سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسى ءوتتى. جيىن بارىسىندا سالىق كودەكسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. زاڭ سالىق ساياساتىن جەتىلدىرۋ, بيزنەس جۇرگىزۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋ جانە قازاقستانعا ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەلەرىن قاراستىرادى. جان-جاقتى تالقىلاۋدان كەيىن سەناتورلار قۇجاتتى ماجىلىسكە كەرى قايتاردى.
زەينەتاقى جيناعىنىڭ سالىعى كەيىنگە شەگەرىلەدى
سەناتورلارعا زاڭ جوباسىن ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇجات ينۆەستيتسيا تارتۋدى ىنتالاندىرۋ, بيزنەس-ورتانى دامىتۋ, سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
«جەكە تۇلعالارعا سالىق سالۋدى جاقسارتۋ بويىنشا. سالىق ەلەمەنتتەرىن وزگەرتپەي, جەكە تۇلعالاردىڭ م ۇلىك جانە جەر سالىقتارىن بىرىكتىرۋ ۇسىنىلادى. ەكى سالىق بىرىڭعاي تولەممەن تولەنەدى. بۇل رەتتە, كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ يەلەرى ءۇشىن جەر سالىعىن الىپ تاستاۋ كوزدەلگەن. سالىق تولەۋشىلەرگە قولايلى بولۋ ماقساتىندا كولىك سالىعىن تولەۋ مەرزىمىن بيىلعى 31 جەلتوقساننان كەلەسى جىلدىڭ 1 ساۋىرىنە اۋىستىرۋ ۇسىنىلادى.
ينۆەستيتسيالاردى ىنتالاندىرۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق سالىقتىق كرەديتتى ەنگىزۋ ۇسىنىلادى. كرەديت كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى جانە م ۇلىك سالىعى بويىنشا 3 جىلعا بەرىلەدى. ونىڭ پايىزى جوق, بىراق شارتتار ورىندالماعان جاعدايدا ءوسىمپۇل ەسەپتەلەدى.
ماقتانى قايتا وڭدەۋگە, اشىتقى, كونديتەرلىك ونىمدەر, قانت قىزىلشاسىنان قانتتى وندىرۋگە ەسەپتەلگەن قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ سوماسىن 70 پايىزعا ازايتۋ بويىنشا نورمانى قولدانۋ ۇسىنىلادى. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋدى, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋدى ىنتالاندىرادى.
ەكسپورت كەزىندە قوسىلعان قۇن سالىعىن قايتارۋ ءراسىمىن وڭايلاتۋ ماقساتىندا وتاندىق وندىرۋشىلەر ءۇشىن ونى جەڭىلدەتىلگەن تۇردە قايتارۋ قۇقىعى بەرىلەدى. كولىك قۇرالدارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ كومپونەنتتەرىن ءوندىرۋ ءۇشىن قوسىلعان قۇن سالىعى بويىنشا جەڭىلدىكتى قولدانۋ ۇسىنىلادى. بۇل وتاندىق اۆتوكولىكتەردەگى قازاقستاندىق قامتۋ ۇلەسىن ارتتىرادى», دەدى ر.دالەنوۆ.
ۆەدومستۆو باسشىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, زاڭ جوباسىندا ترانزيتتىك الەۋەت جانە تەلەكوممۋنيكاتسيالار باعىتى دا قامتىلعان. سوعان سايكەس, تۇراقتى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۆتوموبيل تاسىمالى قوسىلعان قۇن سالىعىنان 3 جىلعا بوساتىلماق.
«تەڭىز كولىگى ارقىلى ءترانزيتتى دامىتۋ, ترانزيت قۇنىن تومەندەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ ماقساتىندا جۇكتى تەڭىز پورتىنا دەيىن تەمىر جول ارقىلى جەتكىزىپ, سۋ كولىگىنە اۋىستىرىپ تيەۋ ارقىلى جۇرگىزىلەتىن تاسىمالداردى حالىقارالىق دەپ تانۋ جانە ولارعا قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ نولدىك مولشەرلەمەسىن قولدانىلادى.
5G جاڭا بايلانىس ءتۇرىن قۇرۋعا ينۆەستيتسيالار تارتۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ ماقساتىندا راديوجيىلىك سپەكترىن پايدالانعانى ءۇشىن تولەماقى مولشەرلەمەلەرى 5 جىل مەرزىمىنە 10 ەسەگە دەيىن تومەندەتىلەدى.
سونىمەن قاتار جەكە تۇلعالارعا قىزمەتتەرى مەن تاۋارلارىن ەلەكتروندى تۇردە وتكىزەتىن شەتەلدىك ينتەرنەت-كومپانيالار قوسىلعان قۇن سالىعىن تولەۋگە مىندەتتى.
قارجى سەكتورىندا يپوتەكالىق كومپانيالاردى ناشار كرەديتتەردەن تازارتۋ ماقساتىندا پروبلەمالىق كرەديتتەردى كەشىرۋ كەزىندە قارىز بويىنشا مىندەتتەمەلەردى توقتاتۋدى بانكتەردەگى سياقتى جەكە تۇلعالاردىڭ كىرىسى رەتىندە قاراماۋ ۇسىنىلادى», دەدى ر.دالەنوۆ.
سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ بويىنشا دا وزگەرىستەر بار. مەملەكەتتىك قىزمەتتەر بويىنشا ەلەكتروندىق فورماتقا اۋىستىرۋ, مەرزىمىن قىسقارتۋ, جەكە پراكتيكامەن اينالىساتىن تۇلعالاردىڭ قىزمەتىن توقتاتۋ ءراسىمى وڭتايلاندىرىلادى. سالىق ەسەپتىلىگىن تاپسىرۋ مۇمكىندىگى كەڭەيتىلىپ, ەندى ونى ءبىر رەتتىك پارول پايدالانۋ ارقىلى ۇسىنا الادى. سالىقتىق داۋلارعا جول بەرمەۋ ءۇشىن قوسىلعان قۇن سالىعىن قايتارۋدىڭ وڭايلاتىلعان ءتارتىبىن قولدانۋ كەزىندە تەكسەرىلەتىن كەزەڭگە قايتارۋ تۋرالى تالاپ قويىلعان كەزەڭدى عانا قوسۋ ۇسىنىلادى. دەكلاراتسيا بەرۋ ءراسىمى وڭايلاتىلادى.
زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ءسوز الىپ, سالىق كودەكسىنە قاتىستى ءوز پىكىرىمەن ءبولىستى.
«جەكە ازاماتتاردىڭ سالىقتارىن جەڭىلدەتۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس پەن ينۆەستورلارعا قولداۋ كورسەتۋ جاقتارىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. سول سەبەپتى, سەناتورلار سالىق كودەكسىنە بىرقاتار ماڭىزدى تۇزەتۋ ۇسىنىپ وتىر. بۇل تۇزەتۋلەر مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا ايتىلعان تاپسىرمالاردى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
ءبىرىنشى كەزەكتە تۇزەتۋلەر شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا ارنالعان. سەناتورلاردىڭ مالىمەتى بويىنشا, پاندەميا سالدارىنان وسى سالاداعى كاسىپورىنداردىڭ 30 پايىزى جۇمىسىن توقتاتتى.
«پاندەميادان ايتارلىقتاي زارداپ شەككەن سەكتورعا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى 2 جىلعا قوسىلعان قۇن سالىعىنان جانە الەۋمەتتىك سالىقتان بوساتۋ ۇسىنىلىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن تابىستىڭ 3 پايىزى كولەمىندە بولشەك سالىق ەنگىزىلەدى», دەدى سەنات توراعاسى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى تۇزەتۋ زەينەتاقى جيناعىنداعى قارجىنىڭ ءبىر بولىگىن العان كەزدە تولەنەتىن سالىقتى كەيىنگە شەگەرۋدى قاراستىرادى. سوعان سايكەس ازاماتتار زەينەتاقى جيناعىنداعى قارجىنىڭ ءبىر بولىگىن العان كەزدە ءبىر رەتتىك تابىس سالىعىن تولەمەۋگە مۇمكىندىك الادى.
بۇعان دەيىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2021 جىلدان باستاپ ازاماتتارعا زەينەتاقى جيناعىنىڭ ءبىر بولىگىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرۋ جونىندە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا تاپسىرما بەرگەن ەدى. الايدا بۇل قاراجات ءۇشىن تابىس سالىعىن تولەۋ قاجەت. ءدال وسى ماسەلە قوعامدا نارازىلىق تۋعىزدى. سوندىقتان سەناتورلار بۇل تولەمدى كەيىنگە شەگەرۋدى جانە بىرنەشە جىلعا ءبولىپ تولەۋدى ۇسىندى. ياعني زەينەتاقى جيناعىنداعى قارجىنى كەلەسى جىلدان باستاپ الادى. ال وعان ءتيىستى سالىق تەك زەينەتكە شىققان كەزدە عانا تولەنەدى. سونداي-اق تولەمدى بىردەن جاساماي, 16 جىلعا ءبولىپ تولەۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.
«زەينەتاقى جيناعىنداعى قارجىنىڭ ءبىر بولىگىن الدىن الا العان كەزدە ونىڭ 10 پايىزىن ءبىر رەتتىك سالىق رەتىندە تولەۋ كەرەكتىگى بەلگىلى. ونى قازىرگىدەي كەزەڭدە ازاماتتار ءۇشىن ءتيىمسىز دەپ ەسەپتەيمىز. سول سەبەپتى اتالعان سالىقتى زەينەتاقى جيناعىن العان كەزدە ەمەس, تەك زەينەتكە شىققان سوڭ عانا تولەۋ ۇسىنىلىپ وتىر. ونىڭ وزىندە, ءبارىن بىردەن اۋدارماي, زاڭ جوباسىنا 16 جىلدىڭ ىشىندە ءبولىپ تولەۋ تۋرالى نورما ەنگىزىلدى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
ازاماتتىعىن اۋىستىرعىسى كەلگەندەر زەينەتاقى جيناعىنان اقشا العانى نەمەسە ونىڭ ءبىر بولىگىن پايدالانعانى ءۇشىن تولەنەتىن سالىقتى بىردەن جانە تولىق وتەۋگە مىندەتتى. وسى رەتتە سالىق بجزق (بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى) شوتىندا قالعان زەينەتاقى جيناعىنان ۇستالاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
ينۆەستورلار سالىقتان بوساتىلادى
سەناتورلار قازاقستاندى ينۆەستورلارعا تارتىمدى ەتەتىن وزگەرىستەردى سالىق كودەكسىنە ەنگىزدى. دەپۋتاتتار ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا ءارى دامىتۋعا دايىن ينۆەستورلارعا ارنالعان «نولدىك مولشەرلەمەنى» ەنگىزۋدى ۇسىندى. ينۆەستورلارعا تابىس, م ۇلىك جانە جەر سالىعى بىردەن 100 پايىزعا تومەندەتىلدى. ەگەر جوبا ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ بىرىندە جۇزەگە اسىرىلسا, وندا كاسىپورىن قوسىمشا قۇن سالىعىن تولەۋدەن بوساتىلادى.
«ينۆەستيتسيانىڭ كولەمىنە, مەرزىمىنە جانە جۇمىس ىستەيتىن ورىنعا بايلانىستى ينۆەستورلار 10 جىلعا دەيىن كورپوراتيۆتى تابىس سالىعىنان, جەر سالىعىنان, قوسىلعان قۇن سالىعىنان جانە م ۇلىك سالىعىنان بوساتىلادى. بۇل قادام قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستورلار تارتىپ, جاڭا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قاجەت. بۇل تۇزەتۋلەردى سەناتورلار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا ۇسىنىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى سەنات توراعاسى.
سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي ەرەكشە جاعداي وتاندىق ەكونوميكا ءۇشىن كۇردەلى كەزەڭدە نارىقتا سۇرانىسقا يە تاۋار تۇرلەرىن, سونىڭ ىشىندە ەكسپورتقا شىعارۋعا قابىلەتتى جاڭا وندىرىستەردى باستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سالىق بويىنشا «نولدىك مولشەرلەمە» ۇكىمەت پەن ينۆەستورلار اراسىندا جاسالاتىن بارلىق ۋاعدالاستىقتاردى بەكىتۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم شەڭبەرىندە جاڭا قۇرال رەتىندە ارەكەت ەتە باستايدى.
«قازىرگى جاعدايدا الەمدە ينۆەستيتسيالار ءۇشىن باسەكەلەستىك بايقالىپ وتىر, ول ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ, سونداي-اق ينۆەستيتسيالىق احۋالدى ودان ءارى جاقسارتۋ بويىنشا بەلسەندى شارالار قابىلداۋدى تالاپ ەتەدى. شەتەلدىك كاپيتالدى تارتۋدىڭ جاڭا قۇرالدارىن ەنگىزۋ قاجەت», دەدى سەناتور ساعىندىق لۇقپانوۆ.
كەلىسىمنىڭ قولدانىلۋى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلعان جاعدايدا سالىقتار بويىنشا پرەفەرەنتسيالار جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى سالىق زاڭناماسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا كەپىلدىك ول جاسالعان كۇننەن باستاپ كۇشىن جويادى. سونداي-اق ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار مەن اكتسيزدەلەتىن تاۋارلاردى وندىرۋشىلەرگە قولدانىلمايدى.
سەنات دەپۋتاتتارى اۋىلدىق جەرلەردى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن دە نازاردان تىس قالدىرمادى.
«سەناتورلار بايلانىس وپەراتورلارى راديوجەلىلەردى قولدانعانى ءۇشىن تولەيتىن تولەمنىڭ جىلدىق مولشەرلەمەسىن 90 پايىزعا تومەندەتۋدى ۇسىنۋدا. مۇنداي جەڭىلدىكتى الۋ ءۇشىن بايلانىس وپەراتورلارى وسىدان ۇنەمدەلگەن قاراجاتتى ءبىرىنشى كەزەكتە اۋىلداردى ساپالى, كەڭجولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە جۇمساۋ كەرەك. بۇل – مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋماقتاردى تەڭگەرىمدى دامىتۋ تاپسىرماسىمەن بايلانىستى مىندەت», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونداي-اق سەناتورلار سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردى قاراۋ كەزىندە پاندەميا كەزىندە تابىسىنان ايىرىلعان, سالىق بويىنشا قارىزى بار ازاماتتار تۋرالى مالىمەتتەردى جاريالاۋ نورماسىن الىپ تاستاۋدى ۇسىندى.
وتىرىس بارىسىندا سەنات دەپۋتاتتارى «1994 جىلعى 9 قىركۇيەكتەگى ەۋرازيالىق پاتەنت كونۆەنتسياسىنا ونەركاسىپتىك ۇلگىلەردى قورعاۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى دا قابىلدادى. بۇل قۇجات ونەركاسىپتىك مەنشىكتەگى نىسانداردى قورعاۋدىڭ ەۋرازيالىق تەتىگىن نىعايتۋعا جانە كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«حاتتامادا ونەركاسىپتىك ۇلگىلەرگە ەۋرازيالىق پاتەنتتەردىڭ قۇقىقتىق قورعاۋ ەرەكشەلىكتەرى, ارەكەت ەتۋ قاعيداتتارى, ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ, قۇقىق يەلەنۋشىلەردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى, سونداي-اق ەۋرازيالىق پاتەنت ۆەدومستۆوسى جۇزەگە اسىراتىن مىندەتتەمەلەر مەن ۋاكىلەتتىكتەر كوزدەلگەن.
اتالعان زاڭ جوباسى وڭىرلىك پاتەنت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ەنگىزىلىپ وتىر. حالىقارالىق پاتەنتتەۋ كەزىندە ءار مەملەكەتتە جەكە ءوتىنىم بەرۋ جانە جەكە تولەمدەردى تولەۋ ايتارلىقتاي اكىمشىلىك كەدەرگى كەلتىرەدى.
قازاقستاندىق ءوتىنىم بەرۋشىلەر ءۇشىن وڭىرلىك جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعى بار. ياعني وبەكتىنى 8 مەملەكەتتە ءبىر ۋاقىتتا قورعاۋ ءۇشىن ەۋرازيالىق پاتەنت ۆەدومستۆوسىنا جۇگىنە الادى.
بۇل جۇيە ەۋرازيالىق اۋماقتا ساۋدا جاساۋ بارىسىندا ونەركاسىپتىك ۇلگىلەردى قورعاۋدىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا جانە وسى جۇيەنىڭ مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وڭىرلىك پاتەنت ەۋرازيالىق نارىققا باعىتتالعان وتاندىق تاۋار وڭدىرۋشىلەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرادى», دەدى زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتارعا تانىستىرعان ادىلەت ءمينيسترى مارات بەكەتاەۆ.
بايقوڭىرداعى قازاق مەكتەپتەرىندە ورىن تاپشى
سەناتورلار جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى. مۇرات باقتيار ۇلى پرەمەر-مينيسترگە جولداعان ساۋالىندا بايقوڭىر قالاسىندا قازاقتىلدى مەكتەپتەر مەن بالاباقشانىڭ تاپشىلىعى تۋرالى ماسەلەنى قوزعادى.
بايقوڭىر قالاسىندا 77 مىڭنان استام حالىق تۇرادى. ونىڭ 70 پايىزى – قازاقستاندىق. دەپۋتات كەلتىرگەن دەرەكتەر بويىنشا, قالاداعى وتانداستارىمىزدىڭ ءوز جەرى مەن ەلىندە وتاندىق تالاپقا ساي ءبىلىم الۋى دۇرىس ۇيىمداستىرىلماي وتىر.
سەناتور ءوز ساۋالىندا بىرنەشە دەرەكتى العا تارتتى. مىسالى, قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن بايقوڭىر قالاسىنداعى 5 مەكتەپتە – 5 236 بالا, رەسەيلىك 7 مەكتەپتە 4049 بالا ءبىلىم الادى. سوڭعىلارىنىڭ 1 508-ءى, ياعني 37 پايىزى قازاقستان ازاماتتارى.
بايقوڭىردا قازىر رەسەيگە قاراستى 7 مەكتەپ بار. دەپۋتات ولاردىڭ سىيىمدىلىعى تولىق قامتىلماعان دەيدى. مۇرات باقتيار ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قالا تۇرعىندارى ورىس تىلىندە وقىتاتىن قازاقستاندىق مەكتەپكە سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى 7 مەكتەپتىڭ ءبىرىن مەملەكەت مەنشىگىنە وتكىزۋدى سۇرايدى.
«بۇل جاعداي, رەسەيلىك مەكتەپتە وقيتىن بالالاردىڭ مەكتەپ بىتىرگەننەن سوڭ ۇبت-عا قاتىسۋىنا جانە قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسۋىنە كوپ كەدەرگى كەلتىرەدى. سەبەبى ەمتيحاننىڭ مىندەتتى پاندەرى – قازاقستان تاريحى, قازاق ءتىلى, قازاق ادەبيەتى ول مەكتەپتەردە وقىتىلمايدى», دەدى سەناتور.
ودان بولەك, بايقوڭىردىڭ ورتالىق اۋداندارىندا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ مەنشىگىندەگى, سىيىمدىلىعى تولىق پايدالانىلماي تۇرعان 13 بالاباقشا بار. دەپۋتات حالىقتىڭ بىرنەشە بالاباقشانى مەملەكەتتىك يۋريسديكتسياعا وتكىزۋ تالابى ورىندى دەپ سانايدى.
«ولار قازاقستان اۋماعىندا تۋىپ-وسكەنىمەن, ءوز جەرىندە تۇرىپ, مەنىڭ وتانىم – رەسەي, مەنىڭ استانام – ماسكەۋ دەپ, رەسەيدىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن, ءتىلى مەن ادەبيەتىن وقىپ, ارينە رەسەيلىك پاتريوتيزم رۋحىندا تاربيەلەنەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, ءبىز جەرىمىزدى جالعا بەرگەنىمىزبەن, سول جەردە تۇرىپ جاتقان حالقىمىزدى جالعا بەرگەن جوقپىز», دەدى مۇرات باقتيار ۇلى.
سەناتور ۇكىمەت باسشىسىنان بايقوڭىر قالاسى تۇرعىندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قاتىستى وسى تۇيتكىلدى ماسەلەسىن باستى نازارعا الىپ, وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتۋىن سۇرادى.
سەناتور ءالي بەكتاەۆ ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامينگە جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ ماسەلەلەرىنە جان-جاقتى توقتالدى. دۇنيە جۇزىندە ەتەك العان پاندەميا بىرقاتار جۇيەلى پروبلەمالاردى اشىپ بەرگەنىن اتاپ وتكەن ول اۋىل تۇرعىندارى تاپ بولعان الەۋمەتتىك قيىندىقتارعا نازار اۋداردى.
سونداي-اق بۇگىنگە دەيىن بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىندا جينالعان 10 تريلليون تەڭگەدەن استام قارجىنى ءتيىمدى پايدالانۋ جايىندا ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. قازىرگى تاڭدا 1988 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا جۇمىس ءوتىلى 25 جىلعا تولعان ەر ازاماتتارعا جانە 20 جىلعا تولعان ايەلدەرگە تاپقان ورتا تابىسىنىڭ 60 پايىزىن زەينەتاقى رەتىندە تولەۋ ءتارتىبى قاراستىرىلعان. مۇنىڭ ءوزى اۋىلدىقتاردىڭ كوپشىلىگىنە بەرىلمەيدى ەكەن. سەبەبى اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىنىڭ نەگىزىنەن ماۋسىمدىق بولۋىنا بايلانىستى كوپ ەڭبەككەرلەردىڭ جۇمىس ءوتىلى 20-25 جىلعا جەتپەيدى, ال وعان جەتكەندەرگە بەرىلەتىن 60 پايىزدىق تولەماقى تۇككە ارزىمايتىن سوما.
سەناتور قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە ارنالعان زەينەتاقى جۇيەسىن جاڭعىرتۋ تۋرالى تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسىمەن مۇقيات تانىسىپ, ودان ەشقانداي جاڭالىق كورمەگەنىن اتاپ ءوتتى. وندا تەك كەپىلدەندىرىلگەن تومەنگى زەينەتاقى دەگەن ۇعىم ەنگىزىلگەن كورىنەدى. سوندا اۋىلداعى زەينەتكەرلەر سول تومەنگى زەينەتاقىمەن قالا بەرەدى. سەناتوردىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي تۇجىرىمدامانى مۇلدەم قابىلداماعان دۇرىس.
«جاڭا قابىلداناتىن تۇجىرىمداما اۋىل زەينەتكەرلەرىنىڭ زەينەتاقىسىن كوتەرۋدىڭ, اۋىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ زەينەتاقى جيناقتارىن كوبەيتۋدىڭ جولدارىن قاراستىراتىن, سول اۋىلداردىڭ زەينەتاقى قارجىلارىنىڭ ساقتالۋىن كەپىلدەندىرەتىن قۇجاتقا اينالۋى كەرەك دەپ ويلايمىن», دەدى ءالي بەكتاەۆ.
سەناتور قازاقستاندا جاڭا الەۋمەتتىك ساياسات ەنگىزۋ كەرەك دەپ سانايدى.