكتىلىگى جوعارى جۇمىس كۇشىن, حالىقارالىق كومپانيالارمەن سەرىكتەستىك ارقىلى ەنگىزىلگەن تەحنولوگيالاردى, سونداي-اق جاڭعىرتىلعان ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرادى.
اتالعان جوبا ىسكە اسىرىلا باستاعاننان بەرى قازاقستاندىق تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋعا 10,3 ميللياردتان استام اقش دوللارى جۇمسالدى. قازىر جوبادا جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ شامامەن 91 پايىزىن قازاقستاندىق ماماندار قۇراپ وتىر. «تەڭىزشەۆرويل» ينجەنەرلىك, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق, وندىرىستىك قىزمەتتەردى كورسەتۋگە قازاقستاندىق كومپانيالاردى جۇمىلدىرۋدا. كەلەشەك كەڭەيۋ جوباسىنا قاتىسۋ ءۇشىن 2 350-دەن استام قازاقستاندىق كومپانيا الدىن الا ىرىكتەلىپ الىنىپتى. ولاردىڭ 1 281-ءى الدىن الا بىلىكتىلىكتەن ءوتىپ, ناتيجەسىندە قازاقستاندىق كومپانيالارمەن 630-دان استام كەلىسىمشارت جاسالدى.
ال ارقايسىسى 500-دەن 1 800 تونناعا جەتەتىن مودۋلدەر قازاقستاندا, وڭتۇستىك كورەيا مەن يتاليادا دايىندالىپ, رەسەيدىڭ ىشكى سۋ جولى جۇيەسى ارقىلى كاسپي تەڭىزىنىڭ پرورۆا تۇبەگىندەگى جۇك ءتۇسىرۋ تەرمينالىنا تاسىمالدانىپتى. بارلىق مودۋلدىك جۇكتىڭ جالپى سالماعى 280 مىڭ مەتريكالىق توننانى قۇرادى. قازاقستاندىق ەrsai, KCOI كومپانيالارى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس 75 قۇراستىرمالى مودۋلدىك ەستاكادا مەن 10 قاشىقتان باقىلاۋ بلوگىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاپ, تەحنيكالىق الەۋەتى مەن كاسىبيلىگىن دالەلدەدى.
جۇمىستىڭ ۇدەمەلى كەزىندە 120-دان استام كەمە پايدالانىلدى. ونىڭ ىشىندە 40 كەمە جاڭادان قۇراستىرىلىپ, كەيبىرى وسى جوبا ءۇشىن ارنايى وزگەرتىلدى. قازاقستاندىق «كازتەڭىزترانسفلوت» كومپانياسى كاسپي تەڭىزىندەگى تاسىمالدى جۇزەگە اسىردى. كەمەلەر قازاقستان مەن باسقا نۇكتەلەر اراسىندا 140 مىڭ شاقىرىمنان استام قاشىقتى ءجۇزىپ ءوتتى. بۇل جوبانىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – «تەڭىز» كەن ورنى ماڭىنداعى پرورۆا تۇبەگى. مۇندا مودۋلدىك جۇكتى قابىلداۋ, ودان ءارى تاسىمالداۋ ءۇشىن سالىنعان جاڭا باعىت ءتۇزىلدى. پرورۆا تۇبەگىندە ۇزىندىعى 71 شاقىرىمدى قۇرايتىن تەڭىزگە كىرۋ ارناسى, جۇك ءتۇسىرۋ, ساقتاۋ قوندىرعىلارى مەن كىرمە جول بار.
وسىنداي ءىرى جوبانى ىسكە اسىرۋعا كىرىسكەن «تەڭىزشەۆرويل» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ايبەك كرامباەۆتىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, شەتەلدىك ماماندار قۇرامى بۇرىنعىدان ازايا باستادى. سونىڭ ەسەبىنەن قازاقستاندىق مامانداردىڭ سانى ءوسىپ كەلەدى. ولاردىڭ ۇلەسى بىلتىر جەلتوقساندا 82% بولسا, بيىل جىل سوڭىنا دەيىن 88%-عا جەتەدى. بۇل ورايدا ارينە وتاندىق كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىنە باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ماسەلەن, 2007 جىلدان بەرى 198 قازاقستاندىق قىزمەتكەر شەتەلدىكتەردى الماستىرىپتى. ونىڭ ىشىندە نەگىزگى تەحنيكالىق لاۋازىمعا 87, ال باسشىلىق لاۋازىمعا كوتەرىلگەن 111 وتانداسىمىز بار. بۇدان باسقا تاعىلىمدامادان ءوتۋ ءۇشىن حالىقارالىق جانە جەرگىلىكتى تاعايىنداۋلارداعى قازاقستاندىق قىزمەتكەرلەردىڭ ۇلەسى 10 ادامعا كوبەيىپ وتىر. قازاقستاندىق قىزمەتكەرلەر فيليپپين, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, اقش, ۇلىبريتانيا سياقتى ەلدەرگە جىبەرىلدى. سونداي-اق 2 مىڭنان استام قىزمەتكەر بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ باعدارلامالارىنا قاتىستى.
اتىراۋ وبلىسى