قىتاي ۇكىمەتى تاياۋدا ينتەرنەت كومپانيالاردى باقىلاۋعا ارنالعان جاڭا زاڭ جوباسىن جاريالادى. بيلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان قۇجات الپاۋىت IT-پلاتفورمالارىنىڭ مونوپولياسىنا جول بەرمەۋگە باعىتتالعان. بىراق ساراپشىلار بۇل قادام كومپانيالاردى قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋدىڭ ءبىر امالى ەكەنىن ايتىپ وتىر.
بەيجىڭ بيلىگىنىڭ مالىمدەمەسىنەن كەيىن قىتايداعى الپاۋىت كومپانيالاردىڭ اكتسياسى ارزانداپ, ميللياردتاعان دوللار زيان شەكتى. ءتىپتى ونىڭ سالدارى الەمدەگى باسقا دا كومپانيالارعا كەرى اسەر ەتىپ, ولاردىڭ دا قۇنى تومەندەدى.
ازىرگە قىتاي تاراپى زاڭ جوباسىندا ايتىلعان جاڭا ەرەجەلەر تۋرالى تۇسىندىرگەن جوق. دەگەنمەن قازىردىڭ وزىندە قانداي IT-پلاتفورمالاردىڭ باقىلاۋعا تۇسەتىنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. Alibaba, JD.com, Pinduoduo سەكىلدى ينتەرنەت-دۇكەندەر, Meituan ءتارىزدى تاماق جەتكىزۋ قىزمەتى, ۆيدەو ويىندار جەلىسىنە نەگىزدەلگەن Tencent كومپانيالارى ءتىزىمنىڭ باسىندا تۇر.
ەلدەگى اتقامىنەرلەردىڭ جوعارىدا اتالعان كومپانيالاردى نىساناعا الۋى بەكەر ەمەس. Alibaba قازىرگى تاڭدا قىتايدا عانا ەمەس, بۇكىل الەمگە تانىلعان ينتەرنەت-دۇكەن. شارتاراپتىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ونى قولداناتىندار ميلليونداپ سانالادى. Tencent ۆيدەو ويىندار نارىعىندا باسىمدىققا يە. اسىرەسە, كەيىنگى كەزدە ولاردىڭ ونىمدەرىن تۇتىناتىندار سانى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى.
بۇل ەكى كومپانيانىڭ ەرەكشەلىگى – ونلاين اقشا اۋدارىمىن جاساۋعا, ونلاين ساۋداعا, دوستارىمەن مەسسەندجەر ارقىلى حابارلاسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني Alibaba دا, Tencent تە قولدانۋشىلاردىڭ جەكە دەرەكتەرىنە يە دەگەن ءسوز.
قىتاي بيلىگىن مازالاپ وتىرعان دا وسى ماسەلە. ولاردىڭ پايىمداۋىنشا, كومپانيالار جەكە تۇلعالاردىڭ دەرەكتەرىن زاڭسىز جيناپ وتىر دەپ ەسەپتەيدى. قىتايدىڭ نارىقتى باقىلاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك اكىمشىلىگىنىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, زاڭ جوباسى ارقىلى باسەكەلەستىكتى دامىتىپ, مونوپولياعا جول بەرمەۋدى كوزدەيدى.
ايتسە دە, بەيجىڭدەگى شەنەۋنىكتەردىڭ تۇپكى ويىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, قىتاي تاراپى وسىنداي ەرەجەلەر ارقىلى ەلدەگى الپاۋىت كومپانيالاردى تەزگە سالىپ, ايتقانىنا كوندىرىپ الماق. سونداي-اق قاجەت كەزدە وزدەرىنە قاجەت دەرەكتەردى الىپ وتىرماق. ياعني ينتەرنەت كومپانيالار بيلىكتىڭ دەگەنىمەن ءجۇرۋى ءتيىس.
بۇدان بولەك, رەسمي بەيجىڭنىڭ باقىلاۋعا ۇستاۋعا اسىعۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى بار. كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى بۇكىل الەمدە ەكونوميكا تۇرالاپ قالعانى بەلگىلى. الايدا ونلاين بيزنەس كەرىسىنشە قارقىندى دامىدى. Bloomberg-ءتىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, بىلتىر ونلاين ساۋدا جالپى نارىقتىڭ 25 پايىزىن قۇراسا, بيىل 30 پايىزعا جەتكەن. ەگەر ونلاين ساۋدا وسى قارقىنىمەن دامي بەرسە, ءبارىن باقىلاۋدا ۇستاۋدى كوزدەيتىن بەيجىڭگە كەلەشەكتە ينتەرنەت الپاۋىتتارىن تىزگىندەۋ قيىنعا سوعادى. سوندىقتان شىعار وتكەن اپتادا قىتاي بيلىگى Alibaba كومپانياسىنىڭ قۇنى 35 ميلليارد دوللارلىق Ant Group جوباسىن IPO-عا شىعارۋىنا تىيىم سالدى. بۇل قادام Alibaba باسشىلىعىن دا, ينۆەستورلاردى دى تاڭعالدىرعانى انىق. وسىدان كەيىن كومپانيانىڭ اكتسيالارى كۇرت قۇلدىرادى.
Wall Street Journal-دىڭ حابارلاۋىنشا, بەيجىڭ بيلىگىنىڭ Ant Group-تىڭ IPO-عا شىعۋىنا جول بەرمەۋىنىڭ باستى سەبەبى بىرەۋ عانا. تاياۋدا Alibaba-نىڭ نەگىزىن قالاعان دجەك ما شانحايداعى جيىنداردىڭ بىرىندە قىتايدىڭ ينتەرنەت تەحنولوگيا سالاسىنداعى ەرەجەلەرىن سىناعان بولاتىن. Wall Street Journal-دىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, وسى وقيعادان كەيىن سي تسزينپين قۇزىرلى ورگاندارعا ارنايى تاپسىرما بەرىپ, Alibaba-نىڭ ماسەلەسىن مايشاممەن قاراۋدى تاپسىرعان كورىنەدى.
قىتاي ۇكىمەتىنىڭ ۇسىنعان جاڭا زاڭ جوباسى قارجى نارىعىن ءبىر شايقالتىپ وتكەنىن مىنادان-اق اڭعارۋعا بولادى. ەكى كۇن ىشىندە ەلدەگى بۇكىل تەحنولوگيالىق كومپانيالار يندەكسى 290 ميلليارد دوللارعا ارزاندادى.
ChiNext جوعارى تەحنولوگيا يندەكسى 3,3 پايىزعا, Star 50 يندەكسى 3,2 پايىزعا قۇلدىرادى. گونكونگتاعى Hang Seng Tech يندەكسى 6,3 پايىزعا تومەندەدى.
Alibaba اكتسياسى ەكى كۇن ىشىندە اۋەلى 9,8 پايىزعا, كەيىننەن 14,4 پايىزعا ارزانداپ, ءبىر ساتتە 117 ميلليارد دوللاردان ايرىلدى. Tencent 75 ميلليارد دوللار, JD.com 23 ميلليارد دوللار جوعالتتى. Meituan اكتسيالارىنىڭ قۇنى 19,2 پايىزعا تومەندەدى. Xiaomi كومپانيانىڭ باعاسى 12,1 پايىزعا قۇلدىرادى.