ورامدى ويلار الاڭى

قازاقستاننىڭ الەمدەگى ماڭىز­دى وقيعالاردى تالقىلاۋدا, تاراپتار اراسىندا سىندارلى ديالوگ ورناتىپ, تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋدە بىرەگەي الاڭعا اينال­عانى بەلگىلى. ەلىمىزدىڭ بەيبىت­شىلىك ورناتىپ, دامىعان قوعام قالىپ­تاستىرۋداعى بۇل ءرولى حالىق­ارالىق ۇيىمدار مەن الەم كوش­باسشىلارىنان ءتيىستى باعاسىن الىپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ ورتا­لىق ازيانى مەملەكەتتەر اراسىن­داعى ىنتىماقتاستىق پەن كەلىسىم الاڭىنا اينالدىرۋ تۋ­را­لى باس­تاماسى ءساتتى جۇزەگە اسىپ, قازاقستاندا وتكەن بەلدى ساراپ­شىلاردىڭ, مەملەكەت باسشى­لارىنىڭ باسىن قوسقان ءىرى حالىق­ارالىق شارالارعا الەم جۇرتىنىڭ نازارى اۋدى. G-Global جوباسى دا بارشا مەملەكەتكە ورتاق عالام­دىق داعدارىستاردى ەڭسەرۋدى كوز­دەيدى. ول ءۇشىن بايلانىس الاڭ­ىندا ايتۋلى عالىمدار, ساراپ­شى­لار, قايراتكەرلەر مەن جاۋاپ­تى ور­گان­داردىڭ وكىلدەرى باس قوسادى. بيىلعى كونگرەسس تۇڭ­­عىش پرەزي­دەنت كۇنىنە وراي ۇيىم­داس­تى­رى­لىپ وتىر. كەلەلى جيىندا كو­تە­رىلەتىن تاقىرىپتار قوعامدا قور­دالانعان ماسەلەلەردى قامتيدى.

18-20 قاراشا ارالىعىندا كونگرەسس جۇمىسىنا بۇرىنعى مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارى, حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارى مەن ءىرى بيزنەس باسشىلارى, الەمدىك دەڭگەيدەگى جاھاندىق ساراپشىلار, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى قاتىسپاق. ەكونوميكا مەن ساۋدانىڭ تۇراقتى ءوسۋىنىڭ, قار­جىلىق دامۋدىڭ, سونداي-اق قالالاردىڭ ءبىلىم مەن يننو­ۆا­تسيا­نىڭ حالىقارالىق ورتالىعى رەتىندە الەۋەتىن ءوسىرۋدىڭ جاڭا جول­دارى قارالاتىن بولادى.

ودان بولەك جيىندى قورىتىندىلاي كەلە, قازىرگى جاعدايدا جاڭا سىن-تەگەۋرىندەرگە قارسى تۇرۋ بويىنشا جەتەكشى ساراپشىلاردىڭ اقىل-كەڭەستەرى ەسكەرىلگەن ۇسىنىمدار ازىرلەنبەك.

جالپى, وسى ءۇش كۇندە ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جوباسىن ىسكە اسىرۋدا بلوكچەيننىڭ ءرولى, قالا مەرلەرىنىڭ فورۋمى, ەكونوميكا, ساۋدا, ينۆەستيتسيالار قازىرگى جاعدايداعى قارجىلىق ساياسات جانە تۇراقتى ءوسۋ ستراتەگياسىنا ارنالعان 7 ونلاين شارا وتەدى. سونداي-اق ىرگەلى جيىننىڭ سوڭعى كۇنى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ جاھاندىق كونگرەسىمەن اياقتالادى. ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋعا يۋنكتاد, ەكوسوس, «مادريد كلۋبى» دۇنيەجۇزىلىك كوشباسشىلار اليانسى, BBC World News, جاڭارتىلعان برەتتون-ۆۋدس كوميتەتى اتسالىسقان.

كونگرەستىڭ العاشقى فورۋمى «بلوكچەين: ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جوباسىن ىسكە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى ءتاسىلى» تاقىرىبىنا ارنالدى. ساراپشىلار وسى وزىق تەحنولوگيانى قولدانۋدىڭ ەرەك­شەلىكتەرىن, ۇكىمەتتەر مەن تەحنو­لوگيالىق كومپانيالاردىڭ باستامالارى مەن تاجىريبەلەرىن ورتاعا سالدى. بلوكچەين تەحنولوگياسى سوڭعى جىلدارى, اسىرەسە كريپتوۆاليۋتا سالاسىندا كەڭىنەن قولدانىلا باستادى. الايدا بۇل ءتاسىلدى قارجىلىق وپە­راتسيالار, اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لار, كيبەرقاۋىپسىزدىك سەكىلدى وزگە دە سالالاردا قولدانۋعا بولادى. بلوكچەين ەڭ الدىمەن بانك مەكەمەلەرى مەن ۇكىمەت­تىك ۇيىمدار ءۇشىن وتە ءتيىمدى ەكەن. شارانى EuroMed Capital توراعاسى دەيۆ پۋليس پەن IBM Blockchain كومپانياسىنىڭ سەرىكتەسى ەنتوني دەي جۇرگىزدى. د.پۋليس ينتەرنەت الەمدى وزگەرتتى دەسەك, بلوكچەين ينتەرنەتتەن دە ۇلكەن اسەر تۋعىزاتىنىن جەتكىزدى.

ء«بىز قازىر بۇل سالانىڭ باستاۋىندا تۇرمىز. قۇرامىن زەرتتەپ, پايداسىن تارازىلاۋىمىز كەرەك. بۇل تەحنولوگيامەن تانىس ەمەس ادامدار ءۇشىن بۇل سالانىڭ الەۋەتى مەن كولەمىن ءتۇسىنۋ قيىن سوعىپ جاتادى. ءبىز بۇگىنگى فورۋمدا بلوكچەين جۇمىسىن قالاي رەتتەۋگە بولاتىنىن, تابىس تابۋ تەتىكتەرىن جانە ۇكىمەتتىك ۇيىمدار مەن جەكە سەكتوردا ەنگىزۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالامىز», دەدى ساراپشى.

 قوس سەكتوردا دا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن  IBM Blockchain كومپانياسىنىڭ سەرىكتەسى ەنتوني دەي بلوكچەيننىڭ بولا­شاعىنا سەنەتىنىن ايتتى. «بۇل – اۋقىمدى تەحنولوگيا. دەرەكتەردى ۇيلەس­تىرۋ, تاۋار جولدا ما, اكتيۆ يەسى كىم بولادى دەگەن سەكىلدى اقپاراتتى بار­شاعا ءبىر مەزەتتە تانىستىرۋ سەكىلدى اقپارات الۋعا قاتىستى بىرىڭعاي جۇيەنى قالىپتاستىرادى», دەدى سپيكەر.

مالتاداعى تسيفرلى يننوۆاتسيا جونىندەگى باسقارمانىڭ توراعاسى جانە LEdger ۇيلەستىرىلگەن تەح­نولو­گيا­لىق ينستيتۋتتىڭ باسشىسى دجوشۋا ەللۋل باستاپقىدا قارجى سەك­تورىندا پايدالانىلعان بلوكچەين تەح­نولوگياسى قازىر دەنساۋلىق, ءبىلىم بەرۋ سەكىلدى الەۋمەتتىك سالالار­دا دا پايدالانا باستاعانىن جانە سۇرا­نىس­تىڭ كوبەيگەنىن العا تارتتى. ما­سەلەنىڭ قۇقىقتىق جاعىن قاراستىرعان زاڭگەر ماكس گانادو اقش, قىتاي, جا­پو­نيا سەكىلدى ەلدەر تەحنولوگياعا قار­سى بولعانىن ايتادى. سول سەبەپتى تەحنو­لوگيانىڭ الەۋەتىن قاراستىرا كەلە, زاڭداستىرۋ ماسەلەسىن قولعا العان.

كەلەسى شارا قالا مەرلەرىنىڭ فورۋمىنا ۇلاستى. جىبەك جولى بويىنداعى ەلدەردىڭ قالا مەرلەرىنىڭ باسىن قوسقان بۇل الاڭدا وڭىرلەردىڭ ساپالى ءوسۋى مەن دامۋىنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى تالقىعا ءتۇسىپ, قاتىسۋشىلار ءوز تاجى­ريبەلەرىن ورتاعا سالدى. ءداستۇرلى الاڭ جۇمىسىندا ءسوز العان G-Global حالىقارالىق حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى سەرىك نوگەربەكوۆ «ەۋروپا مەن ازيانى بايلانىستىراتىن ورتاق پلاتفورما قۇرۋدى ماقسات ەتتىك. بۇل فورۋم ءۇشىنشى رەت ءوتىپ وتىر. شارا ارقىلى قالا باسشىلارىنىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىن ارتتىرىپ, ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى يننوۆاتسيالار ارقىلى وڭىرلەردىڭ دامۋىن, ينۆەستيتسيا تارتۋىنا سەرپىن بەرگىمىز كەلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى. 

فورۋمعا قاتىسقان قازان قالاسى­نىڭ مەرى يلسۋر مەتشين, پاريج مەرىنىڭ ورىنباسارى ارنو نگاچا, ۋكرايناداعى حمەلنيتسكي قالاسى­نىڭ باسشىسى الەكساندر سيمچي­شين, سامارقان قالاسىنىڭ اكىمى ب.وب­لاكۋلوۆ, سونداي-اق بىشكەك پەن قىتاي­دىڭ سيان جانە حاربين قالالارىنىڭ وكىلدەرى الەمدەگى جاڭا جاعدايدا قالا­لىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, يننو­ۆاتسيالىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ, سمارت-تۋريزم, قالالاردىڭ ەكولوگياسى, سون­داي-اق ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جو­باسىن ىلگەرىلەتۋ ماسەلەلەرىن تالقى­لادى.

الداعى كۇندەرى جاھاندىق ماسە­لەلەردى كوتەرگەن بەدەلدى الاڭدا داع­دارىس جاعدايىندا قارجى, ەكونوميكا سالاسىن دامىتۋدىڭ, ەۋرازيا قۇر­لىعىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋ­دىڭ جولدارى كوتەرىلەدى. سونداي-اق وتاندىق جانە شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى, عىلىم اكادەميالارىنىڭ, يۋنەسكو جانە ءبىلىم بەرۋ قورلارىنىڭ وكىلدەرى قازىرگى جاعدايدا سالادا قوردالانعان ماسەلەلەر مەن مۇمكىندىكتەرگە قاتىستى ورامدى ويلارىن ورتاعا سالادى.