كوكشە كوشەتىمەن كورىكتى

كوكشەتاۋ دەسە, كوز الدىڭىزعا كوك­مۇنار ساعىمعا بولەنگەن كوگىلدىر تاۋلار, تاۋ ەتەگىنەن ۇشار باسىنا دەيىن ۇيىسا وسكەن ماڭگى جاسىل قاراعايلار مەن قولدىڭ سالاسىنداي اق قايىڭدار, جاسىل جاپىراقتارى اقشا بۇلتتى ايمالاعان ءزاۋلىم تەرەكتەر ەلەس­تەيتىنى ءسوزسىز. ەل بايلىعى ەسە­بىن­دەگى ورمان قورىن ساقتاۋ, كولە­مىن كوبەيتۋ, شىپ-شىرعاسىن شىعارماي كەلەسى ۇرپاققا مۇرا ەتىپ تابىستايمىز دەسەك, جىل سايىن ورمان قورىن كوشەت ەگۋ ارقىلى مولايتىپ وتىرعان ءلازىم. ورماننىڭ وراسان پايداسى تۋرالى تاپتىشتەپ ايتىپ جاتۋدىڭ ءوزى ارتىق. ونى وقىرمان قاۋىم وتە جاقسى بىلەدى. دەرتكە داۋا, ءبىر جۇتساڭ, كوكىرەگىڭىز تازارىپ, كوڭىلىڭىز كوتەرىلەتىن كوكشەنىڭ ساف اۋاسى وسى ورماننىڭ ارقا­سىندا مولدىرلەنىپ, شاڭ-توزاڭ­نان ارىلىپ, ەلگە كوپ-كورىم قۋانىش سىيلاپ تۇر. وڭىردە 2021–2027 جىلدارى 150 ملن دانا كوشەت ەگۋ جوسپارلانعان. كوشەت ادەتتە ەرتە كوكتەم مەن قوڭىر كۇزدە ەگىلەدى. نەگىزى­نەن قاراعايدىڭ بىرنەشە ءتۇرى, قايىڭ ءتارىزدى تەز جەرسىنەتىن, كوگە­­رىپ قاۋلاپ وسەتىن اعاش تۇرلەرى تاڭدالادى.

كەيىنگى بەس جىلعا ەكشەلىپ, ءبولىنىپ جاسالعان جوسپار تەگەۋ­رىندى جۇمىستىڭ ارقاسىندا تو­لىعىمەن ورىندالعان. ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەلەرى وڭىردەگى ورمان قورىن مولايتۋعا باعىت العان. وسى ورايداعى ىلكىمدى شارۋانى ءسال تاراتىپ ايتساق, 2026–2027 جىلدارى 13 مىڭ گا القاپقا 77 ملن كوشەت وتىرعىزۋ جوسپارلا­نىپ وتىر. قىرۋار ءىستى تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اتقارۋعا ماتەريالدىق-تەحني­كالىق بازاسى مىعىم تالىم­باقتاردىڭ كەرەك ەكەنى بەلگىلى. وڭىردە 11 تالىمباق جۇمىس ىستەيدى. جالپى كولەمى 189,7 گەكتاردى قۇرايتىن القابى بار. ونىڭ ىشىندە 57 گا القاپقا يە اقكول, 50 گا القاپقا كوشەت وتىرعىزاتىن كىشى تۇكتى, 23 گەكتارعا بولاشاق ورمان نەسىبەسىن ۇمىت­پەن كوكتەتىپ وتىرعان مارال­دى ءتارىزدى تالىمباقتار بار. ۇلكەن تۇكتى, بۇقپا, كەڭەس, كراسنوبور, كۋيبىشەۆ, وترادنىي, ستەپ­نوگور, ۇرىمقاي ءتارىزدى سەگىز ۋا­قىتشا تالىمباق تا بۇل باعىت­تاعى شار­ۋاعا مول ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا بۇقپا ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ تالىمباعى كەڭەيتىلمەكشى, 61 گەكتاردى قۇرايتىن القاپ دايىندالىپ جاتىر. جاڭا تۇراقتى تالىمباقتىڭ قۇرىلىسى جۇر­گىزىلىپ جاتىر.

كوكشەتاۋ مەن قورعالجىننىڭ اراسىنداعى كەڭ كوسىلگەن القاپ تابيعي بايلىعىمەن ايگىلى. وسى ءبىر قازىنانى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, ءورىسىن كەڭەيتىپ, ءونىمىن مولايتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ ەڭبەك­كەرلەرى قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. الدىمەن ورمان قورىن كىرپىك ىلمەي كۇزەتىپ كەلە جاتقان جاناشىر جانداردىڭ تاباندى ەڭبەگىن ەرەكشە ءبىر ءىلتيپات سەزىممەن ايتا كەتكەن ءلازىم. ولاردىڭ جۇمىس جۇكتەمەسى دە جەڭىل ەمەس. جالپى, وڭىردەگى ورمان قورى 405,1 مىڭ گا القاپتى قۇرايدى. ونىڭ 235,1 مىڭ گەكتارى – ورمان قورى. وسىنشاما كەڭىستىكتە 488 ادام جۇمىس ىستەيدى.

وبلىس اكىمدىگى مەملەكەتتىك ورمان شارۋاشىلىعى ۇجىم­د­ارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كالىق بازاسىن جاقسارتۋعا جەر­گىلىكتى بيۋدجەتتەن قوماقتى قا­را­جات ءبولىپ وتىرادى. ناق­تى­­لاپ ايتا كەتەتىن بولساق, 2024 جىلى وبلىستىق بيۋدجەت­تەن 200 ملن تەڭگە قاراجات ءبو­لى­­نىپ, ورمان ءورتىنىڭ الدىن الۋ­عا قاجەتتى كەشەندەر ساتىپ الىن­­دى. وتكەن جىلى دا بۇل جۇمىس جالعاسىن تاپتى. ورمان شارۋاشىلىقتارىنا 31 دانا شاعىن كەشەن مەن 30 تراكتور الىندى. اقكول, بۇقپا, كەڭەس, كراسنوبور, كۋيبىشەۆ ورمان شارۋاشىلىقتارىنا ورماندا ءورت ورىن السا, جەدەل حابار بەرەتىن قۇرىلعىلار ورناتىلدى. سونداي-اق 20 بەينەكامەرامەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل كامەرالار جالپى القاپتىڭ 50%-ىن قاداعالاي  الادى. 128 مىڭ گا ورمان القابى بار اقكول اۋدانىنىڭ اۋماعى تۇتاس باقىلانادى. 72 مىڭ گا ورمان القابىنا يە زەرەندى اۋدانى دا تەگىس بەينەباقىلاۋ كامەرالارىنىڭ ارقاسىندا قادا­عالانادى. وتكەن جىلى بۇقپا ورمان شارۋاشىلىعىنا ەكىنشى ءتيپتى ورماندى ورتتەن قاداعالاۋ ستانساسى ورناتىلدى. تاياۋدا بىرنەشە ءورت سوندىرەتىن ماشينا تابىس ەتىلدى.

جىل سايىن كوگەرتىپ كوشەت ەگىپ, قولدا بار ورماننىڭ مۇرتىن بۇز­باي قاداعالاپ, جاس بالاداي ما­پەلەپ كۇتىپ وتىرعانىمەن, وڭىر­دەگى جالپى القاپتىڭ 2,6%-ىندا عانا ورمان بار. الداعى ۋاقىتتا وسى ەل بايلىعىن مولايتا ءتۇسۋ مىندەتى تۇر. اقمولالىق ورمان شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرى وسى ءبىر اسقارالى مىندەتتىڭ ۇدە­سىنەن شىعۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتە بەرەدى.

اقمولا وبلىسى