تۇرعىنداردىڭ تىلەگى ەسكەرۋسىز قالمايدى

ماسەلەن, جاقىندا الماتى تەلەارناسىنداعى تىكەلەي ەفيردە مەدەۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى قويىپ جاتقان ءبىر ساۋالدى قۇ­لا­عامىز شالىپ قالعان-دى. ساۋ­ساقپەن سانارلىق كۇندە قالا اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ اۋدان تۇرعىندارى ارىزدانعان سول اۋماقتا جۇرگەنىن كورىپ قۋان­­دىق. جانە كەشكە قاراي مەدەۋ اۋدانىنىڭ ماسەلەسى قا­لاي شەشىلىپ جاتقانى تۋرالى ناق­تى مالىمدەمە دە تاراتتى.

Cويتسەك تاۋ بوكتەرىندەگى تۇر­­عىندار قارعىن سۋ مەن كوش­كىن­نەن قورقىپ بۇعان دەيىن دە اكىمنەن بىرنەشە رەت كومەك سۇ­را­عان ەكەن. ەندى قاراجات ءبو­لى­نىپ, بەتكەيلەردى نىعايتۋعا مۇم­كىندىك بەرەتىن گابيون قۇرى­لىم­دارىنىڭ قۇرىلىسى مەن جاڭ­بىر سۋلارىن اعىزاتىن ارىق­تار جاسالىپ جاتىر.

ماسەلەن, «دۋمان» ىقشام اۋدانىندا 18,5 شاقىرىمدىق سۋمەن جابدىقتاۋ جانە 26 شاقى­رىم سۋ بۇرۋ جەلىلەرىنىڭ قۇ­رىلىسى اياقتالىپ كەلەدى. قو­عامدىق كولىك باعىتتارى وتە­تىن حان ءتاڭىرى, قازىعۇرت, قارقا­رالى, اقمەشىت, بۋراباي, بولا­شاق كوشەلەرىندە 3,7 شاقى­رىم­دىق جول كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ جاتىر. سول كۇنى قالا اكىمى ءوزى­نىڭ الەۋمەتتىك پاراقشاسىندا «كەلەسى جىلى قالعان 53 كوشە­نىڭ جولدارىن جوندەيمىز. سون­داي-اق «مۇزتاۋ» شاعىن اۋدانىندا ينجەنەرلىك جەلىلەردى سالۋ­عا بايلانىستى قازىلعان جول جابىنىن تەز ارادا قالپىنا كەل­تىرۋ­دى تاپسىردىم. بۋتاكوۆكا شات­قا­لىنا اپاراتىن جولدىڭ ۇزىن­دىعى – 4,6 شاقىرىم. بۇل جول تۋريستىك باعىتتاردىڭ قاتا­رى­­نا كىرەدى», دەپ جازدى.

تاعى ءبىر ماسەلەنىڭ شەشىمى جا­ۋىن-شاشىن سالدارىنان كوش­كىن­نىڭ ءجۇرۋى ىقتي­مال «كومپوت» تۇر­عىن الابى حالقى­نىڭ تىلەۋىن قا­بىل ەتتى. كوككيناكي كوشە­سىن­دەگى قاۋىپ­تى ايماقتا 42 ءۇي بولعان. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن جالپى ۇزىندىعى 350 شاقىرىم بولاتىن بەتكەيلەردى نىعايتۋ جوس­پار­لانعان. المالىق كوشەسى بو­يىنداعى ەڭىستى نىعايتىپ, ارىق جۇيەسىن ورناتۋ جۇمىستارى اياق­تالدى, مۇنداعى قاۋىپتى اي­ماق­تا 60 ءۇي بار بولاتىن.

سوندىقتان قازىرگى كۇندەرى «قالا اكىمىنىڭ تۇرعىندارمەن وتكەن كەزدەسۋىندە مەن وسى ماسە­لەنى ايتتىم», «اكىم ءبىزدىڭ ءوتى­نى­شى­مىزدى ەسكەرۋسىز قال­دىر­مادى», «سپورت الاڭدارىن ورناتتى, بالالار ستاديونىن اشتى» دەيتىن الماتىلىقتار از ەمەس. بەلسەندى قالا تۇرعىندارى الەۋمەتتىك ين­فرا­­­قۇرىلىم ماسەلەلەرى قا­لاي شەشىمىن تاۋىپ جاتقانى تۋرا­لى الەۋمەتتىك جەلىلەردە پى­كىر­­لەرىن جازىپ جاتادى.

ماسەلەن, وسى جولى الما­تى­نىڭ اكىمى باقىتجان ساعىن­تاەۆ اۋەزوۆ اۋدانىنداعى جۇ­مىس ساپارى بارىسىندا اۋدان تۇرعىندارىنىڭ وتىنىشتەرى نەگى­­زىندە جۇزەگە اسىرىلعان الەۋ­مەت­تىك جوبالارمەن تانىستى. الماتىنىڭ اۋەزوۆ اۋدانىندا بيىل الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇي-كوم­مۋنالدىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مەن اۋماقتاردى ابات­تان­دىرۋعا باعىتتالعان 39 جوبا جۇ­زەگە اسىرىلدى.

وسى ساپارىندا «دوستىق» شاعىن اۋدانىنىڭ اقساقالدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ءالي احمەتوۆ ينجەنەرلىك جەلىلەردى جاڭ­عىر­تۋ جانە جول جاعدايىن جاق­سار­تۋ بويىنشا جاسالعان جۇ­مىستاردى اتاپ ءوتتى. ء«بىزدىڭ اۋدان­­دا وسىنىڭ الدىندا كارىز جۇ­يە­سى بولمادى, سۋ قۇبىرلارى جۇ­مىسقا جارامسىز, كەي جەر­لەر­دە جارىق تا جوق ەدى. سوڭعى كەزدەرى وسى باعىتتاردا اۋقىم­دى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. اۋدانىمىزدا سپورت الاڭدارىن ورناتتى, ەندى بىزدە فۋتبول, ۆولەيبول جانە باسكەتبول الاڭدارى بار. ءبىزدى ءبىراز ۋاقىتتان بەرى جولداردىڭ ساپاسى الاڭداتىپ كەلگەن, بىراق ەندى بۇل ءىس تە قولعا الىندى. قازىر جولىمىزدى جون­دەپ جاتىر. ەندى ءبارى جوعارى دەڭ­گەيدە بولادى دەپ سەنەمىز», دەيدى ول.

سول سياقتى, اۋداننىڭ تاعى ءبىر تۇرعىنى ءدىلمۇرات مۇساەۆ بۇ­عان دەيىن ستاديوننىڭ ورنى بوس جاتقانىن جانە تۇر­عىن­دار­دىڭ سول اۋماقتى ءوز كۇشىمەن اباتتاندىرماق بولعانىن ايتتى. بىراق ول ءۇشىن كوپ كۇش پەن قاراجات قاجەت بولعان. ەندى قالا اكىمىنىڭ تىكەلەي ارال­سۋىمەن ىسكە اسقان تىرلىك ءۇشىن اكىم­دىك­كە العىسىن ءبىلدى­رىپ, بار­لىق جۇمىستىڭ تۇرعىن­دار­دىڭ ءوتى­نى­شى بويىنشا ولاردىڭ تىلەك­تە­رىن ەس­كەرە وتىرىپ جاسال­عا­نىن اتاپ ءوتتى.

زەينەتكەر گۇلداريا قاستەەۆا اۋداندا قارتتار ءۇشىن دەمالىس ورىندارى پايدا بولعانىنا قۋا­نادى.

ء«بىز بۇل اۋداندا 30 جىلدان اسا ۋاقىت تۇرامىز. بۇرىن با­لالار ءۇشىن ۇلكەن اۋماق بول­عان, بىراق ۋاقىت وتە كەلە ول جوق بولدى. بىراق بۇگىنگى تاڭدا بىزدە بالالارعا ارنالعان الاڭدار, سپورت الاڭدارى ورناتىلدى, تروتۋارلار جوندەلدى, جول جيەكتەرى اۋىستىرىلدى. ءبىزدى دە ۇمىتقان جوق, اۋداننىڭ قارت تۇرعىندارى قولداناتىن ترەناجەرلەر ورناتىلدى. مىنە, قازىر مەن ترەناجەرلەرگە بارۋ ءۇشىن شىقتىم. ءبىز اۋدان تۇرعىندارى, اتقارىلعان جۇمىستار ءۇشىن وتە ريزامىز», دەيدى قاريا.

الماتى