شىندىعىنا كەلگەندە, شارتاراپتاعى ەلدەردى شوشىتىپ, ۇرەي قۇشاعىندا ۇستاپ وتىرعان كوروناۆيرۋس ىندەتى جۇعۋى جىلدام, باسقا قاۋىپتى كەسەلدەرگە قاتىستى ماسەلەلەردى كولەگەيلەپ وتىر. ويتكەنى بۇكىل الەمنىڭ نازارى CوVID-19 پاندەمياسى مەن ونىڭ ادام ءومىرى مەن ءال-اۋقاتىنا تيگىزەتىن اسەرىنە اۋدى. جاھاندىق ىندەت بارشامىزعا دەنساۋلىقتىڭ باسقا ماڭىزدى ماسەلەلەرمەن, سونىڭ ىشىندە گەندەرلىك تەڭدىك, الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتپەن قانشالىقتى تىعىز بايلانىستى ەكەنىن تاعى دا كورسەتتى. سوندىقتان دۇنيەجۇزىلىك جيتس-كە قارسى كۇرەس كۇنىنىڭ بيىلعى تاقىرىبىنا «حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق, ورتاق جاۋاپكەرشىلىك» ماسەلەسىنىڭ تاڭدالۋى بەكەر ەمەس.
الدىمەن اقيقاتىن ايتايىقشى, ادامزاتتىڭ تاريحىندا «ۆيچ/سپيد» اۋرۋىنان الدەقايدا قاۋىپتى, ودان دا وڭاي جۇعاتىن دەرتتەردىڭ بار ەكەنىنە قاراماستان, جۇرتتىڭ ونىڭ اتىن ەستىگەندە زارە-قۇتى نەگە قاشادى؟ نەگە جۇرت قوعام ءۇشىن الەۋمەتتىك ساياسي قاتەرى جيتس -تەن كەم ەمەس, جۇعۋى تەز تۋبەركۋلەز, س نەمەسە ۆ گەپاتيتىمەن اۋىراتىن جاندارعا تۇسىنىستىكپەن قارايدى؟ ابايسىزدا جيتس قارماعىنا ىلىككەن جانداردى قوعام نەگە وقشاۋلايدى؟
ايتۆ جۇقتىرعانداردىڭ ءبارى ازعىنداعاندار دەگەن تۇسىنىكتىڭ تەرىس ەكەندىگىن ۋاقىت كورسەتسە دە, قوعام تۇپكىلىكتى قابىلداي المايدى. وسى ارادا «ۆيچ», اسقىنعاندا «سپيد»-كە ۇلاساتىن اۋرۋدان جۇرتتىڭ ولەردەي قورقىپ, زارە-قۇتى قالماۋىنا جانە ونى ابايسىزدا جۇقتىرعانداردىڭ قوعامنان وقشاۋلانۋىنا جۋرناليستەردىڭ قوسقان ۇلەسى قوماقتى ەكەنىن مويىنداۋعا ءتيىستىمىز. وسى اۋرۋدىڭ اتى شىعىپ, انىقتالعاننان كەيىن-اق وعان بۇكىلالەمدىك باق وكىلدەرى «حح عاسىر ىندەتى», «عاسىر وباسى» دەگەن ات قويىپ, ونى جۇقتىرعان ادامدار ساناۋلى جىلداردىڭ ىشىندە-اق ءىرىپ-ءشىرىپ ولەدى دەگەن تۇسىنىك تاراتا باستادى. ءتىپتى بۇل اۋرۋدى جازعاندا قانشاما رەت باسىلىمدار قولىنا وراق ۇستاعان قارا شەكپەندى جانالعىش ازىرەيىلدىڭ سۋرەتىن قاتار بەرگەنى دە ەسىمىزدە.
وسىدان جيىرما شاقتى جىل بۇرىن بۇۇ-نىڭ ارناۋلى قىزمەتى تەلەديدار ارقىلى وڭتۇستىك افريكادا 35 نەمەرەسىمەن جالعىز ءوزى قالعان 57 جاستاعى ايەلدى كورسەتتى. باقىتسىز ايەلدىڭ بارلىق ۇل-قىزدارى مەن كەلىندەرى تۇگەلدەي «سپيد»-تەن كوز جۇمعان…
ادام اعزاسىنداعى ءتورت سۇيىقتىقتا بولاتىن بۇل ۆيرۋس ينە ۇشىمەن, جىنىستىق قاتىناسپەن دە, قان ارقىلى دا, انانىڭ سۇتىمەن دە وڭاي جۇعاتىنىن شىمكەنت وقيعاسى دالەلدەپ كەتتى. بۇل ۆيرۋستى اياعىن انىقتاپ باسىپ, ادال جۇرگەن ادامعا ءتىس دارىگەرى دە, مانيكيۋر-پەديكيۋر شەبەرى دە ءوز كاسىبىن دۇرىس اتقارماسا, ابايسىزدا جۇقتىرۋى مۇمكىن.
سونىمەن الماتىدا دۇنيەجۇزىلىك «جاھاندىق ىنتىماقتاستىق, ورتاق جاۋاپكەرشىلىك» ناۋقانى اياسىندا دۇنيەجۇزىلىك جيتس-كە قارسى كۇرەس كۇنىنە ارنالعان ايلىق باستالدى. بۇل شارا 1 قاراشادان 5 جەلتوقسانعا دەيىن جالعاسادى.
– COVID-19 كەز كەلگەن پاندەميا كەزىندە بارشانىڭ قاۋىپسىزدىگى اركىمنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە بايلانىستى ەكەنىن ايقىن كورسەتتى. ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن ادامدارعا قاتىستى تاپتاۋرىن كوزقاراس پەن كەمسىتۋشىلىكتى جويۋ, بارلىق مۇقتاج جانداردى قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەرمەن جانە قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ, ادام قۇقىقتارى مەن گەندەرلىك تەڭدىككە نەگىزدەلگەن تاسىلدەردى پايدالانۋ –
ايتۆ جانە COVID-19 پاندەمياسىن توقتاتۋدىڭ باستى شارتى, – دەيدى الماتى قالاسى جيتس-تىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى مارات توكەەۆ.
ناۋقان كۇندەرى الماتى قالالىق جيتس ورتالىعىنىڭ دارىگەرلەرى قوعامداستىقتارمەن جانە ۇكىمەتتىك ەمەس قوعامدىق ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ, حالىقتىڭ ءبىلىمىن ارتتىرۋعا جانە ايتۆ ينفەكتسياسى مەن COVID-19-دىڭ الدىن الۋ شارالارىنا باعىتتالعان ءتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزەدى. ءاربىر الماتىلىق الەۋمەتتىك جەلىلەردە يرينا دۋبتسوۆانىڭ «جيۆي» ءانىنىڭ ەڭ جاقسى كاۆەر نۇسقاسى بايقاۋىنا قاتىسا الادى. جەڭىمپازدار ونلاين-داۋىس بەرۋ ارقىلى انىقتالىپ, ەڭ ۇزدىك كاۆەرلەر ماراپاتتالادى. قالا وقۋشىلارى تيك-توك الەۋمەتتىك جەلىسىندە «ايتۆ-عا قارسى بي» چەللەندجىندە باق سىنايدى. ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن ادامدارعا ء(اوا) ستيگما مەن كەمسىتۋشىلىككە جول بەرمەۋ ماقساتىندا ورتالىقتىڭ مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرى باسقا مەكەمەلەردەگى ارىپتەستەرىن «ىنتىماقتاستىق تانىتىڭىز!» ونلاين-فلەشموبىنا شاقىرىپ وتىر.
مەگاپوليس نازارىنا ايتۆ-ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە قۇم شوۋىنىڭ ەلەمەنتتەرى بار الەۋمەتتىك روليك كورسەتىلمەك.
تەستىلەۋدى تانىمال ەتۋ جانە ايتۆ-نىڭ بەرىلۋ جولدارى تۋرالى حاباردار بولۋدى ارتتىرۋ ءۇشىن جيتس ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دارىگەرلەرگە, پوليتسەيلەرگە, پەداگوگتەرگە, اسكەري قىزمەتشىلەرگە, قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, اۋتريچ-قىزمەتكەرلەرگە ونلاين رەجىمىندە ترەنينگتەر مەن سەمينارلار وتكىزەدى. س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى ءۇشىن «ايتۆ جانە ستيگما» اتتى ونلاين-دەباتتار جوسپارلانعان. حالىقتىڭ نەگىزگى توپتارى ءۇشىن ايتۆ-عا جەدەل تەستىلەۋمەن ء«بىز سالاۋاتتى ءومىر سالتىن قولدايمىز» اكتسياسى, ال ءاوا ءۇشىن «ن=ن» (انىقتالمايتىن = بەرىلمەيتىن) ۆەبينارى بار.
جيتس ايلىعىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك ناۋقاندى وتكىزۋگە مەگاپوليستەگى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى, الماتى قالاسىنىڭ ءبىلىم باسقارماسى, ءىىد, قاجك, حالىقارالىق, قوعامدىق ۇكىمەتتىك ەمەس جانە باسقا دا ۇيىمدار اتسالىسادى.
2020 جىلدىڭ 1 قاراشاسىنداعى مالىمەتتەرگە سايكەس, الماتى قالاسىنىڭ جيتس ورتالىعىندا 3663 ءاوا ەسەپتە تۇر. قازاقستاندا ايتۆ جۇقتىرعانداردىڭ باسىم بولىگىن (66%) ەر-ازاماتتار قۇرايدى. سول سياقتى جاڭادان انىقتالعانداردىڭ 39,5%-ى 30-39 جاس ارالىعىنداعىلار. سوڭعى جىلدارى بۇل ينفەكتسيانىڭ جىنىستىق جولمەن جۇعۋى قايتادان بەلەڭ الىپ وتىر.