قولما-قول اقشا كوبەيدى

بىلتىرعى ۇقساس كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 2020 جىلى رەسپۋبليكا اۋماعىندا قولما-قول اقشا كولەمى 25,8%-عا كوبەيىپ, سوڭعى ءتورت جىلدا ەڭ جوعارى ناتيجە تىركەلدى. اقشا اينالىمىنىڭ مۇنداي وسىمىنە داعدارىسقا بايلانىستى مەملەكەتتىڭ حالىق پەن شوب-تى قارجىلاي قولداۋ امالدارى نەگىز بولدى.

قولما-قول اقشاعا قاتىستى تاۋەكەلدەردىڭ ءبىرى – جالعان اقشا اينالىمى. الەم ەلدەرىندە سەكىلدى قازاقستاندا دا جالعان اقشا جاساۋ كەڭ تارالعان قىل­مىستىڭ ءتۇرى. الايدا وسى جىلى جالعان كۋپيۋرالار سانى ەكى ەسە ازايعانىن ايتا كەتكەن ورىندى. ايتالىق, جەتى ايدا 1,2 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 381 جالعان بانكنوت انىقتالدى. وسى كەزەڭدە جالعان مونەتالار تابىلعان جوق. جىل باسىنان بەرى جالعان اقشا بەلگىلەرىنىڭ سانى بىلتىرعى سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 46,9%-عا تومەندەدى (718 بانكنوت جانە التى مونەتا تەڭگە). بۇل رەتتە 2020 جىلى نومينالى 2000 (41,47 %) جانە 5000 تەڭگەلىك (31,5%) بانكنوتتار ءجيى قولدان جاسالعانىن ەسكە سالا كەتەيىك.

جالعان كۋپيۋرالار سانىنىڭ ازايۋى ولاردى جاساۋداعى قيىن­دىقتارمەن بايلانىستى. ويتكەنى تەڭگە الەم ۆاليۋتالارىنىڭ اراسىندا قولدان جاساۋدان مىقتاپ قورعالعان اقشانىڭ ءبىرى.

ەلىمىزدەگى جالعان بانكنوت­تاردىڭ باسىم بولىگى تۇپنۇسقا اقشانىڭ ناقتى ءبىر بەلگىلەرىن عانا ۇقساتاتىن جەڭىل تەحنولوگيا بويىنشا دايىندالادى. جالعان كۋپيۋرالاردى ارنايى جابدىقسىز انىقتاۋعا بولادى. ۇلتتىق ۆاليۋتا بانكنوتتارى ارنايى قورعاۋ ەلەمەنتتەرىنە يە. ءار كۋپيۋرادا كەم دەگەندە 6 قورعانىس ەلەمەنتى بار.

قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ۆاليۋ­تاسىنىڭ بانكنوتتارى الەم­دەگى ەڭ ادەمى جانە ءستيلدى بانكنوت­تاردىڭ ءبىرى سانالادى. حا­لىقارالىق بانكنوتتىق قا­ۋىم­داستىق (IBNS) جىل سايىن الەمدەگى ادەمى ۆاليۋتالاردى ىرىكتەپ, باعالاۋدىڭ باستى تالابىنا اقشانىڭ كوركەمدىگى مەن يننوۆاتسيالىق قاۋىپسىزدىك ەلەمەنتتەرىنىڭ ۇيلەسىمدىگى جاتادى.

كەيىنگى ون جىلدا تەڭگەنىڭ ءۇش بانكنوتى «جىل بانكنوتاسى» اتالىمىن جەڭىپ الدى. بۇل ورايدا ەلىمىزدىڭ ءتول اقشاسى بۇل اتاقتى ءۇش جىل قاتارىنان يەلەندى. وسىلايشا, 2011 جى­لى IBNS نۇسقاسى بويىنشا قا­زاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دىعىنا ارنالعان نومينالى 10000 تەڭگەلىك بانكنوت جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك بانكنوتى رەتىندە تانىلدى.